Η μεγάλη εκδρομή της Φιλοπτώχου

 

Τον καιρό που η προστασία των ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού γίνεται επάγγελμα, και μάλιστα ιδιαίτερα προσοδοφόρο (μέσω νόμιμων, εθνικών και ευρωπαϊκών, χρηματοδοτήσεων, αλλά και μέσω παράτυπων, παράνομων, ή τουλάχιστον αμφιλεγόμενων, ερανικών επιδρομών), υπάρχουν συλλογικοί φορείς, με βαθιές ιστορικές ρίζες και βαριές περγαμηνές κοινωνικής και εθνικής προσφοράς, που, αθόρυβα, σεμνά και από το περίσσευμα της αγάπης των μελών και των φίλων τους, υπηρετούν τους ενδεείς συνανθρώπους μας, καλύπτοντας, με την εθελοντική τους δράση, ένα σημαντικό μέρος των θεσμικών υποχρεώσεων του Κράτους.

 

Τέτοιοι φορείς, άγγελοι της αλληλεγγύης, λειτουργούν αρκετοί στην Βέροια, με σημαιοφόρο τους τον αρχαιότερο: την Φιλόπτωχο Αδελφότητα Κυριών Βεροίας, που ήδη υπερκάλυψε το πρώτο πέμπτο του δεύτερου αιώνα της (121 χρόνια!) και άγει, την προσεχή Πέμπτη 12 Νοεμβρίου, τα «ονομαστήριά της», τιμώντας την εορτή του Εφόρου και Προστάτου της, Αγίου Ιωάννου του Ελεήμονος, με την τέλεση, στο παρεκκλήσιο του Αγίου Στεφάνου, πανηγυρικής Θείας Λειτουργίας και Μνημοσύνου υπέρ αναπαύσεως των κεκοιμημένων μελών, δωρητών και ευεργετών της.  

 

Από την πλούσια ιστορία της Φιλοπτώχου, αποδελτιώνεται, σαν ένα ταπεινό αφιέρωμα στη επικείμενη γιορτή της, ένα «από τα πιο σημαντικά περιστατικά της που συγκίνησε το πανελλήνιο»: η -με αφορμή τα 25χρονα της Απελευθέρωσης (1912-1937)- εκδρομή 85 (!) μελών της στην Αθήνα (20-28 Σεπτεμβρίου 1937) «για να καταθέσει στεφάνι στο μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτου, στο βωμό των τιμίως πεσόντων για την ελευθερία της ελληνικής Μακεδονίας»[1].

 

Ο δημοσιογράφος και εκδότης της (τότε) τοπικής εφημερίδας «Μακεδονική Ἠχὼ» Λώλης Σμυρλής συνόδευσε τον πολυπληθή όμιλο των εκδρομέων και ξενάγησε τις κυρίες και δεσποινίδες της Φιλοπτώχου στα αξιοθέατα της Πρωτεύουσας και της Αττικής• κατέστρωσε δε το ημερολόγιο της εκδρομής σε έκτακτο πανηγυρικό φύλλο της «Μακεδονικῆς Ἠχοῦς» (της 29-09-1937), εκτενή περίληψη του περιεχομένου του οποίου παραθέτει ο Παύλος Πυρινός στις σελίδες 67-70 της επετειακής μονογραφίας του «Φιλόπτωχος Αδελφότης Κυριών Βεροίας Εκατό Χρόνια Προσφοράς 1905-2005» (έκδοση Δήμου Βέροιας, 2005), το εξώφυλλο (και η σ. 202) της οποίας κοσμείται με αναμνηστική «φωτογραφία των εκδρομέων της Αδελφότητας στην Αθήνα».

 

Καθώς το χρονικό της εκδρομικής εξόρμησης έχει, κατά τα ανωτέρω, επαρκέστατα παρουσιαστεί, το παρόν σημείωμα αρκείται στην αποδελτίωση δημοσιευμάτων (του 1937), που πιστοποιούν την πανελλήνια απήχηση της ωραίας πρωτοβουλίας της Φιλοπτώχου, – η οποία είχε προαναγγελθεί από τις στήλες και της άλλης τοπικής εφημερίδας, του «Ἀστέρος»…

 

«Ἐκδρομὴ Φιλοπτώχου Ἀδελφότητος Κυριῶν εἰς Ἀθήνας

Παρὰ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Ἀδελφότητος Κυριῶν προετοιμάζεται μεγάλη ἐκδρομὴ εἰς Ἀθήνας περὶ τὰ μέσα Σεπτεμβρίου μὲ ἔξοδα μεταβάσεως καὶ ἐπανόδου δραχμῶν 120. Τῆς ἐκδρομῆς θὰ μετάσχουν μόνον γυναῖκες, θὰ παραμείνουν 6 ἡμέρας ἐν Ἀθήναις, θὰ διαμείνουν δὲ εἰς τὰ οἰκήματα τῆς Χριστιανικῆς Ἑνώσεως Νεανίδων. Οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει ὅτι αἱ γυναῖκες μας θὰ συμμετάσχουν τῆς ἐκδρομῆς ταύτης διότι τὰς δίδεται ἡ μοναδικὴ εὐκαιρία νὰ ἐπισκεφθοῦν μὲ μηδαμινὰ ἔξοδα τὰς Ἀθήνας, ὡς ἐκ περισσοῦ ἡ Πρόεδρος κ. Στράλλα ἐπέτυχε καὶ μεγάλας ἐκπτώσεις διά την ἐν Ἀθήναις διαμονήν των.» 

«Ἀστὴρ Βερροίας», 19-08-1937. 

 

«Ἐκδρομὴ εἰς Ἀθήνας

Τὸ Δ.Σ. τῆς Φιλοπτώχου Ἀδελφότητος τῶν Κυριῶν εἰδοποιεῖ τὰς Κυρίας Βερροίας, ὅτι ἡ Ἀδελφότης διοργανώνει τὴν 16ην Σεπτεμβρίου ἑξαήμερον ἐκδρομὴν εἰς Ἀθήνας τῶν μελῶν τῆς Ἀδελφότητος μὲ μεγάλας ἐκπτώσεις. 

Γίνονται δεκταὶ Κυρίαι καὶ δεσποινίδες καὶ μὴ μέλη τῆς Ἀδελφότητος ἐὰν δὲν συμπληρωθῇ ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμός. Τὸ εἰσιτήριον ὡρίσθη εἰς δραχμὰς 125 μετ᾿ ἐπιστροφῆς. 

Ἡ διαμονὴ καὶ διατροφὴ θὰ γίνῃ εἰς τὴν Χριστιανικὴν Ἕνωσιν Νεανίδων (ΧΕΝ). 

Ὅθεν αἱ βουλόμεναι νὰ συμμετάσχωσι τῆς ἐκδρομῆς ὀφείλουσι νὰ καταβάλλωσι τὸ ἀντίτιμον τοῦ εἰσιτηρίου εἰς τὴν Ἀντιπρόεδρον τῆς Ἀδελφότητος Καν Γεωργιάδου προσερχόμεναι εἰς τὰ γραφεῖα τὴν 1ην καὶ 2αν Σεπτεμβρίου. 

Ἐπίσης γνωρίζομεν ὅτι ὁ ἀριθμὸς εἶνε περιορισμένος καὶ τοῦτο τὸ τονίζομεν ἵνα μὴ δημιουργηθοῦν κατόπιν παράπονα. 

Περισσοτέρας πληροφορίας παρὰ τῇ Προέδρῳ Κα Ἑ. Στράλλα. 

Ἐκ τοῦ γραφείου τῆς Φιλ. Ἀδελφότητος τῶν Κυριῶν» 

«Ἀστὴρ Βερροίας», 25-08-1937. 

 

…αν και ένα (μη γνωστοποιηθέν) προσωρινό κώλυμα μετέθεσε για λίγες ημέρες την έναρξη της εκδρομής:

 

«Ἀνακοινωθὲν

Ἡ Φιλόπτωχος Ἀδελφότης Κυριῶν Βερροίας ἀνακοινοῖ ὅτι κατόπιν τηλεγραφικῆς ἐξ Ἀθηνῶν ἐντολῆς ἡ προαγγελθεῖσα αὔριον Παρασκευὴν 17ην Σεπτεμβρίου ἐ.ἔ. ἐκδρομὴ δι᾿ Ἀθήνας τῶν Κυριῶν καὶ Δεσποινίδων Βερροίας ἀναβάλλεται ἐπ᾿ ἀόριστον. 

Ἐν Βερροίᾳ τῇ 16-9-37» 

«Ἀστὴρ Βερροίας», 16-09-1937. 

 

Την άφιξη στην Πρωτεύουσα των κυριών και δεσποινίδων της Βέροιας κατέγραψαν αμέσως οι αθηναϊκές εφημερίδες (χωρίς να συμφωνούν απολύτως μεταξύ τους, ως προς τον αριθμό των συμμετεχουσών της εκδρομής)… 

 

«Κυρίαι τῆς Βερροίας εἰς Ἀθήνας

Κατῆλθον χθὲς ἐκ Βερροίας ὑπὲρ τὰς 75 κυρίαι τῆς Φιλοπτώχου Ἀδελφότητος τῶν Κυριῶν, ἵνα καταθέσουν στέφανον εἰς τὸν Ἄγνωστον Στρατιώτην ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς συμπληρώσεως τῆς πρώτης εἰκοσιπενταετίας ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Μακεδονίας. 

Αἱ κυρίαι τοῦ Συλλόγου Κυριῶν κατέλυσαν εἰς τὸ μέγαρον Χ.Ε.Ν. Τὴν πρωΐαν ἐπεσκέφθησαν τὰ ἀξιοθέατα τῶν Ἀθηνῶν. Ἡ κ. Στράλλα ἐπεσκέφθη κατὰ τὴν μεσημβρίαν τὸν κ. ὑφυπουργὸν Τύπου καὶ Τουρισμοῦ καὶ ὑπέβαλε δι᾿ αὐτοῦ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὰ σέβη αὐτῆς καὶ τοῦ Συλλόγου τῶν Κυριῶν.» 

«Ἑλληνικὸν Μέλλον», 22-09-1937. 

 

«Ἐκδρομὴ κυριῶν ἐκ Βερροίας

Χθὲς κατῆλθον ἐκ Βερροίας ὑπὲρ τὰς 85 κυρίαι τῆς Φιλοπτώχου Ἀδελφότητος τῶν Κυριῶν, ἵνα καταθέσουν στέφανον εἰς τὸν Ἄγνωστον Στρατιώτην ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς συμπληρώσεως τῆς πρώτης εἰκοσιπενταετίας ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Μακεδονίας. […]» 

«Πρωΐα», 22-09-1937. 

 

…ενώ η βραδυνή παρουσία «εἰς τὴν πλατεῖαν τοῦ Συντάγματος» μιας μεγάλης ομάδας κυριών «χωρὶς οὔτε ἕνα καβαλλιέρον» εξήψε την περιέργεια των παρατυχόντων θαμώνων:  

 

«Τριάντα καὶ πλέον κυρίες, ἀποτελοῦσαι ἕνα ὅμιλον, χωρὶς οὔτε ἕνα καβαλλιέρον, εἶχαν καθίση χθὲς τὸ βράδυ εἰς τὴν πλατεῖαν τοῦ Συντάγματος νὰ πάρουν τὸν καφέ τους. 

Οἱ λοιποὶ θαμῶνες ἐσκανδαλίσθησαν καὶ πήγαιναν νὰ σκάσουν ἀπὸ τὴν περιέργειά τους διότι οὔτε τὰ γκαρσόνια, οὔτε ἄλλος κανεὶς ἦταν σὲ θέσι νὰ τοὺς πληροφορήσῃ περὶ τίνος ἐπρόκειτο. 

Ἁπλούστατα ὅμως, ἐπρόκειτο περὶ τῶν κυριῶν τῆς Φιλοπτώχου Ἀδελφότητος Βερροίας, αἱ ὁποῖαι ἦλθαν νὰ καταθέσουν στέφανον εἰς τὸν Ἄγνωστον Στρατιώτην ἐπὶ τῇ συμπληρώσει 25ετίας ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Μακεδονίας.» 

«Ἔθνος», 22-09-1937. 

 

Τα μέλη της Φιλοπτώχου ακολουθούσαν το πρόγραμμα των υψηλών επαφών και επισκέψεών τους… 

 

«Αἱ κυρίαι της Βερροίας

Ἡ ἐνταῦθα εὑρισκομένη ἐπιτροπὴ κυριῶν ἐκ Βερροίας ἐπεσκέφθη σήμερον ὀλίγον πρὸ τῆς μεσημβρίας τὸν ὑπουργὸν-διοικητὴν Πρωτευούσης κ. Κοτζιᾶν. Εἶτα κατέθεσαν στέφανον εἰς τὸ Μνημεῖον τοῦ Ἀγνώστου Στρατιώτου.» 

«Ἔθνος», 23-09-1937. 

 

…αλλά η Βέροια, πέρα από την τυπική -και τιμητική-  μνεία των εν Αθήναις εκδηλώσεων των γυναικών της…

 

«Αἱ κυρίαι καὶ δεσποινίδες τῆς Φιλοπτώχου Ἀδελφότητος

 Κυριῶν Βερροίας 

ἐξέδραμον εἰς Ἀθήνας

Τὴν παρελθοῦσαν Δευτέραν 20ὴν Σεπτεμβρίου ἐ.ἔ. ἀνεχώρησαν εἰς Ἀθήνας ὀγδοήκοντα περίπου Κυρίαι καὶ Δεσποινίδες τῆς Φιλοπτώχου Ἀδελφότητος Κυριῶν Βερροίας ὑπὸ τὴν προεδρίαν τῆς κυρίας Ἐλενίτσας Ἀ. Στράλλα ἵνα ἐπισκεφθῶσι τὰς ἀρχαιότητας ἀποτίουσι δὲ φόρον εὐγνωμοσύνης πρὸς τοὺς ἀθανάτους νεκρούς μας καταθέτοντες {sic} στέφανον ἐπὶ τοῦ μνημείου τοῦ ἀγνώστου στρατιώτου. 

Ἡ κυρία Στράλλα ἐπεσκέφθη τὸν ὑπουργὸν Τύπου καὶ Τουρισμοῦ κ. Θ. Νικολούδην καὶ δι᾿ αὐτοῦ ὑπέβαλε τὰ σέβη τῶν κυριῶν καὶ δεσποινίδων πρὸς τὸν ἐθνικὸν Κυβερνήτην κ. Ἰωάννην Μεταξᾶν.» 

«Ἀστὴρ Βερροίας», 24-09-1937. 

 

…φαίνεται πως υπέφερε από την μαζική απουσία τους:

 

«Ἐντυπώσεις – Ἀπὸ τὴν ἀπουσίαν των

Πένθος καὶ κατήφεια ὑπάρχει ἀπό τινων ἡμερῶν στὴ Βέρροια, κατήφεια καὶ πένθος διότι αἱ ὡραῖαι γυναῖκες τῆς πόλεώς μας ἀνεχώρησαν εἰς Ἀθήνας ὅπου ἤδη σκορποῦν τὴν χαρὰν εἰς τὸ ἰοστεφὲς Ἄστυ. 

Ἔτσι ἐδόθη ἡ εὐκαιρία στὴν Ἀκρόπολιν καὶ τὸν Λυκαβηττὸν νὰ θαυμάσουν τὴν ἄφθαστη σιλουέττα της Βεργιώτικης ἐνδυμασίας μὲ τὶς ἀμέτρητες πτυχές της. 

Φαντάζομαι μετὰ πόσης ἐκστάσεως θὰ σταματοῦν στὴν ὁδὸν Σταδίου οἱ διαβάται διὰ νὰ ἴδουν τὴν ἐντελῶς πρωτότυπον καὶ ἄφθαστον ἐμφάνισιν τῶν κυριῶν μας. 

Στὶς πλατεῖες καὶ στὰ πάρκα ὅπου θὰ ἐμφανίζωνται θὰ δίδουν μίαν ἄλλην εἰκόνα ἀπὸ ἐκείνη ποὺ εἶναι συνηθισμένοι νὰ βλέπουν οἱ Ἀθηναῖοι. Καὶ φαντάζομαι ἐπὶ πλέον τὰ σχόλια διὰ τὴν ὡραίαν μας τοπικὴν ἐνδυμασιαν. 

Ὅλα αὐτὰ ποὺ φανταζόμεθα τώρα περιμένωμεν νὰ τὰ ἀκούσωμεν ἀπὸ τὸ στόμα τῶν καλῶν μας κυριῶν ποὺ εἶχαν μιὰ τόσο ὡραία ἔμπνευσι νὰ ἐκδράμουν εἰς τὴν πρωτεύουσάν μας. Ὁ ἐνθουσιασμός των καὶ ἡ ἀνυπομονησία των θὰ εἶναι ἀκράτητος. Σὰν τὶς μέλισσες μαζεύουν τώρα τὰς ἐντυπώσεις των διὰ νὰ τὰς φέρουν ὅπως τὸ μέλι νὰ τὸ ἐναποθέσουν στὴν κυψέλη των στὴ Βέρροια. Καὶ ἡμεῖς (ὄχι ὡς κηφῆνες) ἀναμένομεν νὰ γευθῶμεν ἀπὸ τὸ στόμα των τὸ γλυκὺ αὐτὸ μέλι τῶν ἐντυπώσεών των, ποὺ θὰ μᾶς σκορπίζουν κέφι γιὰ πολὺ καιρὸ. Θὰ ἀναμένωμεν λοιπὸν καὶ θὰ κάμωμεν ὑπομονὴν διὰ νὰ αἰσθανθῶμεν πχιὸ μεγάλη χαρὰ καὶ εὐχαρίστησι κατὰ τὴν ἐπάνοδόν των. 

Κ» 

«Ἀστὴρ Βερροίας», 24-09-1937. 

 

Μετά την κατάθεση στεφάνου «εἰς τὸ Μνημεῖον τοῦ Ἀγνώστου Στρατιώτου», τα μέλη της Φιλοπτώχου έγιναν δεκτά από τον Πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά…

 

«Ἡ συμβολὴ τῶν Γυναικῶν εἰς τὴν ἀνύψωσιν τῆς Πατρίδος

Ὁ κ. Μεταξᾶς πρὸς τὰς κυρίας Βερροίας

Κατὰ τὴν προχθεσινὴν ἐπίσκεψιν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν τῶν μελῶν τοῦ Φιλοπτώχου Συλλόγου Κυριῶν Βερροίας, ἡ Πρόεδρος τοῦ Συλλόγου, προσφωνοῦσα τὸν κ. Μεταξᾶν, ηὐχαρίστησε αὐτὸν διότι ἡ Κυβέρνησίς του ἀπέβλεψεν εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ οἰκογενειακοῦ θεσμοῦ, ὁ ὁποῖος μαζὶ μὲ τὴν Πατρίδα καὶ τὴν Θρησκείαν ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς προόδου καὶ τοῦ πολιτισμοῦ ἑνὸς τόπου. 

Ὡσαύτως ἐξέφρασε τὰς εὐχαριστίας του Συλλόγου διὰ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνονται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τῆς Νεολαίας, ἥτις πλέον δὲν ἐγκαταλείπεται ἕρμαιον εἰς χεῖρας μωροδόξων, ἀλλ᾿ ἀναπτύσσεται μὲ τὰ ἐθνικὰ ἰδανικά, εἰς τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ἀφοσιωθῇ τοῦ λοιποῦ ἐπωφελῶς δι᾿ ἑαυτὴν καὶ τὴν Πατρίδα. 

Ἡ Πρόεδρος τοῦ Συλλόγου διεβεβαίωσεν ἀκολούθως τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅτι αἱ γυναῖκες τῆς Βερροίας θὰ καταβάλουν ὅλας των τὰς προσπαθείας διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ ἔργου του, ἔργου τόσον κολοσσιαίου καὶ σημαντικοῦ διὰ τὴν ἐπιτυχῆ ἔκβασιν τοῦ ὁποίου ὁ Κος Πρόεδρος καταβάλλει πᾶσαν τὴν φροντίδα αὐτοῦ, μοχθῶν νυχθημερόν. 

«Εὐχόμεθα – κατέληξεν – ὅπως ὁ Ὕψιστος παρέχῃ εἰς ὑμᾶς, Κε Πρόεδρε, ἀδιατάρακτον τὴν ὑγείαν διὰ τὸ καλὸν τοῦ Κράτους καὶ εὐτυχίαν τοῦ Ἔθνους μας». 

Ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἀπαντῶν, συνεχάρη τὰς Κυρίας της Βερροίας διὰ τὴν ἐπιτυχῆ ἰδέαν, τὴν ὁποίαν εἴχον ὅπως κατὰ τοιοῦτον ἐπωφελῆ τρόπον ἑορτάσωσι τὴν εἰκοστὴν πέμπτην ἐπέτειον ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς ἰδιαιτέρας των πατρίδος καὶ ἐξέφρασε πρὸς αὐτὰς τὸν ἐνθουσιασμόν του, διότι οἱ Μακεδόνες διατηροῦσιν ἀμείωτον, ὅπως πάντοτε, τὸ πατριωτικόν των φρόνημα[2]. 

Ἐπήνεσε τὸν Φιλόπτωχον Σύλλογον τῶν Κυριῶν Βερροίας διὰ τὸν ὁμολογουμένως λεπτὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἀσκεῖ, ὅπως ἐπληροφορήθη, τὴν φιλανθρωπικὴν αὐτοῦ δρᾶσιν. 

Συνεχίζων ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐτόνισε πόσον σημαντικὸν παράγοντα ἀποτελοῦν αἱ γυναῖκες διὰ τὴν ἀναληφθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Κράτους προσπάθειαν τῆς ἐξυγιάνσεως καὶ ἀνυψώσεως τῆς Πατρίδος καὶ πόσον μεγάλην συμβολὴν δύνανται νὰ παράσχουν εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ ἔργου τούτου, ἐπηρεάζουσαι ὡς σύζυγοι καὶ ὡς μητέρες τοὺς ἄνδρας των καὶ τὰ τέκνα των. 

Καλαὶ μητέρες – εἶπε – καὶ καλαὶ σύζυγοι, ἀποβαίνουν πάντοτε πολύτιμοι βοηθοὶ τοῦ ἀνδρός, τὸν ὁποῖον ἐνισχύουν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ πρὸς τὴν Οἰκογένειαν, τὴν Θρησκείαν καὶ τὴν Πατρίδα καθήκοντος. 

Πλεῖσται τῶν Κυριῶν, αἵτινες ἐπεσκέφθησαν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ αἱ ὁποῖαι ἦλθον εἰς Ἀθήνας ἐπ᾿ εὐκαιρίᾳ τῆς εἰκοστῆς πέμπτης ἐπετείου ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς πατρίδος των, ἔφερον τὰς ἐθνικάς των ἐνδυμασίας.» 

«Ἡ Ἐθνική», 26-09-1937.

 

…του οποίου η καλοκουρδισμένη επικοινωνιακή μηχανή δεν έχασε την ευκαιρία να διαχύσει την είδηση της ομαδικής αυτής επίσκεψης όχι μόνον στον αθηναϊκό, αλλά και στον επαρχιακό και τον ομογενειακό τύπο…

 

«Αἱ κυρίαι τῆς Βερροίας 

παρὰ τῷ κ. Πρωθυπουργῷ

Αἱ ἀπό τινων ἡμερῶν εὑρισκόμεναι ἐνταῦθα κυρίαι καὶ δεσποινίδες της Βερροίας, μέλη τοῦ ἀπὸ τριακονταετίας δρῶντος εἰς Βέρροιαν Φιλανθρωπικοῦ Συλλόγου, ἐπεσκέφθησαν τὴν μεσημβρίαν ὁμαδικῶς τὸν κ. Πρωθυπουργόν. 

Αἱ γυναῖκες της Βερροίας ὑπέβαλον τὰ σέβη των εἰς τὸν κ. Μεταξᾶν, ὅστις τὰς ηὐχαρίστησε διὰ τὴν ἐπίσκεψιν καὶ παρεκάλεσε νὰ διαβιβάσουν τοὺς χαιρετισμούς του εἰς τὰ λοιπὰ μέλη τῆς Ὀργανώσεως.» 

«Ἔθνος», 24-09-1937 (και όμοια ή περίπου όμοια ειδησάρια: «Βῆμα τοῦ Λαοῦ» Χανίων, 25-09-1937, «Θεσσαλία», 25-09-1937, «Τὸ Φῶς», 25-09-1937, «Πατρὶς» Πύργου, 25-09-1937, «Λῆμνος», 26-09-1937). 

 

«Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδέχθη τὰς ἐκ Βερροίας κυρίας

Περὶ τὰς 40 κυρίαι καὶ δεσποινίδες, μέλη τοῦ ἀπὸ τριακονταετίας λειτουργοῦντος Φιλανθρωπικοῦ Συλλόγου Βερροίας, εὑρισκόμεναι ἐνταῦθα, ἐζήτησαν νὰ παρουσιασθῶσιν εἰς τὸν κ. πρωθυπουργόν, ὁ ὁποῖος καὶ τὰς ἐδέχθη σήμερον τὴν μεσημβρίαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. 

Αἱ κυρίαι καὶ δεσποινίδες της Βερροίας ἐξέφρασαν πρὸς τὸν κ. πρωθυπουργὸν τὸν θαυμασμόν των, ἐκπροσωποῦσαι ἐν προκειμένῳ τὴν γνώμη ὅλων τῶν γυναικῶν Βερροίας, διὰ τὸ ἐπιτελούμενον ἐκ μέρους τοῦ Ἐθνικοῦ Κυβερνήτου ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος ἔργον. 

Ὁ κ. πρωθυπουργὸς ηὐχαρίστησε τὰς κυρίας καὶ τὰς παρεκάλεσε νὰ διαβιβάσουν τοὺς χαιρετισμούς του εἰς τὰς γυναῖκας τοῦ νομοῦ Βερροίας.» 

«Νέοι Καιροί», 24-09-1937. 

 

«Αἱ κυρίαι τῆς Βερροίας 

πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργόν

Ἀθῆναι, 26 (Ἀερ.).- Αἱ εὑρισκόμεναι ἐνταῦθα κυρίαι ἐκ Βερροίας 40 περίπου τὸν ἀριθμὸν μέλη τοῦ ἀπὸ 30ετίας λειτουργοῦντος ἐκεῖ Φιλανθρωπικοῦ Συλλόγου, γενόμεναι σήμερον δεκταὶ παρὰ τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ ἐξέφρασαν καὶ ἐκ μέρους τῶν ἄλλων κυριῶν της Βερροίας τὸν θαυμασμόν των διὰ τὸ ἐπιτελούμενον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως μέγα ἐθνικὸν ἔργον. 

Ὁ κ. πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως τὰς ηὐχαρίστησε θερμῶς καὶ τὰς παρεκάλεσε νὰ διαβιβάσουν τὰς εὐχαριστίας του καὶ πρὸς τὰς ἄλλας κυρίας της Βερροίας αἱ ὁποῖαι συντρέχουν τὸ ἔργον του εἰς τὸ σύνολον τῆς δράσεώς των.» 

«Φῶς» Καΐρου, 27-09-1937.

 

Με την ολοκλήρωση του εκδρομικού προγράμματος, η Πρόεδρος της Φιλοπτώχου, με τηλέγραφήματά της, εξέφρασε προς τον Πρωθυπουργό και τους Υπουργούς του, τις ευχαριστίες της Αδελφότητος για την υποδοχή και την φιλοξενία:

 

«Ἡ Φιλόπτωχος Ἀδελφότης Βερροίας

 εὐχαριστεῖ τὰς ἀρχὰς τῶν Ἀθηνῶν 

διά τὴν γενομένην λαμπρὰν ὑποδοχήν

Παρὰ τῆς κ. Ἑλ. Στράλλα, προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Κυριῶν Βερροίας, αἵτινες μετέβησαν εἰς Ἀθήνας, ἀπεστάλησαν τὰ ἀκόλουθα τηλεγραφήματα εὐχαριστήρια πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. 

 

«Ἐξοχώτατον Πρόεδρον Κυβ)σεως

Κον Ἰωάν. Μεταξᾶν – Ἀθήνας 

Μὲ βαθυτάτην συγκίνησιν ἀπερχόμεθα πόλιν Παλλάδος ἐκφράζομεν ἀφοσίωσιν ὑμῖν, εὐγνωμοσύνην μητέρων Μακεδονίας διὰ θερμὴν ὑποδοχήν. Διαβεβαιοῦμεν ὑμῖν ὅτι ἀπερχόμεναι θὰ διαβιβάσωμεν τέκνα μας, λαὸν Μακεδονίας αὔριον, ὅτι φωτεινὴ Κυβέρνησις ὑμῶν σώσασα Ἑλλάδα ἀναγεννᾶται λαμπρυνομένη ἐπ᾿ ἀγαθῷ φιλτάτης πατρίδος. Διαβεβαιοῦμεν ἐπίσης ἐκ μέρους πόλεως Βερροίας, Δημάρχου αὐτῆς κ. Ἀντ. Πρωτοψάλτου, ἀφοσίωσιν, πίστιν, πειθαρχίαν πρὸς Α.Μ. Βασιλέα καὶ νέον Κράτος εὐχόμεναι ὅπως εἴδωμεν ὑμᾶς καὶ ἐν μέσῳ ἡμῶν εἰς ἱστορικὴν πόλιν Βερροίας ἑορτὴν ἀπελευθερώσεως αὐτῆς 16ην Ὀκτωβρίου μετὰ ὑπουργοῦ κ. Κοτζιᾶ.» 

 

“Ὑπουργὸν κ. Νικολούδην – Ἀθήνας 

Ἀπερχόμεναι πόλεως Παλλάδος ἐπισκεφθεῖσαι ταύτην ἐκφράζομεν θαυμασμόν μας διὰ μεγαλεῖον κοιτίδος πολιτισμοῦ εὐχαριστοῦμεν διὰ θερμὴν ὑποδοχήν.» 

 

«Ὑπουργὸν Γεν. Διοικητὴν Πρωτευούσης Κον Κ. Κοτζιᾶν – Ἀθήνας 

Χαρὰ καὶ εὐγνωμοσύνη ἁπάντων {sic} Κυριῶν Φιλοπτώχου ἀδελφότητος ἄφατος. Δι᾿ ἀπείρους ἐπιδαψιλεύσεις καὶ γεῦμα[3] ἐγκαρδίως εὐχαριστοῦμεν. Διαβεβαιοῦμεν ὑμῖν, εἰλικρινῆ ἀγάπην καὶ ἀφοσίωσιν ἁπάντων μελῶν. 

Διαβιβάζομεν εὐχαριστίας πόλεως Βερροίας καὶ Δημάρχου αὐτῆς Ἀντ. Πρωτοψάλτου διὰ προσγενομένην ἀφάνταστον ὑποδοχήν. Εὐγνωμοσύνη καὶ ἀγάπη ἔσεται ἐσαεί. 

Ἡ Πρόεδρος Φ.Α.Κ. Βερροίας

Ἑλένη Στράλλα»

 

«Ὑπουργὸν Προνοίας Κον Κορυζῆ 

Φιλόπτωχος Ἀδελφότης Κυριῶν Βερροίας εὐχαριστεῖ θερμῶς καὶ ἀπείρως ὑμᾶς δι᾿ ἐνδιαφέρον εἰλικρινὲς διὰ ζητήματα Συλλόγου ἐλπίζομεν ὅτι θὰ τύχωμεν πάντοτε ἀντίληψιν καὶ προστασίαν.»» 

«Ἀπογευματινὴ» Θεσσαλονίκης, 02-10-1937. 

 

«Αἱ γυναῖκες τῆς Βερροίας εὐχαριστοῦν τὴν Κυβέρνησιν

Θεσσαλονίκη, 2 Ὀκτωβρίου. (Ἰδ. τηλεγρ.).- Ὑπὸ ἐπιτροπῆς τῶν κυριῶν της Βερροίας, αἱ ὁποῖαι μετέβησαν εἰς Ἀθήνας, ἀπεστάλη θερμὸν τηλεγράφημα πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκφράζεται ἡ ἀφοσίωσις καὶ ἡ εὐγνωμοσύνη τῶν μητέρων τῆς Μακεδονίας καὶ ἡ διαβεβαίωσις ὅτι θὰ διαβιβάσουν εἰς τὸν Λαὸν τῆς Μακεδονίας ὅτι ἡ φωτεινὴ ἐθνικὴ Κυβέρνησις, σώσασα τὴν Ἑλλάδα, ἀναγεννᾶται ἐπ᾿ ἀγαθῷ τῆς φιλτάτης Πατρίδος. 

Σχετικὰ τηλεγραφήματα ἀπέστειλαν καὶ εἰς τοὺς ὑπουργοὺς κ.κ. Νικολούδην, Κορυζῆν καὶ Κοτζιᾶν, εὐχαριστοῦσαι διὰ τὴν ἐγκάρδιον ὑποδοχήν, ἧς ἔτυχον εἰς τὴν Πρωτεύουσαν.» 

«Ἐλεύθερος Ἄνθρωπος», 03-10-1937. 

 

«Αἱ κυρίαι τῆς Βερροίας

Ἐκ Βερροίας ἐλήφθη εἰς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον τὸ κάτωθι τηλεγράφημα: 

«Αἱ ἐπανακάμψασαι κυρίαι τῆς Φιλοπτώχου Ἀδελφότητος μετέδωκαν εἰς τὴν πόλιν μας τὸν ἱερὸν ἐνθουσιασμὸν καὶ τὰς ἀποκομισθείσας ἀγαθωτάτας ἐντυπώσεις ἐκ τῆς διαπιστωθείσης Ἐθνικῆς ἀναδημιουργίας ἣν ἐπιτελεῖ τὸ Νέον Κράτος ὑπὸ τὴν σθεναρὰν ἡγεσίαν ὑμῶν. Ὑποβάλλομεν ἐκ μέρους τῆς πόλεως αἰσθήματα πίστεως καὶ εὐγνωμοσύνης.”» 

«Ἀκρόπολις», «Πρωΐα», και «Ἑλληνικὸν Μέλλον», 05-10-1937. 

 

Εξ ίσου εντυπωσιακή με την αθηναϊκή ήταν και η «θερμοτάτη ὑποδοχὴ» που επεφύλαξαν οι Αρχές της Βέροιας στις «παλλινοστήσασες» εκπροσώπους τους…  

 

«Ἐπανῆθον ἐξ Ἀθηνῶν αἱ ἐκδραμοῦσαι κυρίαι καὶ δίδες 

τῆς Φιλ. Ἀδ. Κυριῶν Βερροίας

Τὴν παρελθοῦσαν Τρίτην 28ην Σεπτεμβρίου ἐπανῆλθον ἐξ Ἀθηνῶν αἱ Κυρίαι καὶ αἱ δεσποινίδες τῆς Φιλοπτώχου Ἀδελφότητος τῶν Κυριῶν μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὴν Πρόεδρον κ. Στράλλα. 

Εἰς ταύτας ἐγένετο θερμοτάτη ὑποδοχὴ κατελθόντων εἰς τὸν Σιδηροδρομικὸν Σταθμὸν τοῦ δημάρχου κ. Πρωτοψάλτου, τοῦ δημοτικοῦ Συμβούλου κ. Στράλλα καὶ ἀρκετῶν συμπολιτῶν μας. 

Εἰς τὴν κυρίαν Στράλλα παρὰ τοῦ κ. Δημάρχου προσεφέρθη ὡραιοτάτη ἀνθοδέσμη. 

Παρὰ τῆς κ. Στράλλα ἀπεστάλησαν εὐχαριστήρια τηλεγραφήματα πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως κ. Μεταξᾶν, πρὸς τοὺς Ὑπουργοὺς Τύπου καὶ Τουρισμοῦ κ. Θ. Νικολούδην, Πρωτευούσης κ. Κ. Κοτζιᾶν καὶ Προνοίας κ. Κορυζῆν.» 

«Ἀστὴρ Βερροίας», 06-10-1937.

 

…την επιστροφή των οποίων έστεψε με ευρηματικούς στίχους το «Ζιζάνιον» του «Ἀστέρος»:

«Ἔμμετρος στήλη

Ἡ Ἐπάνοδος

Ὁ Μάλλιος διελάλησε 

τὴν ἐπάνοδον τῶν κυριῶν 

καὶ ὁ κόσμος ἐπηλάλησε 

πρὸς ὑπάντησιν εἰς τὸν σταθμόν. 

*

Ἐρωτῶ νὰ μάθω νέα 

πλὴν ἀδύνατον, γιατὶ 

ὅλη ἡ παρέα 

θορυβεῖ….τὶ πατιρντί.

*

Ὀγδόντα γλῶσσες ὁμιλοῦν 

κόβουν, ράβουν, κελαϊδοῦν 

δάκρυα χαρᾶς κυλοῦν 

καὶ πολλὲς παραληροῦν.

* 

Ποιά πρώτη νὰ τὰ πῇ, 

μὲ ξεκούφαναν μὲ τὲς φωνὲς 

τιριτιτὶ τιριτιτὶ 

σὰν νἄταν ραπτομηχανές. 

*

Ἡ καντούνα[4] μ᾿ ἡ γοργόνα 

ἀφηγιέται γιὰ τὸν Μαραθῶνα 

καὶ ἡ συμφάδα μου ἡ Φούλα 

ὁμιλεῖ διὰ τὴ Βοῦλα. 

*

Ὁμιλοῦν γιὰ τὸν Κοτζιᾶ 

ἄλλες γιὰ τὴν Κηφισιὰ 

γιὰ τὸν Ἀθηναϊκὸ Πατσιᾶ 

καὶ τῶν Ἀτθίδων την κορμοστασιά. 

*

Ὁμιλοῦν γιὰ τὴν Πεντέλη 

γιὰ τοῦ Ὑμηττοῦ τὸ μέλι 

καὶ μιὰ ἄλλη τὸ καὶ τὸ 

μοὖπε γιὰ τὸν Λυκαβηττό. 

*

Γιὰ τὴν Ἀκρόπολι, τὸ Ράδιο 

γιὰ τὸ μαρμαρένιο Στάδιο 

μοῦ εἶπαν καὶ γιὰ τὴ Βουλὴ 

πῶ! πῶ! ὀχλοβοή! 

*

Μὲ μίλησαν γιὰ τὸν Ἀττὶκ 

γιὰ τὸ Ἀθηναϊκὸ τὸ σὶκ 

ἀκόμη καὶ γιὰ τὸ Παλάτι 

καὶ τὸ Ἀττικὸ ἁλάτι. 

*

Τέτοιες μ᾿ ἔκαμαν δηλώσεις 

γιὰ τῶν Ἀθηνῶν τὰς ἐντυπώσεις 

κι᾿ ὅλες μαζὶ φωνάζουν 

γιὰ νὰ μᾶς σκανιάζουν. 

*

Τὰ εἴδατε λοιπὸν Κυρὲς 

πὼς ἐκπληρώσαμε τὸ μπόρτζ[5]; 

Καὶ ἔπειτα φαρδιὲς πλατιὲς 

φάγαμε στὸ Καίνιγξ Τζόρτζ. 

*

Ἔτσι σὲ δυὸ λεπτὰ 

μοῦ τἆπαν ὅλα κι᾿ ἀνακατωτὰ 

καὶ τὴν πρώτη ἀτυχία[6] 

ἔστεψεν ἐπιτυχία. 

Ζιζάνιον» 

«Ἀστὴρ Βερροίας», 06-10-1937. 

 

[1] Παύλος Δ. Πυρινός, «Φιλόπτωχος Αδελφότης Κυριών Βεροίας Εκατό Χρόνια Προσφοράς 1905-2005», έκδ. Δήμος Βέροιας, 2005, σ. 67.

[2] «Ο Ι. Μεταξάς ιδιαιτέρως χάρηκε γιατί μεταξύ των Κυριών ήταν η Μαρία Σμυρλή, στο σπίτι της οποίας κατά το 1912 φιλοξενήθηκε μετά του Εξαδακτύλου και των άλλων ανωτέρων αξιωματικών του Επιτελείου (18-20 Οκτωβρίου 1912).», Π. Πυρινός, ε.α. σ. 70.

[3] «Ο τότε υπουργός Κοτζιάς παρέθεσε γεύμα στο νεόδμητο ξενοδοχείο “Βασιλεύς Γεώργιος” προς τιμή  των κυριών της Αδελφότητος. Στο γεύμα παρακάθησαν οι εξής κυρίες {61} και δεσπονίδες {21}, εκδρομείς της Αδελφότητος», Π. Πυρινός, ε.α. σ. 68 [στο υπουργικό γεύμα συμμετείχαν συνολικά 82 από τις 85 συμμετέχουσες της εκδρομής, τις οποίες ο Π. Πυρινός μνημονεύει ονομαστικά, σ. 68-69].

[4] “καντούνα = ἡ μεγαλύτερη συνυφάδα”, Στέλιος Σβαρνόπουλος, Γλωσσάριο τῆς Βεροίας (Βαρταλαμίδα), έκδ. Δῆμος Βεροίας, 1973, σ. 40. 

[5] “μπόρτσι = τὸ χρέος, Ἑβρ. Borgen (= δανείζω), τουρκ. borc”, Σ. Σβαρνόπουλος, ε.α. σ. 59.

[6] προφανώς εννοεί την προσωρινή αναβολή της εκδρομής («Ἀστὴρ Βερροίας», 16-09-1937).

 

«Αἱ κυρίαι τῆς Βερροίας
Τὰ μέλη τοῦ Φιλοπτώχου Συλλόγου Κυριῶν Βερροίας ἐπεσκέφθησαν προχθὲς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν διὰ νὰ εὐχαριστήσουν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰ μέτρα ὑπὲρ τῆς πόλεώς των. Ἀνωτέρω ὁ κ. Ἰ. Μεταξᾶς ἐν μέσῳ τῶν κυριῶν τῆς Βερροίας»
«Ἑλληνικὸν Μέλλον», 26-09-1937 (& όμοια φωτογρ. με περίπου όμοιο υπότιτλο: «Ἀκρόπολις», «Ἐλεύθερος Ἄνθρωπος», «Ἡ Ἐθνική», 26-09-1937).

«Αἱ κυρίαι τῆς Βερροίας
Εἰς τὰς Ἀθήνας εὑρίσκονται ἀπὸ ἡμερῶν ὑπερπεντήκοντα κυρίαι καὶ δεσποινίδες τῆς Βερροίας, μέλη τῆς ἐκεῖ Φιλοπτώχου Ἀδελφότητος, αἱ ὁποῖαι καὶ κατέθεσαν στέφανον εἰς τὸ Μνημεῖον τοῦ Ἀγνώστου Στρατιώτου. Εἰς τὴν εἰκόνα αἱ κυρίαι τῆς Βερροίας εἰς τὸ Μνημεῖον, μετὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ στεφάνου.»
«Ἑλληνικὸν Μέλλον», 27-09-1937.