Φωτό: Ηλεκτροφωτισμός της πλατείας Ωρολογίου (Αρχείο Στέργιου Ζυγουλιάνου)
Μέχρι τα τέλη του 1916 η Βέροια, όπως άλλωστε και οι περισσότερες τότε πόλεις, φωτιζόταν τα βράδια με φανούς που είχε τοποθετήσει η Δημαρχία σε κεντρικά σημεία: «…στην πλατεία Αγίου Αντωνίου, στο κατάστημα του Αρζόγλου, στο πλατάνι, στην οικοδομή Κουσίδη και τέλος στην πλατεία Ωρολογίου». Ήταν τοποθετημένοι πάνω σε στύλους 8 μέτρων και ανεβοκατέβαιναν με συρματόσχοινο. «Σ’ άλλους δρόμους, όπως η Μητροπόλεως που ήταν ένα στενοσόκακο, ζικ-ζακ, ανώμαλο καλντερίμι, με ανηφόρες, κατηφόρες, με πολλά νερά που πάντα πλημμύριζαν, με ξύλινες γεφυρίτσες, υπήρχαν πού και πού φαναράκια στους τοίχους.» (Στέφανος Ζάχος,1960, Αναμνήσεις ενός Βεροιώτη)
Λεπτομέρεια από γνωστή φωτογραφία της πλατείας Ωρολογίου στα 1916.
*Δίπλα στον Πύργο του Ρολογιού παρατηρήστε τον δημοτικό φανοστάτη πετρελαίου.
Όπως λοιπόν συνηθιζόταν τότε, μόλις σουρούπωνε, περνούσε ο εντεταλμένος υπάλληλος της Δημαρχίας (ο φανοκόρος), καθάριζε τα λαμπογυάλια, γέμιζε τα δοχεία με πετρέλαιο και άναβε τα φυτίλια τους. Ήταν δε υπολογισμένη η χωρητικότητα των δοχείων και η ροή του πετρελαίου, ώστε να διαρκεί η φλόγα ως το πρωί, χωρίς βέβαια να λείπουν και τα απρόοπτα…
Με τη βοήθεια Γάλλων τεχνικών (του γαλλικού στρατιωτικού εκστρατευτικού σώματος), στις αρχές του 1917, η εταιρεία “Βέρμιον” των Σωσσίδη-Φαΐκογλου (ως τότε μόνο νηματουργείο) εγκατέστησε μια ηλεκτρογεννήτρια και ανέπτυξε ένα υποτυπώδες δίκτυο φωτισμού, που λειτουργούσε μόνο τις βραδινές ώρες, φωτίζοντας τον τότε κεντρικό δρόμο της πόλης (σημερινή Κεντρική οδός). Μέχρι τον Μάρτιο του 1926 η εταιρεία ολοκλήρωσε τις εγκαταστάσεις της και ανέλαβε πλήρως τον νυκτερινό φωτισμό, αλλά και την ηλεκτροδότηση όλης της πόλης. Έτσι, τα νερά του Τριποτάμου φώτισαν όχι μόνο μεταφορικά, αλλά και κυριολεκτικά τη Βέροια…
@@ads-58@@
Σύντομα όμως ακολούθησε η υπογραφή σύμβασης μεταξύ Κράτους-εταιρείας “Βέρμιον”, η οποία μεταξύ άλλων προέβλεπε την παραχώρηση της διαχείρισης των υδάτινων πόρων Μαυρονερίου και Ασπρονερίου στην εταιρεία για 65 χρόνια. Όπως ήταν φυσικό, ξέσπασε «καταιγίδα» στις σχέσεις Δήμου Βέροιας-εταιρείας “Βέρμιον” και η αναγνώριση της απόλυτης αναγκαιότητας του Τριποτάμου ένωσε τις φωνές όλων των κατοίκων της Βέροιας σε ένα μεγαλειώδες συλλαλητήριο, την 13η Νοεμβρίου 1926 στην αυλή του Αγίου Αντωνίου, όπου μετά τις ομιλίες των: Α.Κάππου, Χρ. Χατζημάμογλου, Α. Αναστασιάδη, συντάχθηκε ομόφωνο δια βοής (τι βοή θα ήταν εκείνη!!!) ψήφισμα διαμαρτυρίας κατά της σύμβασης.
Η έντονη κινητοποίηση και το ψήφισμα που επιδόθηκε: στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, στον Πρωθυπουργό και στην Βουλή των Ελλήνων, απέτρεψαν τις δυσμενέστατες για την ευρύτερη περιοχή Βέροιας εξελίξεις και διέσωσαν την «προίκα που της χάρισε η φύση» υπέρ των κατοίκων της. Με το πέρασμα του χρόνου τα «σύννεφα της καταιγίδας» αυτής απομακρύνθηκαν και οι σχέσεις αποκαταστάθηκαν πλήρως. [*Για την ιστορία, την 1η Μαΐου 1969 όλες οι εγκαταστάσεις της εταιρείας εξαγοράστηκαν από τη ΔΕΗ].
Έμελλε όμως μια άλλη καταιγίδα, στα 1935, να μετατρέψει τον χαριτωμένο και ευεργετικό Τριπόταμο σε «δράκοντα τρισμέγιστο, που πλημμυρίζει και καταστρέφει»!!!
Η γέφυρα Καραχμέτ πριν την πλημμύρα του 1935 – (Αρχείο Γιώργου Κόβα)
Σύμφωνα με μαρτυρίες, εκείνη τη χρονιά χιόνιζε συνεχώς επί 15 ημέρες πριν την 8η του Δεκεμβρίου, οπότε ο καιρός άλλαξε, η θερμοκρασία ανέβηκε και η ακατάπαυστη χιονόπτωση συνέχισε πλέον ως δυνατή βροχή. Τα χιόνια έλιωσαν, ο Τριπόταμος «φούσκωσε» με ταχύτατους ρυθμούς συμπαρασύροντας σαν καρυδότσουφλα ολόκληρους κορμούς δέντρων και όσα ακόμη φερτά υλικά έβρισκε στο ξέφρενο πέρασμά του…
Η γέφυρα Καραχμέτ μετά την πλημμύρα του 1935 – (Αρχείο Χρυσάνθης Κωστοπούλου)
@@ads-58@@
« …Δεν είχε σκοτεινιάσει ακόμη και η κοίτη του ποταμού, ορατή ανέκαθεν από το σπίτι μας άλλαξε όψη. Το νερό θολό, αγριεμένο, κυλούσε με ορμή. Και πάνω στην επιφάνειά του, που διαρκώς ανέβαινε, έπλεαν κορμοί δέντρων, παρόμοιοι με αμέριμνους, αλλά βιαστικούς ταξιδευτές. Και λίγο αργότερα, εκείνοι που μπορούσανε να ιδούν μακρύτερα, έφεραν την είδηση: “Το ποτάμι σκέπασε τη γέφυρα του Φούρναρη!”. Και ήταν η γέφυρα πολύ ψηλή. …Η πραγματικότητα όμως ήταν αυτή: η γέφυρα είχε εξαφανιστεί κάτω από τα θολά νερά.» (Ορέστης Σιδηρόπουλος, Οδοιπορικό)
Η γέφυρα Χατζηκάβουρα (Σταυρού) πριν το 1935.
Σε δεύτερο πλάνο ψηλά, το γνωστό εξοχικό καφενείο “Ελευθερία” (τέως Μουαρήφ)
@@ads-58@@
Εκείνη τη βραδιά της 8ης προς 9η Δεκεμβρίου 1935, ο Τριπόταμος, με συνεχόμενους τρομακτικούς θορύβους, εξαφάνισε τη μία μετά την άλλη τις γέφυρες της Βέροιας: του Φούρναρη, του εξοχικού κέντρου της Μπαρμπούτας, της συνοικίας Μπαρμπούτα, του Χατζηκάβουρα. Μόνο η γέφυρα Καραχμέτ γλύτωσε, αλλά με σημαντικότατες ζημιές…
Η ξύλινη γέφυρα μπροστά από τον μύλο του Νταλή που αναπλήρωσε την καταστραμμένη γέφυρα Χατζηκάβουρα.
(Αρχείο Χρυσάνθης Κωστοπούλου)
Δεν ήταν όμως μόνο εξάρτηση οικονομικών συμφερόντων η σχέση των παλιών Βεροιέων με τον Τριπόταμο, αγαπητοί φίλοι. Θα θυμηθούμε και θα γνωρίσουμε περισσότερα στην επόμενη «συνάντησή» μας …
