Έρευνα-Επιμέλεια:
Μάκης Δημητράκης
Μέρα των ερωτευμένων, φίλοι μου, σήμερα. Μια σύγχρονη γιορτή, αποτέλεσμα της εμπορευματοποίησης της ζωής μας και ιδιαίτερα του δυτικού κόσμου που παρά τις αντίθετες γνώμες «μπήκε» για καλά στη ζωή μας και κυρίως της καταναλωτικής νεολαίας.
Ας πάρουμε όμως τα γεγονότα – μύθους και θρύλους – με τη σειρά, αφού ο Έρωτας και η αμοιβαία έλξη μεταξύ ανθρώπων, ζώων ή και μεταξύ των θεών ακόμη, υπήρξε ταυτόχρονα με την Κοσμογονία σύμφωνα με την οποία ο Έρωτας βγήκε από το Αβγό που γέννησε η Νύχτα μόνη της μέσα στο Έρεβος.
Κατά τον Ησίοδο ο έρωτας είναι η ζωτική αρχή που έγινε αιτία της γέννησης των πάντων. Στην Ελληνική μυθολογία είναι θεός ενώ κατά τον Πλάτωνα δεν ήταν παντοδύναμος θεός αλλά μία ανικανοποίητη και πάντοτε ανήσυχη δύναμη δημιούργημα του Πόρου (πλούτου) και της Πενίας.
Άλλος ομιλητής στο «Συμπόσιο» υποστηρίζει ότι όπως υπάρχουν δύο Αφροδίτες (Πάνδημη και Ουράνια) έτσι υπάρχουν και δύο έρωτες. Ο ένας επιθυμεί τον σαρκικό και ο άλλος τον ευγενικό έρωτα της ψυχής.
Στα ρωμαϊκά χρόνια από 13-15 Φεβρουαρίου γιόρταζαν τα Λουπερκάλια προς τιμή του θεού Φαύνου (αντίστοιχου του δικού μας Πάνα) με θυσίες ζώων. Ήταν μία γιορτή μετάδοσης της γονιμότητας. Μια ειδωλολατρική αισθησιακή γιορτή για να εξευμενίσουν τη φύση και να έχουν καλή σοδειά, ενώ συνηθιζόταν την ίδια περίοδο η ανταλλαγή δώρων μεταξύ των «αγαπημένων». Ανάλογη γιορτή υπήρχε στην αρχαία Αθήνα το μήνα Γαμηλιώνα (Φεβρουάριος), τα Θεογάμια προς τιμή του Δία και της Ήρας.
Η γιορτή καταργήθηκε από την εκκλησία τον 5ο αι. μ.Χ. ως ειδωλολατρική και στη θέση της «μπήκε» η μνήμη του Αγίου Βαλεντίνου που έζησε περί το 270 μ.Χ. Πριν γίνει ιερωμένος πιθανότατα ήταν γιατρός και φυλακίστηκε επειδή πάντρευε κυρίως νεαρά ζευγάρια. Με το γάμο οι «γαμπροί» γλίτωναν τη στρατιωτική θητεία.
Η γιορτή συσχετίσθηκε με την ημέρα των ερωτευμένων στα ύστερα χρόνια του Μεσαίωνα από τον Τζέφρι Τσόσερ, «πατέρα» της αγγλικής λογοτεχνίας και είναι επίσημη γιορτή στην Λουθηριανή εκκλησία και την Αγγλικανική κοινότητα.
Μετά το 1840 η γιορτή μεταδόθηκε στην Αμερική και τα τελευταία χρόνια η εμπορευματοποίηση της γιορτής παγκοσμίως, έχει φτάσει στο κατακόρυφο, ενώ βέβαιο είναι ότι η γιορτή του Α.Β. προκαλεί αντιδράσεις στο μη χριστιανικό κόσμο.
Στο ορθόδοξο εορτολόγιο δεν μνημονεύεται και η Ορθόδοξη Εκκλησία ποτέ δεν τον παραδέχτηκε. Θεωρείται ανύπαρκτος και αποτελεί μια μυθοπλασία δυτικής προέλευσης, η δε Καθολική Εκκλησία από το 1969 υποβάθμισε την ημέρα του Αγ. Βαλεντίνου σε τοπική γιορτή επειδή δε γνώριζε τίποτε για τον βίο του παρά μόνο ότι ετάφη στη Βία Φλαμίνια της Ρώμης στις 14 Φεβρουαρίου.
Παρόλα ταύτα ο ξενόφερτος Άγιος άρχισε να «μπαίνει» για τα καλά στη ζωή των Ελλήνων παρότι από τα τέλη της δεκαετίας του ’70 εκπρόσωποι της Ελληνικής Εκκλησίας πρότειναν στους Έλληνες ερωτευμένους να τιμούν και να γιορτάζουν αγίους από το ορθόδοξο εορτολόγιο.
Έτσι από το 1994 προτάθηκε να καθιερωθεί σαν ημέρα των ερωτευμένων η γιορτή του Αγίου Υακίνθου που τιμάται στις 3 Ιουλίου. Ο Υάκινθος καταγόταν από την Καισάρεια της Καππαδοκίας και υπηρέτησε τον αυτοκράτορα Τραϊανό ως Κουβικουλάριος (θαλαμηπόλος) στα συμπόσια του.
Δέχτηκε τον Χριστιανισμό γι’ αυτό ο αυτοκράτορας Τραϊανός τον φυλάκισε. Την περίοδο της φυλάκισης ο Υάκινθος αρνήθηκε επί 40 ημέρες να φάει τροφή που προέρχονταν από ειδωλολατρικές θυσίες με αποτέλεσμα να πεθάνει από ασιτία σε ηλικία μόλις 20 χρονών.
Ο μακαριστός αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος το 2000 προσπαθώντας να φέρει τη νεολαία πιο κοντά στην εκκλησία πρότεινε να γιορτάζεται η γιορτή των ερωτευμένων στις 13 Φεβρουαρίου, ημερομηνία που η εκκλησία μας τιμά τη μνήμη του Αποστόλων Ακύλα και Πρίσκιλλας που ζούσαν στην Κόρινθο την περίοδο που ο Απ. Παύλος επισκέφθηκε την πόλη.
Κάποιοι άλλοι πρότειναν να τιμούν οι Έλληνες ερωτευμένοι τον μάρτυρα της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας Έρωτα στις 25 Ιουνίου. Την ημερομηνία αυτή η Εκκλησία μας τιμά τον μάρτυρα Έρωτα και τα αδέρφια του Ορέντιο, Φαρνάκιο, Φίρμο, Φριμίνιο, Κυριακό και Λογγίνιο που υπηρέτησαν σαν στρατιώτες στη Θράκη την εποχή του αυτοκράτορα Διοκλητιανού και Γαλέριου. Τα αδέρφια ομολόγησαν την πίστη τους στον Χριστό γι’ αυτό και εξορίστηκαν και πέθαναν από τα βασανιστήρια και τις κακουχίες.
Παρόλες τις προσπάθειες οι Άγιοι πλην του Βαλεντίνου δεν μπόρεσαν να καθιερωθούν περισσότερο γιατί η γιορτή έχει εμπορευματοποιηθεί ενώ αξίζει να αναφερθεί πως στη Μυτιλήνη η Καθολική κοινότητα τιμά με θρησκευτικές τελετές τη μνήμη του Αγίου Βαλεντίνου αφού στον καθολικό ναό της Κοίμησης της Θεοτόκου «φιλοξενούνται» λείψανα του Αγίου.
