Γράφει ο Παναγιώτης Παπαδόπουλος
Φιλόλογος
Τον Απρίλιο του 1826 στο Μεσολόγγι η φύση έχει φορέσει τα καλά της και είναι έτοιμη να υποδεχτεί την ομορφιά της άνοιξης. Παντού χαρά Θεού. «Ο αέρας μέθυσε. Το δάσος τρελάθηκε. Το λιβάδι παραφρόνησε. Τα νερά ήρθαν στο τσακίρ κέφι. Τα συννεφάκια τρικλίζουν στουπί. Κι απάνω, ψηλά, βαθειά, μέγας αρχιτρίκλινος, ο ανοιξιάτικος ήλιος, εξακολουθεί να κερνά, με ηγεμονική αφθονία, το ξανθό του κρασί.» Έτσι περιγράφει ο Ακαδημαϊκός Σπύρος Μελάς την Άνοιξη 1 «Έστησε ο έρωτας χορό με τον ξανθό Απρίλη και η φύσις ηύρε την καλή και τη γλυκιά της ώρα.»Ακούγεται η ειδυλλιακή περιγραφή της Άνοιξης στο Μεσολόγγι από τον Σολωμό. 2. Ο μήνας αυτός βρίσκει τους υπερασπιστές του Μεσολογγίου να κρατούν ακόμα με τις τελευταίες δυνάμεις τους για ένα χρόνο ελεύθερη την πόλη. Από τις αρχές Απριλίου οι Μεσολογγίτες αποφασίζουν να δώσουν ένα τέλος στο μαρτύριο της πολιορκίας που κράτησε ένα χρόνο, από την 15 Απριλίου 1825 μέχρι τη 10 Απριλίου 1826. Οι υπερασπιστές, στην πλειονότητά τους Σουλιώτες, είναι εξαντλημένοι επάνω στα κάστρα και δεν αντέχουν άλλο. Πέρασαν τα φυσικά όρια της ανθρώπινης αντοχής. Το όπλο του Σουλιώτη επάνω στις τάπιες δεν υπακούει πλέον στις εντολές του. Η πείνα και η έλλειψη πυρομαχικών εξαντλήθηκαν . Ο Σπ. Τρικούπης γράφει: « Οι πολιορκημένοι, ρακοφορούντες, τετραχιλισμένοι αυχμηροί και υπό της πείνας και κακουχίας κατεσκελετευμένοι ήσαν δυσδιάγνωστοι και πολύ φασματώδεις… Παντού στους δρόμους υπήρχαν πτώματα και οι ζώντες ανάπνεαν την αποφοράν των».3 Ο Ν. Κασομούλης από τη Μακεδονία που ζει τότε στην πολιορκία γράφει: «Από το Μάρτιο οι πολίτες μάζευαν χόρτα της θάλασσας και αφού τα έβραζαν μέχρι που να φύγει η πικράδα τους τα έτρωγαν με ξύδι και λίγο λάδι σαν σαλάτα και με ζουμί από καβούρους ανακατωμένο και τούτο.4 Έχουν όμως οι Μεσολογγίτες και να αντιμετωπίσουν και την ψυχολογική πίεση που βλέπουν την ομορφιά της φύσης στο Μεσολόγγι. Δύο αντίρροπες δυνάμεις συγκρούονται μέσα τους, όπως μας θυμίζει ο Σολωμός στους Ελεύθερους Πολιορκημένους. Της αγάπης προς την ελευθερία που συνεπάγεται το θάνατο και της αγάπης του μεγαλείου της φύσης. Η αδάμαστη ελληνική ψυχή αντέχει ακόμα.
Την 10η Απριλίου (1826) Κυριακή των Βαΐων. Ημέρα που όλοι οι ορθόδοξοι χριστιανοί πηγαίνουν στους Ι. Ναούς να επευφημήσουν τη θριαμβευτική Είσοδο του Χριστού στα Ιεροσόλυμα που θα σημάνει και την έναρξη των Παθών του Κυρίου, οι οπλαρχηγοί του Μεσολογγίου την ημέρα εκείνη αποφασίζουν τη δική τους Είσοδο στην Παγκόσμια Ιστορία. Με την τόλμη και με την αυτοθυσία έγραψαν τις πιο ένδοξες και συγκινητικές σελίδες της ιστορίας του Γένους των Ελλήνων
Το σχέδιο της εξόδου των οπλαρχηγών προέβλεπε τη συγκρότηση τριών τμημάτων τις νυχτερινές ώρες που θα εξορμούσαν από τις τρεις εξόδους της πόλης .. Το τρίτο θα περιλάμβανε και τα γυναικόπαιδα με την προστασία των πολεμιστών. Με τα σπαθιά τους θα αντιμετώπιζαν τις Αιγυπτιακές και τις Τουρκικές δυνάμεις που πολιορκούσαν την πόλη και θα άνοιγαν το δρόμο διαφυγής. Το σχέδιο προέβλεπε και την ενίσχυση των πολεμιστών από την εξωτερική πλευρά με το συγκεκριμένο σύνθημα δράσης. Στην πόλη θα έμεναν οι άρρωστοι και οι μη δυνάμενοι να ακολουθήσουν την θανατηφόρα πορεία. Δυστυχώς οι ενισχύσεις ήταν αποδείχτηκαν ανύπαρκτες εξ αιτίας της διχόνοιας που οδήγησε ακόμη μια φορά στον όλεθρο τους επαναστατημένους Έλληνες.
Την νύχτα εκείνη έγινε η Έξοδος. Τα δύο τμήματα κατόρθωσαν με απώλειες να φτάσουν στον προορισμό τους. Δεν είχε όμως την ίδια τύχη και το τρίτο. Από κακή συνεννόηση το μισό τμήμα επέστρεψε στην πόλη και όλες οι γυναίκες και τα παιδιά είχαν την ίδια τύχη με τους εναπομείναντες κατοίκους. Εκεί ο γέροντας Χρήστος Καψάλης άναψε με το δαυλό του την πυριτιδαποθήκη και οδήγησε όλους τους αμάχους στην αθανασία παρασύροντας στο θάνατο και τους εισελθόντες Τούρκους. Το ίδιο έκανε κου ο Επίσκοπος Ρωγών Ιωσήφ. Αφού κοινώνησε τους πάντες τους πήρε μαζί του στην αιωνιότητα. Ο απολογισμός είναι φρικτός. Ως προς τον αριθμό των νεκρών οι εκτιμήσεις ποικίλουν. Από τους 9.000 ανθρώπους που ρίχτηκαν μέσα στο σκοτάδι από τους άντρες της φρουράς 3.500 μόλις 2500 περίπου διασώθηκαν. Το τρίτο και μεγαλύτερο τμήμα σχεδόν εξοντώθηκε. Οι περισσότερες γυναίκες και τα παιδιά σκοτώθηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν. Λέγεται ότι μόνο 13 γυναίκες σώθηκαν.
Η πτώση του Μεσολογγίου είναι ένα γεγονός που συγκλόνισε όλους τους Έλληνες και τους Ευρωπαίους πολίτες. Ήταν το ολοκαύτωμα που φώτισε τις συνειδήσεις των Ελλήνων πολλοί από τους οποίους είχαν παρασυρθεί από τα κομματικά τους πάθη ( Γαλλικό-Αγγλικό-Ρωσικό) που εξυπηρετούσαν ξένα συμφέροντα.
Την ημέρα αυτή κάθε χρόνο στο Μεσολόγγι οι εκδηλώσεις τιμής και μνήμης με την παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας και πολλών προσωπικοτήτων παίρνουν πανηγυρικό χαρακτήρα. Η επίσκεψη στον κήπο των ηρώων της πόλης όπου βρίσκονται τα μνήματα της Φρουράς , μεταξύ αυτών και του Μ. Μπότσαρη πρέπει να είναι μέρος του προσκυνήματος κάθε Έλληνα. Το ίδιο και στην πινακοθήκη του Δημαρχιακού Μεγάρου όπου βρίσκεται ο πίνακας της Εξόδου του Θ. Βρυζάκη σε μεγάλες διαστάσεις. Απαίτηση του ελληνικού λαού είναι ο απόλυτος σεβασμός από όλους των ιερών συμβόλων των θυσιών των προγόνων μας. Τα βλέμματα όλων την Κυριακή στο Μεσολόγγι.
Βιβλιογραφία 1.»Ανοιξιάτικη συμφωνία». Του Σ. Μελά- Ελληνική Δημιουργία -τ.126,1953.2. Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι. «Ο Πειρασμός». Του Διονυσίου Σολωμού. 3.Ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης. Του Σπ. Τρικούπη τ. Γ’ σελ.335 4. «Ενθυμήματα Στρατιωτικά.» Ν. Κασομούλη
