Φωτό: Στη γωνία Μ. Αλεξάνδρου με Π. Τσαλδάρη,
το 1951, οι επαγγελματίες (από αριστερά): Γιώργος Σαράφογλου, Αντώνης Τσουλής,
Κώστας Πίκος, Θωμάς Σίμος, Δημήτρης Πατσιαβούρας, Θανάσης Ψιψίκας, Σόλων Τσουλής
και οι βοηθοί Αντώνης Σούμπουρος, Γιώργος Πετράκης.
Ημέρες Χριστουγέννων και η αγορά γίνεται (έστω και υπό τις σύγχρονες
ιδιαιτερότητες υγειονομικής ασφάλειας) η καρδιά της πόλης, το κέντρο της ζωής. Εκεί
κυκλοφορεί ό,τι έχει αξία κι εκεί αλλάζουν χέρια τα χρήματα… Όμως δεν είναι το “χτυποκάρδι”
της μόνο οικονομικό. Ανέκαθεν οι άνθρωποι πήγαιναν στην αγορά για να
συναντηθούν, να μιλήσουν, να τσακωθούν και να συμφωνήσουν…
Μέχρι τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ’60, όλες τις εορταστικές
μέρες (Χριστουγέννων και Πάσχα) δεν έκλειναν τα εμπορικά καταστήματα της
Βέροιας για μεσημεριανή ανάπαυση, γιατί ερχόταν πολύς κόσμος από τα χωριά για να
κάνει τα απαραίτητα ψώνια και να επιστρέψει αυθημερόν. Έτσι, οι γειτονικοί καταστηματάρχες
και εμποροϋπάλληλοι οργάνωναν τον λεγόμενο “ρεφενέ ταβά”. Εκ περιτροπής, δηλαδή,
κάποιος συγκέντρωνε ένα μικρό χρηματικό ποσό από τους ενδιαφερόμενους, αγόραζε
δυο-τρεις οκάδες παχύ κρέας, ντομάτες, πατάτες μελιτζάνες κλπ., τα τεμάχιζε
μέσα σε ένα βαθύ ταψί, το πήγαινε στον φούρνο του μπαρμπα-Νάκου για ψήσιμο και
το μεσημέρι καλούσε τους υπόλοιπους μετόχους σε συντροφικό τσιμπολόγημα από το
κοινό σκεύος, που συνοδευόταν απαραίτητα από ένα ποτηράκι κρασί ή τσίπουρο και
άφθονα πειράγματα. Το ανέμελο χαροκόπι διέκοπταν μόνο όταν κάποιος πελάτης στεκόταν
με απορία στην είσοδο του καταστήματός τους, τον οποίο και υποδέχονταν από
μακριά κραυγάζοντας: «Εδώ είμαι… Έφτασααα!!!».
Όπως καταλαβαίνετε, οι δρόμοι της αγοράς έμοιαζαν κι
αντηχούσαν σαν βουερό μελίσσι από το πρωί ως το βράδυ. Ήταν η πραγμάτωση της λογοτεχνικής
διατύπωσης της Μαρίας Αγγελίδου: «άνθρωποι που φωνάζουν, άνθρωποι που
τραγουδούν, άλλοι που ιστορούν αλήθειες και ψέματα, νομοθέτες και στρατιώτες,
έμποροι και τεχνίτες, ρήτορες και φιλόσοφοι, παραμυθάδες και μαντατοφόροι… Άνθρωποι
που λένε λόγια κι άλλοι που τα λόγια τα ζωγραφίζουν, τα ζυγίζουν, τα πετούν ο
ένας στον άλλο σαν μαχαίρια ή σαν τόπια ή σαν φλόγες…».
Ο
φούρνος του Ιωάννη Σίμου (Νάκου)
Επί της Π. Τσαλδάρη, δεκαετία ‘50, (από
αριστερά): Κώστας Μπίκας, Κώστας Πίκος, Μανώλης Μπαζλής, Γούλας Κεσόπουλος, Θωμάς
Πατσιάς, Αχιλλέας Μπίκος, Δημήτρης Μουστάκας, Βαγγέλης Μυλωνάς, Γιάννης
Κούτρας, Δημήτρης Αδάμου, Γούλας Καρανάσιος, Απόστολος Καπράρας (όρθιοι πίσω)
Γιώργος Μπίκας, Μανώλης Κούτρας
Στην παρέα του αειμνήστου Αντώνη Κεμιντζέ (σύμφωνα με δική
του αφήγηση) συμμετείχε κάπου κάπου κι ένας έμπορος γνωστής ντόπιας οικογένειας,
που δεν φημίζονταν για την… …απλοχεριά
του. Το σπίτι του ήταν σε κεντρικό
σημείο της πόλης, στην ανοιχτή σάλα της πίσω πλευράς του οποίου είχε κρεμάσει
τα λουκάνικα του χριστουγεννιάτικου χοιρινού (που με πολύ προσωπική φροντίδα
και τέχνη είχε παρασκευάσει) για να αεριστούν και να “τραβήξουν” καλά, πριν
αρχίσει η κατανάλωσή τους.
Πολύ καμάρωνε και παίνευε τα λουκάνικά του ο “σφιχτοχέρης”
έμπορος κάθε χρόνο τέτοιες μέρες, όμως οι υπόλοιποι της παρέας ποτέ δεν τα
είχαν γευτεί. «Λουκάνικα μας παινεύεις, αλλά εμείς ούτε μυρωδιά δεν πήραμε…»
του έλεγαν με νόημα, μα “το αυτί του δεν ίδρωνε” κι έτσι καθιερώθηκε να τα
αποκαλούν στην παρέα «τα λουκάνικα του αέρα*»…
[*αέρας κοπανιστός, τα λόγια
χωρίς αντίκρισμα κατά τον βεργιώτικο ιδιωματισμό]
Μετά το καθιερωμένο λουκανικοπαίνεμα εκείνης της χρονιάς
λοιπόν, το πειραχτήρι της παρέας, αφού πέρασε όλη σχεδόν τη νύχτα προσπαθώντας με
ένα μακρύ καδρόνι, κατέβασε τελικά αρκετές αρμαθιές από τα λουκάνικα του
εμπόρου και πρωί-πρωί την επομένη μέρα έστειλε στους υπόλοιπους πρόσκληση μεσημεριανής
συνάντησης στο στέκι τους για τσίπουρο, γιατί υπήρχε και καλός μεζές.
Ένας μετά τον άλλον κατέφθασαν οι καλεσμένοι, έδωσαν και
πήραν τα πειράγματα και τα υπονοούμενα, τσούγκρισαν τα ποτήρια ξανά και ξανά,
αντάλλαξαν ευχές κι ο ανυποψίαστος έμπορος τόσο ευχαριστήθηκε εκείνη τη μέρα
από τον μεζέ, ώστε ρωτούσε κάθε λίγο: «Ποιανού είναι, μωρέ, αυτά τα νόστιμα
λουκάνικα;» συμπληρώνοντας όμως πάντα ότι κατά τη γνώμη του «…”κρατούσαν” ακόμη
κι ήθελαν περισσότερες μέρες αέρισμα».
Με το ίδιο και περισσότερο κέφι επαναλήφθηκε η συνάντηση και
το επόμενο μεσημέρι, “καταθεραπευμένος” (πολύ ευχαριστημένος γευστικά) πάλι ο
έμπορος ρώτησε και ξαναρώτησε: «Ποιανού είναι, μωρέ, αυτά τα νόστιμα
λουκάνικα;», αλλά η μόνη απόκριση που πήρε κάποια στιγμή ήταν ένα
ακαταλαβίστικο γι’ αυτόν: «Αυτά είναι λουκάνικα του αέρα», που αμέσως
σκεπάστηκε από γαργαριστά γέλια των συνδαιτυμόνων του…
Το πρωινό της τρίτης μέρας όμως ο έμπορος παρατήρησε ότι τα
κρεμασμένα λουκάνικά του είχαν λιγοστέψει αισθητά. Κατάλαβε τότε τη συμπαιγνία
που του είχαν στήσει και “σκασμένος απ’ το κακό του” έτρεξε και “τα έψαλλε για
τα καλά” στους φίλους του, οι οποίοι άκουγαν το ψαλτήρι σκασμένοι κι αυτοί… απ’
τα γέλια.
Μπροστά από τα
οικιακά είδη Γ. Τύρελη , δεκαετία ’50, (καθιστοί από αριστερά): Ζήσης
Αναγνώστου, Θωμάς Σίμος, Κυριάκος Χαρίτος, Κώστας Πίκος, Όθων Λιμπάτζης, ο
μικρός Νίκος Χατζής, (όρθιοι από δεξιά) Θανάσης Ψιψίκας, Τάκης Μπιτβάνος,
Χρήστος Ταραμονλής και ο καπνοπώλης Κυριάκος Φιλόσογλου
Με την ελπίδα ότι θα επιστρέψει η χαρά στην καθημερινή
κοινωνική ζωή μας, αγαπητοί φίλοι, ευχόμαστε υγεία σε όλους! Και του χρόνου!!!
