«[…] ὁ τότε δήμαρχος τοῦ τόπου […] ἄνθρωπος ὅστις ἐξήσκει πολλάκις ἐπ᾿ ἀγαθῷ τὴν αὐθαιρεσίαν […]»
Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Τὰ Βενέτικα[1].
Από την 1η Σεπτεμβρίου 2026 ο Κωνσταντίνος Βοργιαζίδης κατέχει τον επίζηλο τίτλο του μακροβιότερου Δημάρχου της Βέροιας, έχοντας -μόλις την προτεραία (31 Αυγ.)- ισοφαρίσει την 12ετή θητεία του Ανδρέα Βλαζάκη (με τον οποίο μοιράζονται το ρεκόρ των εκλογικών επιτυχιών, – έκαστος από τρείς και μάλιστα συνεχόμενες)[2].
Τα -έως τώρα- 114 χρόνια (1912-2026) λειτουργίας του Δήμου Βέροιας
[Α].- διανύθηκαν:
(α).- τα -σχεδόν- πρώτα 6 (1912-1918) ως συνέχεια του προϋπάρχοντος οθωμανικού Δήμου που εντάχθηκε, με την Απελευθέρωση της πόλης, στον εθνικό κορμό, και τα επόμενα (από το 1918 κ.ε.) ως ΟΤΑ (Οργανισμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης)[3] του Ελληνικού Κράτους•
(β).- τα 79 από αυτά (1925-1937, 1951-1967, 1975-2026) υπό αιρετή δημοτική αρχή, και τα 35 (1912-1925, 1937-1951, 1967-1975) υπό διορισμένη.
[Β].- υπηρετήθηκαν από 28 Δημάρχους, των οποίων η θητεία ποικίλλει από «ψιλῷ ὀνόματι δημαρχία» (δημοσιευθείσα μόνον στο ΦΕΚ χωρίς πραγματική ανάληψη καθηκόντων) μέχρι την 12ετία (και πλέον), και από τους οποίους[4]:
(α).- 14 ήταν διορισμένοι Δήμαρχοι ή άσκησαν -δια διορισμού- κατ’ ανάθεση καθήκοντα Δημάρχου (ενώ δεν υπήρχε εν ενεργεία Δήμαρχος) [: Χαλήλ Αλή βέης (2 θητείες), Αντώνιος Σμυρλής, Νικόλαος Αντωνιάδης, Βασίλειος Γούναρης, Μενέλαος Χατζηνικολάκης (2 θητείες, από τις οποίες η δεύτερη μάλλον μόνον τυπική-στο ΦΕΚ), Γεώργιος Γουδής, Μιχαήλ Χατζημιχάλης, Προκόπιος Καμπίτογλου, Αλέξανδρος Καραποστολάκης, Μιχαήλ Γεωργιάδης, Στέφανος Τσιράκογλου (2 θητείες), Θεμελής Θεμελής (διορισθείς, με ΦΕΚ, αλλά χωρίς ανάληψη καθηκόντων), Μιχαήλ Χασιώτης (2 θητείες), Γεώργιος Τσαλέρας]•
(β).- 4 εθήτευσαν, διαδοχικά, υπό αμφότερες τις ιδιότητες, και ως διορισμένοι και ως αιρετοί [: Ιωάννης Μάρκου (διορισμένος 1923-1925, αιρετός 1925-1929), Αντώνιος Πρωτοψάλτου (αιρετός 1929-1937, διορισμένος 1937-1940), Αντώνιος Κεμιντζές (διορισμένος 1948, αιρετός 1953-1964), Αναστάσιος Καρατζόγλου (διορισμένος 1949-1950, αιρετός 1951-1953)]•
(γ).- 1 ανέλαβε de facto (άνευ διορισμού ή εκλογών) τον δημαρχιακό θώκο [: Κωνσταντίνος Ιωσηφίδης[5]]•
(δ).- 2 τοποθετήθηκαν ως υπηρεσιακοί στα μεταβατικά διαστήματα μεταξύ διορισμένων και αιρετών αρχών [: Γεώργιος Δημόπουλος (Αντεισαγγελεύς), Αριστείδης Πασαλίδης (Πρωτοδίκης)], και
(ε).- 7 διέτρεξαν το σύνολο της θητείας τους αποκλειστικά ως αιρετοί [: Ευθύμιος Τσελέπογλου (2 θητείες), Κωνσταντίνος Ζαμπούνης, Ανδρέας Βλαζάκης (3 θητείες), Ιωάννης Χασιώτης (2 θητείες), Χρήστος Σκουμπόπουλος, Χαρίκλεια Ουσουλτζόγλου (2 θητείες), Κωνσταντίνος Βοργιαζίδης (3 θητείες)].
Η διαδοχή των 28 Δημάρχων της Βέροιας απεικονίζεται στον ακόλουθο πίνακα:
[*] οι με αστερίσκο* ημερομηνίες αναγράφονται με επιφύλαξη ως προς την απόλυτη ακρίβειά τους. Αντίθετα, όσες ημερομηνίες δεν συνοδεύονται από αντίστοιχη ένδειξη είναι ακριβείς.
Ο κατάλογος των διατελεσάντων Δημάρχων, όπως (με αρκετά σφάλματα) αναρτάται στον τρισυπόστατο μαρμάρινο πίνακα της μνημειώδους κλίμακας του Δημαρχείου μας, και όπως (δυστυχώς με πολλαπλασιασμό των λαθών) αναπαράγεται και αναμεταδίδεται διαδικτυακά[6], παραλείπει ονόματα, προσθέτει θητείες, αλλοιώνει χρονολογίες και, μοιραία, διαχέει εσφαλμένες πληροφορίες.
Προβάλλει, συνεπώς, αδήριτη η ανάγκη: (α) άμεσων διορθώσεων εντός του Δημαρχείου, και (β) προβολής των ορθών στοιχείων στο ψηφιακό σύμπαν.
Σποραδικές (και όχι εξαντλητικές) επισημάνσεις
(1).- Ο Χαλήλ Αλή βέης, Δήμαρχος της Βέροιας κατά την εκπνοή της Οθωμανοκρατίας, διατηρήθηκε (όπως και το σύνολο σχεδόν των τοπικών αρχών των Νέων Χωρών) στο αξίωμά του και μετά την Απελευθέρωση και την ενσωμάτωση της Βέροιας στο Ελληνικό Κράτος• διατηρήθηκε, όχι επειδή αυτή ήταν η βούληση ενός τοπικού εκλογικού σώματος (που εκτιμούσε τις, ως ένα σημείο υπαρκτές, αρετές του[7], ή που δήθεν είχε την ωριμότητα να αναδεικνύει τους εκλεκτούς του ανεξαρτήτως θρησκευτικών πεποιθήσεων ή εθνικών καταβολών, όπως αφελώς και ατυχώς κατά καιρούς άδεται και θρυλείται σε προφορικές και γραπτές παρουσιάσεις), αλλά επειδή αυτό [: η διατήρηση των υφιστάμενων κατά την Απελευθέρωση, τοπικών αρχών] αποτελούσε συνειδητή πολιτική επιλογή της -τότε- Ελληνικής Κυβέρνησης, που διατρανώθηκε και με ρητή νομοθετική επιταγή[8]• ενώ μετά τις εκλογές της 01-11-1920 επανακλήθηκε στον Δήμο, μαζί με όλους τους παυθέντες από την βενιζελική παράταξη Δημάρχους της Χώρας[9].
(2).- Ο γιατρός Νικόλαος Αντωνιάδης διετέλεσε Δήμαρχος μόνον την περίοδο 1918-1920. Δεν υπηρέτησε για δεύτερη θητεία, όπως εσφαλμένα πληροφορεί και ο πίνακας του Δημαρχείου και οι διαδικτυακές «εγκυκλοπαίδειες».
(3).- Ο δικηγόρος (και Πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου, και πολιτευτής) Ιωάννης Μάρκου ανέλαβε ως διορισμένος Δήμαρχος διαδεχθείς τον γιατρό Βασίλειο Γούναρη[10] (χωρίς να μεσολαβήσει μεταξύ των θητειών τους διορισμός άλλου Δημάρχου), για να αναδειχθεί στη συνέχεια πρώτος αιρετός Δήμαρχος της Βέροιας (δημοτικές εκλογές της 25-10-1925).
(4).- Ο πίνακας του Δημαρχείου και οι παντοειδείς διαδικτυακοί κατάλογοι εμφανίζουν τον Αντώνιο Πρωτοψάλτου ως θητεύσαντα κατά τα έτη 1930-1938 και τον Μενέλαο Χατζηνικολάκη κατά το έτος 1939. Όμως ο Α. Πρωτοψάλτου διετέλεσε Δήμαρχος από 01-09-1929 έως 22-03-1935 (οπότε του επιβλήθηκε τρίμηνη «παῦσις»[11]) και από 22-06-1935 (όταν έληξε η επιβληθεισα τρίμηνη ποινή του[12]) έως 08-01-1940 (ημερομηνία του ΦΕΚ στο οποίο δημοσιεύεται το β.δ. της απόλυσής του), ενώ στο μεγαλύτερο διάστημα της «παύσης» του (από 08-04-1935 έως 21-06-1935) στο αξίωμα του Δημάρχου είχε αναδειχθεί ο Μενέλαος Χατζηνικολάκης[13], – ο οποίος, κατά το έτος 1939 (όταν, δηλαδή, οι εσφαλμένες αναφορές του αποδίδουν δημαρχιακή ιδιότητα), δεν συμμετείχε ούτε καν στην (διορισμένη) εξαμελή Διοικούσα Επιτροπή του Δήμου.
(5).- Ο Γεώργιος Γουδής διορίστηκε Δήμαρχος στις αρχές του 1940[14] και παρέμεινε στην θέση του οπωσδήποτε μέχρι και τον Ιανουάριο του 1941, – πιθανότατα δε μέχρι τις αρχές Απριλίου του ίδιου έτους, όταν, μετά την κατάληψη της Βέροιας από τους Γερμανούς, κατέφυγε στην Μέση Ανατολή, κατατασσόμενος στο Πολεμικό Ναυτικό.
(6).- Τον Γ. Γουδή διαδέχθηκε, για λίγους μήνες, το 1941, ο έως τότε Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Μιχαήλ Χατζημιχάλης[15], κι αυτόν, μάλλον από το 1941 και εξής ο Προκόπιος Καμπίτογλου.
(7).- Στην διάρκεια της Κατοχής αναγγέλλεται ο διορισμός του Μενελάου Χατζηνικολάκη…
«Ὁ νέος Δήμαρχος Βερροίας
Θεσσαλονίκη. Διῳρίσθη δήμαρχος Βερροίας ὁ κ. Μενέλαος Θ. Χατζηνικολάκης.»
«Ταχυδρόμος» Βόλου, 30-09-1942.
…χωρίς όμως να είναι δυνατή η επιβεβαίωση ότι άσκησε (και για ποιο διάστημα) τα καθήκοντά του.
(8) Η πυρπόληση του Δημαρχείου[16], την νύχτα της 4ης (προς 5η) Μαΐου 1944 «κατέστρεψε ὅλα τὰ ἀρχεῖα καὶ τὰ μητρῶα», ενώ η επακολουθήσασα (μετακατοχική και εμφυλιακή) πολλαπλώς επώδυνη περίοδος δεν επέτρεψε ούτε την ανασυγκρότησή τους, αλλά ούτε και την συστηματική τήρηση (και διάσωση) των στοιχείων της τότε δημοτικής επικαιρότητας. Έτσι, η απόπειρα ανασύνθεσης της δημοτικής μας ιστορίας αντιμετωπίζει για το προγενέστερο του 1944 μακρύ (από το 1912 κ.ε.) διάστημα πλήρη δημοτικό-αρχειακή αφωνία, και για τα αμέσως επόμενα της Απελευθέρωσης χρόνια αποσπασματικούς ψιθυρισμούς.
(9).- Με την αποχώρηση των Γερμανών και την είσοδο στην πόλη των τμημάτων του ΕΛΑΣ εγκαθίσταται στο Δημαρχείο (χωρίς διορισμό ή εκλογές) ο συνεταιριστής και μετέπειτα Οικονομικός Διευθυντής της ΣΕΚΕ (Συνεταιριστικής Ενώσεως Καπνοπαραγωγών Ελλάδος) Κωνσταντίνος Ιωσηφίδης, που παραμένει μέχρι τον διορισμό του Αλεξάνδρου Καραποστολάκη.
(10).- Στα τέλη Οκτωβρίου του 1947 δημοσιεύεται στο ΦΕΚ ο διορισμός ως Δημάρχου του Θεμελή Θεμελή, που όμως δεν κατέστη εφικτό να εγκατασταθεί και να ασκήσει τα καθήκοντά του.
«Διορισμοὶ Δημάρχων
Διὰ Βασιλικῶν Διαταγμάτων {= ΦΕΚ Γ’ 257/30-10-1947} δημοσιευθέντων εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως διωρίσθησαν δήμαρχοι πρὸς πλήρωσιν χηρευουσῶν θέσεων, Βερροίας ὁ κ. Θεμελῆς Θεμελῆς καὶ Καρύστου ὁ κ. Θεοφάνης Χατζηνικολῆς.
Οἱ νέοι οὗτοι Δήμαρχοι δώσαντες τὸν νενομισμένον ὅρκον τῆς ὑπηρεσίας των ἀνέλαβον τὰ καθήκοντά των ἀπὸ ἡμερῶν.»
«Ἐφημερίς Δήμων και Κοινοτήτων», 29-11-1947.
«Στὸ ὑπ’ ἀριθ. 257 φύλλον τῆς Κυβερνήσεως (Τεῦχος 3) ἐδημοσιεύθη διάταγμα διορισμοῦ τοῦ κ. Θ. Θεμελῆ ὡς Δημάρχου Βεροίας σὲ ἀντικατάσταση τοῦ ἀπολυθέντος Τσιράκογλου. Πλὴν ὅμως ἂν καὶ τὸ διάταγμα φέρει ἡμερομηνίαν 30)10)47 ἡ κοινοποίησις δὲν ἔγινε ἀκόμη. Τί συμβαίνει; Γιατί ὁ κ. Νομάρχης δὲν προβαίνει στὴν ἄμεσο κοινοποίησι τῆς ἀπολύσεως τοῦ παληοῦ καὶ τοῦ διορισμοῦ τοῦ Νέου Δημάρχου; Μήπως περιμένει νὰ ξεσηκωθοῦν καὶ οἱ πέτρες ἐναντίον του; Ἡ πόλις ἀναμένει τὴν ἄμεσον ἀπόλυσιν τοῦ κ. Τσιράκογλου καὶ τὸν διορισμὸν τοῦ κ. Θεμελῆ. Ἡ παρακάτω παρακράτησις τῆς κοινοποιήσεως τῆς διαταγῆς ἀπολύσεως τοῦ νῦν Δημάρχου θὰ χαρακτηρισθῇ ὄχι μεροληψία ἢ σκάνδαλον ἀλλ’ ἔγκλημα ἀσυγχώρητον κατὰ τῆς ἀξιοπρεπείας ἑνὸς λαοῦ ποὺ εἶχε 1 ½ χρόνο τώρα νὰ περιφρονῆται ἀπὸ τό …Δήμαρχό του!»
«Θαρραλέος», 08-12-1947.
(11).- Στις εκλογές του 1951 πλειοψήφισε ο συνδυασμός του Α. Κεμιντζέ. Όμως η έμμεση εκλογή Δημάρχου, από ειδικό δημαρχαιρεσιακό σώμα (αποτελούμενο από τους εκλεγέντες Δημοτικούς Συμβούλους και ισάριθμους αναπληρωτές) ανέδειξε Δήμαρχο τον Αναστάσιο Καρατζόγλου. Στα τέλη του 1953 επιβλήθηκε αργία (αρχικά ενός και κατόπιν τριών μηνών) στον Α. Καρατζόγλου, που μετεξελίχθηκε σε παύση. Για το υπόλοιπο της οικείας δημοτικής περιόδου Δήμαρχος εξελέγη [με έμμεση εκλογή, και με διαφορά μιας (1) ψήφου!) ο Αντώνιος Κεμιντζές.
(12).- Τον Αντώνιο Κεμιντζέ, απουσιάζοντα στην Αθήνα, αναπλήρωσε τον Αύγουστο-Σεπτέμβριο του 1955 ο Θεμελής Θεμελής, ο οποίος σε άρθρο του (με αυτοβιογραφικές αναφορές) στον «Φρουρὸ τῆς Ἠμαθίας»[ ] χαρακτηρίζει αυτή την υπηρεσία του «ὡς Δημάρχου Βεροίας» [επρόκειτο όμως για αναπλήρωση υπάρχοντος, εν ενεργεία (και προσωρινά απουσιάζοντος), Δημάρχου, και όχι για ανάθεση καθηκόντων Δημάρχου με κενή την θέση του Δημάρχου].
Οι πρωταγωνιστές των Δημοτικών Εκλογών
Στις (έως τώρα) 20 εκλογικές αναμετρήσεις της ιστορικής διαδρομής του Δήμου της Βέροιας 51, συνολικά, συμπολίτες διεκδίκησαν τον δημαρχιακό θώκο, κι απ’ αυτούς τον κατέκτησαν 11, εκ των οποίων 4 διετέλεσαν (πριν ή/και μετά την δημαρχιακή τους θητεία) και επί κεφαλής συνδυασμών της μειοψηφίας• οι άλλοι 40 συμμετείχαν στις εκλογές (μία ή περισσότερες φορές) ως υποψήφιοι Δήμαρχοι και στη συνέχεια συμμετείχαν (ή και όχι, – ανάλογα με τις προβλέψεις του εκάστοτε ισχύοντος εκλογικού συστήματος) ως επί κεφαλής συνδυασμών της μειοψηφίας στο Δημοτικό Συμβούλιο.
[*] μεμονωμένος υποψήφιος (χωρίς συνδυασμό).
Μια επιτακτική ανάγκη και μια ταπεινή πρόταση
Ο Δήμος μας οφείλει, επί τέλους, να διορθώσει ή, καλύτερα, να ξαναγράψει απ’ την αρχή τον πίνακα που κοσμεί το κεφαλόσκαλο του Δημαρχείου μας, – και να μεριμνήσει για την, κατά το δυνατό, πληρέστερη παρουσίαση της δημαρχιακής σκυταλοδρομίας των τοπικών μας αρχόντων στο διαδίκτυο.
Κι αν έχει την οικονομική δυνατότητα (και εφόσον το επιτρέπουν οι ισχύοντες δημοσιονομικοί κανόνες) ας φροντίσει να συγκεντρωθούν (και αν χρειαστεί να φιλοτεχνηθούν) και να αναρτηθούν, στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου, οι προσωπογραφίες όλων των διατελεσάντων Δημάρχων μας, ώστε να εμπνέουν τους σημερινούς και τους μελλοντικούς διαδόχους τους και να χαίρονται με τις αποφάσεις και την πρόοδό τους!
[1] Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Ἅπαντα, τ. Δ’, σ. 437, κριτικὴ ἔκδοση Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλος, ἐκδ. Δόμος, 21998.
[2] Με τις διαστολές και συστολές της διάρκειας της δημοτικής περιόδου, οι 3 εκλογές του Α. Βλαζάκη (1982, 1986, 1990) αντιστοιχούν σε 3 τετραετίες (12 χρόνια) δημαρχιακής θητείας, ενώ οι (επίσης) 3 εκλογές του Κ. Βοργιαζίδη (2014, 2019, 2023) αντιστοιχούν σε 2 πενταετίες + 1 τετραετία + 1 τετράμηνο από την πρόωρη λήξη της περιόδου 2011-2014 (δηλαδή σε 14+⅓ χρόνια) δημαρχιακής θητείας.
Την, ήδη από τον 19ο αιώνα, νομοθετικά παγιωμένη 4ετή διάρκεια της δημοτικής περιόδου [: ν. ‚ΑϟΘ′(1099)/30-03-1883 «Περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν καὶ δημαιρεσιῶν νόμων», ΦΕΚ Α΄ 121/31-03-1883, άρθρο 2 «Τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν αἱ περίοδοι λήγουσι τὴν 30 Σεπτεμβρίου κατὰ πᾶν τέταρτον ἔτος, αἱ δὲ νέαι δημαιρεσίαι ἐνεργοῦνται τῇ πρώτῃ Κυριακῇ τοῦ Ἰουλίου τοῦ αὐτοῦ έτους.»], -της οποίας τα όρια έναρξης και λήξης συχνά είχαν μεταβληθεί, υπακούοντας είτε σε έκτακτα γεγονότα είτε σε τακτικούς πολιτικούς υπολογισμούς,- διέρρηξε το άρθρο 9 § 1 του ν. 3852/04-06-2010 [: «Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, – Πρόγραμμα “Καλλικράτης”», ΦΕΚ Α’ 87/07-06-2010], που διεύρυνε την δημοτική θητεία στα 5 χρόνια (ίσχυσε για την περίοδο 2014-2019, και μάλιστα με 4μηνη προσαύξηση καθώς η έναρξή της είχε οριστεί την 1η Σεπτεμβρίου 2014, με αντίστοιχη μείωση της θητείας 2011-2014, η οποία έληξε την 31η Αυγούστου αντί της 31ης Δεκεμβρίου 2014). Ακολούθησε ο ν. 4555/19-07-2018 [: «Μεταρρύθμιση του θεσμικού πλαισίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης […] Πρόγραμμα “Κλεισθένης”», ΦΕΚ Α’ 113/19-07-2018], που με το άρθρο 6 § 1 επανέφερε την 4ετία (ίσχυσε για την περίοδο 2019-2023). Ο ν. 4804/04-06-2021 [: «Εκλογή Δημοτικών και Περιφερειακών Αρχών και λοιπές διατάξεις», ΦΕΚ Α’ 90/05-06-2021] αναβαπτιζόμενος στα καλλικράτεια νάματα αποκατέστηκε την 5ετία (που ισχύει για την τρέχουσα περίοδο 2024-2028), την οποία υιοθέτησε ασμένως και ο άρτι ψηφισθείς και ισχύων νέος Κώδικας [: άρθρο 35 § 1 του ν. 5314/29-06-2026 «Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης», ΦΕΚ Α’ 103/29-06-2026].
[3] β.δ. της 03-05-1918 «Περὶ συστάσεως δήμων ἐν ταῖς νέαις χώραις», ΦΕΚ Α’ 98/05-05-1918.
[4] η αναγραφή των ονομάτων τους ακολουθεί την χρονολογική σειρά ανάληψης των καθηκόντων τους.
[5] απλή συνεπωνυμία με τον γράφοντα.
[6] Όπου, δυστυχώς, περισσεύει η προχειρότητα [μέχρι και με την αναγραφή ανύπαρκτων ονομάτων (π.χ. «Κατηρτζόγλου Ιωάννης»!], ή με την διπλή αναγραφή του ίδιου ονόματος, σαν να πρόκειται για δυο διαφορετικές θητείες, ή με την παράθεση όλων εσφαλμένων ημερομηνιών, κ.ο.κ.].
[7] «[…] Ὁ Δήμαρχος Χαλὴλ Ἀλὴ βέης ἦτο, εἶνε καὶ θὰ εἶνε ὀθωμανός. Ἡ πλειονοψηφία τῶν ἐκλογέων εἶναι ὀθωμανική. Ἀλλὰ τοῦ νὰ εἶναι ὀθωμανὸς ἀποδεικνύεται καλλίτερος πολλῶν Ἑλλήνων Δημάρχων. Ἔχει θέλησιν νὰ κάμη ὅ,τι εἰμπορεῖ καλόν, φθάνει μόνον νὰ τοῦ τῷ ὑποδείξητε. Μοὶ εἶπον μάλιστα ὅτι ἡ καλωσύνη του ἔφθανεν εἰς ἓν εἶδος ἀντεθνικοῦ ἀλτρουϊσμοῦ. Δηλαδὴ ὅταν εἰς κάθε ἐθνικὴν ἑορτὴν ἐπανηγύριζον οἱ ἐνταῦθα Ἕλληνες καὶ φθάνοντες κάτωθεν τοῦ Δημαρχείου ἐφώναζον:
― «Καὶ στὴν Πόλι, καὶ στὴν Πόλι, κύριε Δήμαρχε»,
ὁ Χαλὴλ Ἀλῆς βέης χαμογελῶν ἐφώναζε καὶ αὐτός:
― «Καὶ στὴν Πόλι, καὶ στὴν Πόλι».
Λέγεται ὅτι τώρα ρυμουλκεῖται ἀπὸ τοὺς Δημοτικοὺς συμβούλους καὶ τὸν γραμματέα του. Ἔτσι λέγουν τινές• ἴσως νὰ εἶνε ἀντίθετοί του, ἴσως νὰ εἶνε οἱ σκοποῦντες νὰ διαδεχθῶσιν αὐτὸν εἰς τὸ ἀξίωμά του. Κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον διῴκησε τὴν περιφέρειαν Βερροίας {ὁ ὑποδιοικητὴς Σωτηρίου} ὁ Δήμαρχος Χαλὴλ Ἀλῆ βέης εἰργάσθη ὑπὲρ τῆς πόλεως τῇ ὑποδείξει – δὲν θέλω νὰ εἰπῶ ἐπιβολῇ τοῦ ὑποδιοικητοῦ κ. Σωτηρίου – καὶ ἡ πόλις ἀπέκτησε καθαριότητα καὶ εἶδε φωτισμὸν τὴν νύκτα. […]
Ν. Γ. Μπενάκης»
«Τὸ Φῶς», 09-09-1915.
Η δε «Μακεδονικὴ Νεολαία Βερροίας» σε απάντησή της προς τον «Σύλλογον Φιλελευθέρων Βερροίας» σκιαγραφεί τον Χαλή Αλή ως εξής: «[…] {ὁ} Χαλὴλ Ἀλῆ […] εἶνε κληροδότημα τῆς τουρκοκρατίας καὶ τοῦ Βενιζέλου, ὅστις ἐπὶ τετραετίαν τὸν διετήρησεν εἰς τὸ ἀξίωμά του {καὶ} δὲν ἐπαύθη ἀλλ’ ἀντεκατεστάθη λόγῳ ἀνεπαρκείας καὶ κλασικῆς ἀνικανότητος καὶ ὡς πάσχων ἐκ χρονίων ρευματισμῶν […]».
«Ταχυδρόμος Βορείου Ἑλλάδος», 20-08-1923.
[8] άρθρο 3 εδ. β’ του ν. ‚ΔΡΛΔ′(4134)/28-02-1913 «Περὶ διοικήσεως τῶν στρατιωτικῶς κατεχομένων χωρῶν», ΦΕΚ Α’ 41/02-03-1913: «Πρωτίστως δέον νὰ διατηρῶνται καὶ νὰ μὴ ἀντικαθίστανται μηδὲ παύωνται ἐν γένει ἄνευ ἀνάγκης, τῇ κρίσει τοῦ Διοικητοῦ πάντοτε ἀποκειμένης, αἱ τοπικαί, δημοτικαὶ καὶ κοινοτικαὶ ἀρχαί.»
[9] «Αἱ δημοτικαὶ ἀρχαί
Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκάλεσε τοὺς διὰ πολιτικοὺς λόγους κατὰ τὸ τέως καθεστὼς ὑποβαλόντας παραιτήσεις Δημάρχους, Δημαρχιακοὺς παρέδρους καὶ Δημοτικοὺς συμβούλους, ὅπως ἀναλάβουν τὰς θέσεις των.»
«Ἀθῆναι», 12-12-1920.
[10] «[…] Διορισθεὶς {ο Β. Γούναρης} Δήμαρχος Βεροίας τὸ ἔτος 1922-23, ὑπέβαλε τὴν παραίτησίν του ἀπὸ τοῦ ἀξιώματος τοῦ Δημάρχου, διότι παρὰ τὰς ὑποσχέσεις τῆς Διοικήσεως δὲν διετίθεντο τὰ οἰκονομικὰ μέσα πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς πόλεως καὶ τοῦ δυστυχοῦντος προσφυγικοῦ κόσμου. Καὶ εἰς τὴν παραίτησί του ἐπέμενεν ἀνενδότως, παρὰ τὰς παρακλήσεις καὶ τὰς ἀσκηθείσας πιέσεις νὰ τὴν ἀνακαλέσῃ. Ὡς πρόεδρος τῆς Λέσχης Φιλελευθέρων ὑπῆρξεν ἐνθουσιώδης θαυμαστὴς καὶ ὑποστηρικτὴς τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου καὶ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων.», «Ὁ Φρουρὸς τῆς Ἠμαθίας», 12-01-1970. Πέραν, όμως, της οικονομικής δυσπραγίας, η κριτική της «Μακεδονικῆς Νεολαίας» αποτέλεσε μάλλον τον σημαντικότερο παράγοντα της παραίτησης Γούναρη.
[11] «Ἐπαύθησαν καὶ ἄλλοι Δήμαρχοι
Κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ κ. Γενικοῦ Διοικητοῦ Μακεδονίας ἀπελύθησαν οἱ δήμαρχοι Ναούσης, Βερροίας, Λαγκαδᾶ καὶ Γρεβενῶν, ὡς μὴ ἐμπνέοντες ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν κυβέρνησιν.
Ἀναλόγους διαμορφώσεις ὑπέστησαν καὶ τὰ δημοτικὰ συμβούλια τῶν ὡς ἄνω πόλεων.»
«Τὸ Φῶς», 22-03-1935.
[οι παυθέντες Δήμαρχοι: Ναούσης: Φιλώτας Κόκκινος• Βερροίας: Αντώνιος Πρωτοψάλτου• Λαγκαδά: Ιωάννης Παντίρης• Γρεβενών: Αλέξανδρος Βασιλόπουλος (Πρόεδρος Κοινότητας)]
[12] « Ἔληξεν ἡ επιβληθεῖσα τρίμηνος παῦσις τοῦ δημάρχου Βερροίας Πρωτοψάλτη.
Πληροφοροῦμαι ὅτι οὗτος θ᾿ ἀναλάβῃ τὴν 22αν τρέχοντος τὰ καθήκοντά του μετὰ τῶν παυθέντων δημοτικῶν συμβούλων.»
«Τὸ Φῶς», 21-06-1935.
[13] «Ἡ προχθεσινὴ συνεδρίασις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου
Τὴν παρελθοῦσαν Τετάρτην 8ην Μαΐου ἐ.ἔ. συνῆλθε τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τῆς πόλεώς μας τὸ ὁποίον συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ σχετικοῦ Νόμου προέβη εἰς τὴν ἐκλογὴν ὡς Δημάρχου τοῦ κ. Μ. Χατζηνικολάκη, ὡς Προέδρου τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου του κ. Αστερίου Σίσσα καὶ ἀντιπροέδρου τοῦ κ. Θρασυβούλου Σμυρλῆ. Ὡς μέλη τῆς Δημαρχιακῆς ἐπιτροπῆς ἐξελέγησαν οἱ κ.κ. Στέργιος Μπαζάκας, Ἰωάννης Χαρούσης, καὶ Ἰωάννης Χοχλιοῦρος.»
«Ἀστὴρ Βερροίας», 10-05-1935.
[14] β.δ. της 04-01-1940 «Περὶ διορισμοῦ Δημάρχου Βερροίας τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης», ΦΕΚ Α’ 17/13-01-1940: «Διορίζομεν μέλος τῆς Διοικούσης Ἐπιτροπῆς καὶ Δήμαρχον τοῦ Δήμου Βερροίας τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης τὸν Γεώργιον Γουδῆν πρὸς πλήρωσιν τῆς κενῆς ταύτης θέσεως.»
[15] «Ἐπισκέψεις.- Κατὰ μῆνα Μάϊον ἐπεσκέφθησαν τὴν Α.{υτοῦ} Π.(αναγιότητα} τὸν Μήτρ.{οπολίτην} ἡμῶν {= τὸν Θεσσαλονίκης Γεννάδιο} […] ὁ δήμαρχος Βερροίας κ. Χατζημιχάλης, […]».
«Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς», ὄργανον τοῦ Ἱερατικοῦ Συνδέσμου Θεσσαλονίκης,
τχ. 313-314/Ἀπρ.-Μάϊ. 1941, σ. 104.
[16] «Ὁλοκληρωμένο χρονικὸ τῆς Ἀντίστασης
Στ’ ἅρματα! Στ’ ἅρματα!
78. Ἀνήκουστες θηριωδίες τῶν χιτλερικῶν «ὑπερανθρώπων». Ἡ σφαγὴ τῶν κατοίκων Κατράνιτσας, Μεσόβουνου, Γραμματικῶν. Ἄγρια τρομοκρατία στὴν Βέροια καὶ Νάουσα.
Στὶς 5 τοῦ Μάη {1944} Γερμανοὶ μαζὶ μὲ πουλικοὺς καὶ παοτζῆδες μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν Ἀριστείδη Παπαδόπουλο κύκλωσαν τὴν Βέροια καὶ συνέλαβαν περισσότερους ἀπὸ 200 πολῖτες. Στὴ Νάουσα συνέλαβαν μὲ τὸν ἴδιο τρόπο, περὶ τοὺς 350. Ὁ λαὸς μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸ ΕΑΜ ἀντιμετώπισε ἀποφασιστικὰ τὰ μέτρα αὐτά. Στὴ Βέροια-Νάουσα κυκλοφόρησαν διάφορες προκηρύξεις σὲ ἑκατοντάδες ἀντίτυπα. Πολλὲς ἐπιτροπὲς ἀπὸ τὶς πόλεις καὶ τὴν ὕπαιθρο παρουσιάστηκαν ἐπανειλημμένα στὶς ἀρχὲς κατοχῆς καὶ διαμαρτυρήθηκαν γιὰ τὴν τρομοκρατία. Στὴ Νάουσα κηρύχθηκε 24ωρη πανεργατικὴ ἀπεργία κατὰ τῆς τρομοκρατίας. Ἀποτέλεσμα τῶν κινητοποιήσεων ἦταν νὰ ὑποχρεωθοῦν οἱ Γερμανοὶ νὰ ἀπελευθερώσουν τοὺς πιὸ πολλοὺς κρατούμενους. Παράλληλα ὁμάδα κρούσης τοῦ ΕΛΑΣ πυρπόλησε στὴν Βεροια τὸ κτίριο τῆς δημαρχίας καὶ κατέστρεψε ὅλα τὰ ἀρχεῖα καὶ τὰ μητρῶα. Ἀπὸ τὴν Νάουσα καὶ τὰ γύρω χωριὰ πάρθηκαν ἀπὸ τὶς ὀργανώσεις ὅλα τὰ μητρώα τῶν κατοίκων. Ἔτσι ἀπέτυχε ὁλοκληρωτικὰ ἡ προσπάθεια τῶν Γερμανῶν νὰ καταγράψουν τὸν πληθυσμό.»
«Ἡ Αὐγή», 24-10-1963.
[17] Θεμελῆς Θεμελῆς, «Βασιλική Δημητρίου Σωσσίδου», «Ὁ Φρουρὸς τῆς Ἠμαθίας», 17-07-1977, «[…] Εἰς μίαν ἀπὸ τὰς περιόδους τῆς προσωρινῆς θητεύσεώς μου ὡς Δημάρχου Βερροίας (Αὔγουστος-Σεπτέμβριος 1955) […]».
