Έρευνα – Επιμέλεια
Μάκης Δημητράκης
Στη Βέροια, στη Νάουσα και γενικά στην ευρύτερη περιοχή του Βερμίου κατά τον 18ο αιώνα αναπτύχτηκαν πολλά κλεφταρματολικά σώματα, η δράση των οποίων υπήρξε και σημαντική και αποτελεσματική αφού η ύπαρξή τους και η προσφορά τους στον Αγώνα της λευτεριάς αναπτέρωνε το ηθικό του σκλαβωμένου Ελληνισμού!
Πιο συγκεκριμένα, στα 1705 ο ξακουστός Ναουσαίος αρματολός Ζήσης Καραδήμος σκότωσε τον σιλαχτάρη-στρατονόμο της Πύλης (Σουλτάνου) Αχμέτ Τζελεμπή (μαζί με δύο μουσουλμάνους συνεργάτες του) που θέλησε να στρατολογήσει στα πλαίσια του παιδομαζώματος 50 νέους γενίτσαρους από τη Νάουσα.
Το γεγονός αυτό ανάγκασε τον Ζήση να καταφύγει στο Βέρμιο όπου οργάνωσε σώμα αρματολών από 100 περίπου παλικάρια της περιοχής, με το οποίο ήρθε σε αρκετές συμπλοκές με τους Τούρκους ιδίως μετά τη διαταγή του Μπεηλέρ-Μπέη της Ρούμελης (έδρα του ήταν η Θεσσαλονίκη) ο οποίος διέταξε τον μπουλούκμπαση της Βέροιας Ρεντζέπ και τον Βοϊβόδα Μουχρέμ Αγά να στείλουν ισχυρή δύναμη εκπαιδευμένων Τούρκων στρατιωτών για να εξοντώσει το σώμα του Καραδήμου.
Τα δύο αντίπαλα σώματα συγκρούστηκαν κοντά στην Αράπιτσα της Νάουσας. Μπρος στο μεγάλο όγκο του τουρκικού αποσπάσματος το σώμα του Καραδήμου υποχώρησε προς τα υψώματα του Βερμίου.
Κατά την αποχώρηση όμως ο Καραδήμος – βληθείς από τέσσερις σφαίρες – έπεσε νεκρός ενώ οι δύο του γιοί, Βασίλης και Δημητρός μαζί και άλλοι έξι αρματολοί αιχμαλωτίστηκαν και οδηγήθηκαν στη Βέροια.
Από επιστολή-αναφορά που γράφτηκε στις 28 του μήνα Σεφέρ (των Μουσουλμάνων) του έτους 1117 (μουσουλμανικό ημερολόγιο) που απευθυνόταν προς τον Βαλή της Ρούμελης (Θεσσαλονίκη), πληροφορούμαστε ότι οι αιχμάλωτοι δικάστηκαν στο ιεροδικείο της Βέροιας με την κατηγορία της ένοπλης στάσης, της ανθρωποκτονίας και της ληστείας και καταδικάστηκαν σε θάνατο με απαγχονισμό.
Οι αγχόνες στήθηκαν στα κλαδιά στον ιερό-ιστορικό πλάτανο στην πλατεία του Ωρολογίου.
Η βαναυσότητα όμως και η εκδίκηση των Τούρκων συνεχίστηκε. Αποκεφάλισαν τους απαγχονισθέντες (μαζί και του νεκρού Ζήση) και τα κεφάλια τους τα έστειλαν στον Βαλή της Ρούμελης στη Θεσσαλονίκη για δημόσια διαπόμπευση και εκφοβισμό των Ελλήνων.
Την ημέρα του απαγχονισμού
το ελληνοχριστιανικό
ημερολόγιο έδειχνε 21 Ιουνίου 1705
Τελευταίο χτύπημα των Τούρκων για τη στάση του Καραδήμου, των γιων του και των άλλων παλληκαριών υπήρξε η σύλληψη 40 ανδρών και 29 γυναικών από το οικογενειακό και συγγενικό κύκλο του Καραδήμου που φυλακίστηκαν στη Θεσσαλονίκη.
Παιδομάζωμα στην πόλη της Βέροιας (σύμφωνα με τον Ι.Κ. Βασδραβέλη) διατάχτηκε και στις 29 Μαρτίου 1601 και όσοι κάτοικοι έφεραν αντίρρηση απαγχονίζονταν στην εξώπορτα του σπιτιού τους.
Πηγή: Οθωμανικά έγραφα Ιεροδικείου Βέροιας
(έκθεση «Ιεροδικαστή Β)
Ιστορικό αρχείο: Ι. Κ. Βασδραβέλη
