Γράφει η Χρύσα Μπέκα, Ψυχολόγος –
ψυχοθεραπεύτρια
« Λένε πως μπαίνει κάποτε μια
κυρία σ’ ένα εστιατόριο και παραγγέλνει για πρώτο πιάτο μια σούπα με σπαράγγια.
Μετά από λίγο, ο σερβιτόρος της φέρνει το πιάτο της που αχνίζει και αποσύρεται.
«Γκαρσόν!» φωνάζει η κυρία, «Έλα εδώ.»
«Παρακαλώ, κυρία;» λέει ο σερβιτόρος
πλησιάζοντας στο τραπέζι της.
«Για δοκίμασε τη σούπα!» τον προστάζει η
πελάτισσα.
«Τι συμβαίνει κυρία; Δεν είναι αυτό που
παραγγείλατε;»
«Δοκίμασε τη σούπα!» επαναλαμβάνει η κυρία.
«Μα, τι συμβαίνει… Θέλει παραπάνω αλάτι;»
«Δοκίμασε τη σούπα!!!»
«Είναι παγωμένη;»
«ΔΟΚΙΜΑΣΕ ΤΗ ΣΟΥΠΑ!!!» ξαναλέει η κυρία σε
έντονο ύφος.
«Μα, κυρία, σας παρακαλώ, πείτε μου τι
συμβαίνει…» λέει ο σερβιτόρος.
«Αν θες να μάθεις τι συμβαίνει… δοκίμασε τη
σούπα» του λέει η κυρία δείχνοντας το πιάτο.
Ο σερβιτόρος καταλαβαίνει
ότι η κυρία δεν πρόκειται να κάνει πίσω σ’ αυτό που λέει γιατί έχει πεισμώσει,
κι έτσι κάθεται τελικά στο τραπέζι μπροστά στο αχνιστό κιτρινωπό υγρό, και με
κάποια έκπληξη της λέει:
«Δεν έχω όμως κουτάλι…»
«Βλέπεις;» του λέει η κυρία, «Βλέπεις;
Λείπει το κουτάλι…»
Jorge Bucay
«Ο Δρόμος Της
Συνάντησης»
Η επικοινωνία είναι μια σύνθετη διαδικασία που υπάρχει στον
πυρήνα κάθε αλληλεπίδρασης. Κάθε λέξη και κάθε πράξη είναι μια συνομωσία
έκδηλης ή λανθάνουσας ανταλλαγής μηνυμάτων, η οποία ρέει χωρίς σταματημό, με
την έννοια ότι, ακόμη κι όταν επιλέγουμε να μην επικοινωνήσουμε, εξακολουθούμε
να μεταδίδουμε το μήνυμα «δεν θέλω να σου μιλήσω»…
Η επικοινωνία είναι ένας κώδικας συν-εννόησης απαραίτητος για
να περιγράψουμε σκέψεις, να εκφράσουμε συναισθήματα και να αιτιολογήσουμε τις
συμπεριφορές μας. Μέσω αυτής της ανταλλαγής, χτίζονται οι σχέσεις. Ωστόσο, κάθε
μορφή επικοινωνίας δεν είναι πάντα αποτελεσματική. Υπάρχουν κανόνες και
προϋποθέσεις που συντονίζουν την ομαλότητα του ρυθμού της, οι οποίοι θα πρέπει
να ακολουθούνται και από τα δυο μέρη αυτής της κοινωνικής συναλλαγής. Η
επικοινωνία είναι συνεργασία και ο καθένας από τους συμμετέχοντες φέρει τη δική
του ευθύνη για να διατηρήσει αυθεντική τη δυναμική της.
Η ευθύνη του πομπού είναι να μεταδώσει με ευκρίνεια το μήνυμά
του. Είτε πρόκειται για σκέψη, είτε για να μοιραστεί αυτό που χρειάζεται.
Δυστυχώς, πολλές φορές οι άνθρωποι δυσκολεύονται να εκφραστούν ξεκάθαρα και
χωρίς περιστροφές. Από ανασφάλεια ή φόβο απόρριψης, λένε ένα πράγμα εννοώντας
κάτι άλλο. Κλείνονται στα τείχη του εγωκεντρισμού τους και επιλέγουν
εκφράζονται περιληπτικά, έχοντας την απαίτηση ή την προσδοκία ο άλλος να
μαντέψει εκείνο που νιώθουν ή έχουν ανάγκη. «Χρειαζόταν να το πω; Έπρεπε να το
καταλάβεις…» είναι η συνήθης έκφραση που χρησιμοποιεί κανείς για να κρύψει την
αδυναμία του να διεκδικήσει την ικανοποίηση της ανάγκης του. Έτσι, ο
συνομιλητής οφείλει να μαντεύει, να αποκρυπτογραφεί και να σχεδιάζει τη δράση
του, ανάλογα με αυτό που υπέθεσε, χωρίς να σημαίνει ότι κατανόησε σωστά το
μήνυμα. Όπως κλήθηκε να κάνει ο σερβιτόρος της ιστορίας. Ωστόσο, η επικοινωνία δεν
μπορεί να ευοδωθεί μέσα από υποθέσεις.
Η ευθύνη του δέκτη είναι να ακούσει το μήνυμα ενεργητικά, δηλ,
να έχει τη διάθεση να υπερβεί τα στεγανά των προκαταλήψεών του και να ακούσει
αυτό που λέγεται, χωρίς να κάνει εικασίες ή να παραποιεί την ουσία των
λεγομένων. Σε πολλές περιπτώσεις, ο δέκτης προτρέχει, υποθέτοντας τι θέλει να
πει ο άλλος, ή σπεύδει να απαντήσει, χωρίς να ζητά επιπλέον διευκρινήσεις. Η
έκφραση «Ξέρω τι θέλεις να πεις…» στην πραγματικότητα δηλώνει την απροθυμία του
δέκτη να είναι, ουσιαστικά, παρόν στην επικοινωνία. Η επικοινωνία είναι σχέση
που, ιδανικά, χτίζεται από δυο συμμετέχοντες που έχουν μάθει να είναι
ειλικρινείς, αρχικά με τον εαυτό τους και σε πλήρη επίγνωση των αναγκών τους,
ώστε να μπορούν να είναι αυθεντικοί και στις ευρύτερες διαπροσωπικές τους
συνδιαλλαγές.
