Γράφει
ο Παύλος Πυρινός
Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, στις αρχές του 20ου αιώνα προήγαγε όλες τις επισκοπές της Μακεδονίας και διάλεξε και απέστειλε στις μακεδονικές αυτές Μητροπόλεις νέους, φλογερούς πατριώτες ως Μητροπολίτες, που τέθηκαν αμέσως επικεφαλής του πολύμορφου αγώνα για τη διάσωση της Μακεδονίας.
Ανάμεσα σ’ αυτούς σελαγίζουν τα ονόματα του Δράμας Χρυσοστόμου Καλαφάτη, του Καστοριάς Γερμανού Καραβαγγέλη, του Πελαγονίας Ιωακείμ Φοροπούλου, του Κορυτσάς Φωτίου Καλπίδου, του Γρεβενών Αιμιλιανού Λαζαρίδου, τον Νευροκοπίου Θεοδωρήτου Βατματζίδη, του Θεσσαλονίκης Αλεξάνδρου Ρηγοπούλου, του Σερρών Γρηγορίου, του Μελενίκου Ειρηναίου, του Βοδενών Στεφάνου, του Βεροίας Καλλινίκου Α΄ Δελικάνη κ.α.
Σε αυτούς και σε πολλούς άλλους το Πατριαρχείο ανέθεσε την αποστολή διάσωσης της Μακεδονίας από την πανσλαβιστική απειλή.
Χωρίς αυτούς ο Ελληνισμός θα είχε χαθεί από τη Μακεδονία.
Οι Ιεράρχες της Μακεδονίας, βοηθούμενοι και από άλλους, ανέλαβαν με ενθουσιασμό και φρόνημα τον αγώνα τους και έκαναν θαύματα.
Κατά τη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα και μέχρι τους Βαλκανικούς πολέμους, ο κλήρος αγωνίστηκε με αδάμαστο πνεύμα και καθαγίασε τον Αγώνα με το αίμα Ιεραρχών, Ιερέων κα μοναχών.
Ο Μακεδονικός Αγώνας φαινομενικά τελείωσε με την επανάσταση των Νεοτούρκων, στην ουσία συνεχιζόταν στην αρχή καλυμμένα, στη συνέχεια απροκάλυπτα με την εξόντωση του ελληνικού πληθυσμού από τις συμμορίες των Κομητατζήδων και την αλλοίωση του ελληνικού πληθυσμού από τις διάφορες προπαγάνδες.
Σ’ αυτούς τους τρόπους εξόντωσης των ελληνικών πληθυσμών, αντέδρασαν σθεναρά οι Ιεράρχες και ο κλήρος της Μακεδονίας και όχι μόνο.
Μερικοί απ’ αυτούς έδωσαν και το αίμα τους για τη σωτηρία της Μακεδονίας, όπως ο Μητροπολίτης Κορυτσάς Φώτιος Καλπίδης και ο Μητροπολίτης Γρεβενών Αιμίλιος Λαζαρίδης.
Σήμερα θα γράψουμε λίγα λόγια για να τον εθνομάρτυρα Μητροπολίτη Γρεβενών Αιμιλιανό Λαζαρίδη, τελευταίο θύμα (Ιεράρχου) του Μακεδονικού Αγώνα.
Ποιος ήταν ο Μητροπολίτης Γρεβενών Αιμιλιανός;
Ο Γρεβενών Αιμιλιανός γεννήθηκε το 1877 στα Πέρματα, Κωμόπολη Ελλήνων τουρκοφώνων (ορθοδόξων καραμανλήδων), στην Επαρχία Ικονίου Μικράς Ασίας. Σπούδασε στην Ιερά Θεολογική Σχολή Χάλκης.
Μετά τις σπουδές του, υπηρέτησε ως διάκονος και καθηγητής των θρησκευτικών κοντά στον Μητροπολίτη Πελαγονίας Ιωακείμ, με έδρα το ελληνικό και ιστορικό Μοναστήρι.
Τον Μάρτιο του 1910 εκλέγεται Μητροπολίτης Γρεβενών, η οποία την εποχή εκείνη ταλανίζονταν από τη Ρουμανική Προπαγάνδα.
Από την πρώτη στιγμή της ενθρονίσεώς του αγωνίζεται για την ελληνικότητα της περιοχής του.
Περιόδευσε σ’ όλα τα χωριά της επαρχίας του και εμψύχωνε τους βλαχόφωνους Έλληνες, ενίσχυε τους κατατρεγμένους από τη Ρουμανική και Βουλγαρική Προπαγάνδα.
Με πόνο ψυχής ενημέρωνε το Πατριαρχείο για την κατάσταση που επικρατούσε στην επαρχία του. Οι εκθέσεις του αποτελούν μέχρι σήμερα κείμενα μεγάλης ιστορικής σημασίας, αλλά και εθνικής αφυπνίσεως.
Διηγείτο το τι κάνουν στην επαρχία του οι Ρουμανίζοντες. Ο μακαριστός Μητροπολίτης Γρεβενών, προσπάθησε με την παιδεία να τονώσει τη θρησκευτική και εθνική συνείδηση των Γρεβενιωτών και να τους κρατήσει μακριά από τις ανθελληνικές προπαγάνδες και το πέτυχε στο ακέραιο. Φρόντισε όλα τα ελληνόπουλα να έχουν σχολικά βιβλία και οι δάσκαλοι το μισθό τους.
Η δράση του προκάλεσε την οργή των Νεοτούρκων Βουλγάρων και Ρουμάνων. Για το λόγο αυτό αποφάσισαν να τον βγάλουν από τη μέση.
Στις 30 Σεπτεμβρίου 1911 είχε λειτουργήσει στο χωριό Σχίνοβο την άλλη μέρα θα πήγαινε στο χωριό Γκριντάδες. Στο δρόμο όμως τον έστησαν ενέδρα, αφού συνέλαβαν αυτόν, το Διάκο του και τον συνοδό τους αγωγιάτη, τον βασάνισαν και μετά τους κατακρεούργησαν με φρικτό τρόπο.
Οι κάτοικοι από τους Γκριντάδες ανησύχησαν, γιατί άργησε ο Δεσπότης. Βγήκαν στους δρόμους και ύστερα από λίγες μέρες, όταν έφτασαν στο σημείο εκτέλεσης, είδαν το φρικτό θέαμα.
Η κηδεία του μακαριστού Αιμιλιανού έγινε στις 9 Οκτωβρίου στα Γρεβενά. Τα δύο χωριά Σχίνοβο και Γκριντάδες ονομάστηκαν, προς τιμήν του, Αιμιλιανός και Δεσπότης.
Η περιοχή θρήνησε τον ποιμένα της που θυσιάστηκε γι’ αυτήν σε ηλικία 34 ετών.
Οι κάτοικοι των Γρεβενών τον τιμούν μέχρι σήμερα ως ιεροεθνομάρτυρα. Ήταν, όπως αναφέραμε, το τελευταίο θύμα του Μακεδονικού Αγώνα στο χώρο των Ιεραρχών, αφού σε λίγο θα ξεκινούσαν οι Βαλκανικοί Πόλεμοι και θα ανέπνεαν τον αέρα της ελευθερίας οι περιοχής Ηπείρου και Μακεδονίας.
Η θυσία του Αιμιλιανού παράδειγμα προς μίμηση για όλους μας.
Αν σήμερα υπάρχει Μακεδονία, πολλά οφείλονται στους Ιεράρχες της εκκλησίας μας και στο πνευματικό κέντρο της Ρωμηοσύνης, το Πατριαρχείο μας.
Λίγες μέρες, μετά τη δολοφονία του Μητροπολίτου Γρεβενών Αιμιλιανού, σε συνεδρίαση της Δημογεροντίας Βεροίας (14 Οκτωβρίου 1911), με προεδρεύοντα τον Αιδεσιμότατο Αρχιερατικό Επίτροπο Πρωτοπαπά Χ΄΄Ιωάννου, παρόντων των Δημογερόντων (Ν. Αντωνιάδη, Γ. Καραγεωργίου, Εμμ. Καζαμπάκα και Δημ. Ζομπά) και του γραμματέως της Ιεράς Μητροπόλεως Κων. Στ. Βαφείδου, αναγνώσθηκε επιστολή του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Βεροίας κ.κ. Καλλινίκου, με την οποία εγκρίνεται η τέλεση πάνδημου υπέρ αναπαύσεως της ψυχής του Μητροπολίτου Γρεβενών Κυρού Αιμιλιανού μνημόσυνον και αποφασίστηκε στις 16 Οκτωβρίου 1911, ημέρα Κυριακή, τελεσθεί στην εκκλησία Αγίου Αντωνίου μονοεκκλησιά για την ανάπαυση της ψυχής του μάρτυρος μνημόσυνο.
Εγκρίθηκε όπως ο Ναός διακοσμηθεί πένθιμα και συστηθεί τον Δήμο Βασιλείου, Δ/ντή του Αρρεναγωγείου, όπως εκφωνήσει επιμνημόσυνο λόγο.
Με αυτόν τον τρόπο τιμήθηκε ο ιεροεθνομάρτυρας Αιμιλιανός στη Βέροια.
Επίσης, στη συνεδρίαση της Δημογεροντίας (27ης Σεπτεμβρίου)2, λίγα χρόνια αργότερα, αποφασίστηκε η συνδρομή 200 δρχ. προς την επιτροπή προς συλλογή εράνων για την ανέγερση μνημείου του δολοφονηθέντος Μητροπολίτου Γρεβενών Αιμιλιανού, ύστερα από έκκληση – αίτηση της Μητροπόλεως Γρεβενών προς όλες τις Μακεδονικές Μητροπόλεις.
Ετσι στήθηκε ο ανδριάντας – μνημείο του Γρεβενών Αιμιλιανού ως παράδειγμα προς μίμηση και να διαλαλεί ανά τους αιώνες τους αγώνες – θυσίες της εκκλησίας για την ελληνικότητα της Μακεδονίας.
Πηγές – Βοηθήματα
1.Κώδικας υπ’ αριθ. 22 «Πρακτικά Δημογεροντίας» από 27/3/1911 έως 18/4/1936 σελ. 44 της Ιεράς Μητροπόλεως Βεροίας.
2.Κώδικας υπ’ αριθμ. 22, ο.π., σελ. 10
3.Αναστασίου Εμμ. Χριστοδούλου, Η Συμβολή της Βεροίας εις τον Μακεδονικό Αγώνα 1902-198, Σεπτέμβριος 1965.
4.Αγγελου Κ. Ανεστόπουλου, Ο Μακεδονικός Αγώνας 1903-1908, τομ. Γ΄ Θεσσαλονίκη 1976.
5.Ελίνα Μαστάλλου – Γιαννάκενα, Παύλος Μελάς, εκδόσεις Πελασγός.
6.ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ, Αφιέρωμα στη Μακεδονία, Χριστούγεννα 1992.
