Γράφει η
Σοφία Πιστοφίδου – Τσόγκα
Καθηγήτρια Φιλόλογος
Η ΔΟΞΑ
«Κύριε ο Θεός ημών, ο εκάστω έθνει τας ιδίας οροθεσίας θέμενος, το δε ευσεβές ημών έθνος εξαιρέτως ευεργετήσας…και ελεύθερον αυτό επί αιώνας διατηρήσας…»
«Την Πόλιν όντες ώριζεν ο Έλλεν Κωνσταντίνον, με δεκαπέντε σήμαντρα, με δεκοχτώ καμπάναις, με διάκους, με αρχιερείς, τριπλάσιους παπάδες, ψαλτάδες όνταν έψαλλαν, ευχαριστείτο ο Θιός μου»
Η ΕΠΙΒΟΥΛΗ
«Λαός γαρ πόρρωθεν ιταμός και ανελέητος ανέβη ως λέων εκ της μάνδρας αυτού, εξήρε και εξήλθεν εκ του τόπου αυτού εξολοθρεύων έθνη, τιθείς την γην εις ερήμωσιν και πόλεις καθαιρών παρά το μη κατοικείσθαι αυτάς»
«Ήτανε τότε που η Τουρκιά την Πόλιν επολέμα. Μέσα μια φούχτα ελεύθεροι, απ’ έξω μύριο ασκέρι οι σκλάβοι του Σουλτάνου»
«Και ήκεν εφ’ ημάς το έθνος το οπλομάχον και είπον ημίν˙ Κύψατε, ίνα παρέλθωμεν. Ο δε λαός σου ανέστη και εν τω ονόματί σου ημύνατο αυτούς»
«Το δε την Πόλιν σοι δούναι ούτ’ εμόν εστίν ούτ’ άλλου των κατοικούντων εν ταύτη˙ κοινή γαρ γνώμη πάντες αυτοπροαιρέτως αποθανούμεν και ου φεισόμεθα της ζωής ημών»
«Εσείς , βουνά, θρηνήσετε και, πέτραι, ραγισθήτε, και, ποταμοί, φυράσετε και, βρύσες, ξεραθήτε, διότι εχάθη το κλειδί όλης της οικουμένης, το μάτι της Ανατολής και της Χριστιανοσύνης»
Ο στρατός του Μωάμεθ Β’ , 160.000 άνδρες περίπου, 150 πλοία και υπερέχον πυροβολικό, κατέλαβε την Πόλη, την οποίαν υπεράσπιζαν μόνον 8.000 περίπου στρατιώτες και 25 πλοία. Ύστερα από 55 ημέρες πολιορκίας και ύστερα από πολλές ώρες ηρωικής αντιστάσεως, ο αριθμός νίκησε την ανδρεία.
Το βράδυ της 28ης Μαΐου 1453, έγινε στην Αγία Σοφία η τελευταία χριστιανική λειτουργία.
«Όλοι αυτοί οι μελλοθάνατοι, αυτοκράτορας, γερουσιαστές, ευγενείς και πλήθος λαού συγκεντρώνονται στην Αγιά Σοφιά, τη μεγαλειώδη μητρόπολη της οικουμένης. Όλο το Βυζάντιο υψώνει την ψυχή του στο Θεό. Η νεκρώσιμη ακολουθία της ανατολικής αυτοκρατορίας τελείωσε» Στίβεν Ράνσμαν
«παπάδες πάρτε τα γιερά και σεις κεριά σβηστήτε, γιατί είναι θέλημα Θεού η Πόλη να τουρκέψει»
55 ΗΜΕΡΕΣ ΠΟΛΙΟΡΚΙΑΣ
«Κ’ επρόβαλαν τα λάβαρα, κι αρχίνησεν η μάχη! Σαράντα μέραις πολεμούν, σαράντα ’μερονύχτια…Οι Τούρκοι σαν τα κύματα κι οι Χριστιανοί σαν βράχοι»
«Κι’ ο Μωχαμέτ ο ίδιος του πά στ’ άγριό του τ’ άτι,
-Δός μου της Πόλης τα κλειδιά! του Κωνσταντίνου κράζει, και το σπαθί σου δός μου!
-Έλα και πάρ’ το! λεγ’ αυτός του Τούρκου του μουχτάτη. Εγώ δεν δίνω τίποτε!»
Τα πυροβόλα δεν σταματούν να βομβαρδίζουν μέρα και νύχτα. Η ανδρεία των πολιορκουμένων είναι ισάξια με την μανία των πολιορκητών!
«Εσαλεύθη και έντρομος εγενήθη η γη. Οι κατοικούντες αυτήν είδον τα όρη, και ήν τρέμοντα, και πάσας τας θαλάσσας ταρασσομένας, τον ουρανόν φλεγόμενον και πάσας τας πόλεις εμπεπυρισμένας, και εισέδυσαν εις τα σπήλαια και εκρύβησαν εν τάφροις»
«Να ηλί εμάς, να βάϊ εμάς, οι Τούρκ’ τημ Πόλ΄επαίραν. …Μοιρολογούν τα εγκλησιάς, «ελλάγεν η αφεντία!» μοιρολογά και η αγία Σοφιά, το μέγαν μοναστήριν»
ΥΣΤΕΡΑ
«Ύστερα έφτασε το τέλος. Το τρίτο τάγμα που ώρμησε, όλο γιανίτσαροι, το άνθος του τουρκικού στρατού, παραβίασε στο τέλος το τείχος. Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος και άλλοι συγγενείς, γενναίοι άρχοντές του, που θέλησαν να τον συνοδεύσουν στη θυσία του, έπεσαν όλοι από τα σπαθιά των γενιτσάρων»
«Ο βασιλέας, ο βασιλέας, παρηγόριαν ‘κι παίρνεν. Επαίρεν τ’ ελαφρόν σπαθίν, τ’ελλενικόν κοντάριν, …Τριακόσ’ους Τούρκους έκοψεν και δεκατρείς πασάδες, τσακώθεν το σπαθίν ατού κ’ εσκίγεν το κοντάριν»
Η ΔΟΞΑ
ΤΡΙΤΗ, 29 ΜΑΪΟΥ, 1453
«Ο Κωνσταντίνος βλέποντας πως όλα ήταν πια χαμένα, πέζεψε, έβγαλε από πάνω του τα αυτοκρατορικά σήματα, μη διατηρώντας παρά τα κόκκινα κ α μ π ά τ ζ ι α του, τα πέδιλα με τους δικέφαλους χ ρ υ σ ο κ έ ν τ η τ ο υ ς αετούς, και όμοιος με αδάμαστο λιοντάρι χυμά επάνω στον εχθρό, ανάμεσα στο πλήθος των συμπολεμιστών του. Στην Πύλη του Αγίου Ρωμανού, στο πιο κρίσιμο σημείο της μάχης, καθώς είδε τους αγαρηνούς να χυμούν πλήθος μέσα από τα ρήγματα του τείχους, έκραξε με βροντερή φωνή, ‘Η Πόλις εάλω και εγώ ζω έτι;’»
Την ίδια στιγμή τον χτυπούν τα στίφη των βαρβάρων και πέφτοντας αναφωνεί: «Ουκ έστι τις των Χριστιανών του λαβείν την κεφαλήν μου απ’ εμού;». Έτσι τελείωσε, δοξασμένα, πολεμώντας σαν απλός στρατιώτης ο Κωνσταντίνος ΙΑ’ Παλαιολόγος, ο τελευταίος Έλληνας αυτοκράτορας της υπερχιλιόχρονης Βυζαντινής αυτοκρατορίας.
«Όντεν εκαλοτέρεσεν απέσ’ σοι Τούρκς επέμνεν, κι’ όντεν εκαλοτέρεσεν και μοναχός επέμνεν. Κι’ ατοίν (οι Τούρκοι) ατόν έθαψαν ‘ς σό χλοερόν τιουσέκιν»
«Ην δε πάσα η ζωή του αοιδίμου εν βασιλεύσι και γαληνοτάτου και μάρτυρος τούτου, χρόνοι τεσσαράκοντα εννέα και μήνες τρεις και ημέραι είκοσι»
Διάφορες διηγήσεις, λίγο ή πολύ θρυλικές για τον τρόπο του θανάτου του και για τον τόπο όπου ετάφη, για καιρό, και ως σήμερα ακόμη, ήταν ζωντανές στους Έλληνες. Ωστόσο, το μόνο βέβαιο είναι πως παραμένει άγνωστος ο τάφος του.
«Στην Πόλη, στην Χρυσόπορτα, στον πύργο από κάτου, ειν’ ένα σπήλαιο πλατύ, στρωμένο σαν παλάτι, σαν άγιο παρακκλήσι.
Μέσ’ στο σκοτάδι το βαθύ έν’ άστρο, σαν λυχνάρι, σαν μία
φλόγα μυστική απ’ τον Θεό αναμμένη, γαλάζια λάμψη χύνει.
Και φέγγει την λευκόχλωμη του Βασιλέως χάρη, που με κλεισμένα βλέφαρα εξαπλωμένος μένει στην αργυρή του κλίνη»
«Λίγο πριν πέσει ηρωικά μαχόμενος ο βασιλεύς, απορρίπτοντας την πρόταση του Μωάμεθ Β’ για παράδοσή του, επανέλαβε τη φράση του Γεωργίου Γεμιστού-Πλήθωνος: ‘Έλληνες εσμέν’», επιβεβαιώνοντας και ο ίδιος πως οι Έλληνες δεν παραδίδονται, αλλά πολεμούν μέχρι τέλους, για νίκη ή για θάνατο.
«Δεν παραδίνουμε την Πόλη, τη ζωή μας πήραμε απόφαση να δώσουμε, απροσκύνητα| για λευτεριά στο χώμα τούτο πολεμώντας˙ καλός, για το ακριβό χατήρι της, και ο Χάρος»
ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ [ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ]
Ο ΣΠΑΡΑΓΜΟΣ
«Οι μισούντες ημάς διήρπαζον εαυτοίς και εγενήθημεν όνειδος τοις γείτοσι ημών»
Η Πόλις εάλω!
«Οι Τούρκοι στρατιώτες ξεχύθηκαν στην πόλη και για τρεις μέρες σκότωναν και λεηλατούσαν. Έσφαζαν όποιους συναντούσαν στο διάβα τους, άντρες, γυναίκες, παιδιά. Το αίμα έρρεε σαν ποτάμι»
Η Πόλη κυριεύθηκε!
Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία χάθηκε! Ο Αυτοκράτορας σκοτώθηκε! Σχεδόν όλοι οι υπερασπιστές στρατιώτες σκοτώθηκαν! Ο λαός κατεσφάγη, και αιχμαλωτίσθηκε! Ο Δικέφαλος αετός συνέπτηξε τα φτερά του!
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
ΙΚΕΣΙΑ
«Τας οδούς σου, Κύριε, γνώρισον ημίν και τας τρίβους σου δίδαξον ημάς˙ νομοθέτησον ημάς εν τη οδώ σου και οδήγησον ημάς επί την αλήθειάν σου, ότι έ τ ι π ο λ λ ο ί κυκλόθεν ο ι ε χ θ ρ ο ί η μ ώ ν, και μακάριον το έθνος, ού έστι Κύριος ο Θεός αυτού»
Η ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΔΥΣΗ
Από τον καιρό των Σταυροφοριών [1095-1204-1261], η «χριστιανική Δύση» απέβαλε το «χριστιανική» και έμεινε μόνο ΔΥΣΗ, με στόχους πρακτικώτερους: οικονομικοί υπολογισμοί των ναυτικών πόλεων της Ιταλίας, οι φιλοδοξίες των ιπποτών να κερδίσουν φέουδα, ο ιμπεριαλισμός των βασιλιάδων και οι προσπάθειες της Ρώμης να «επαναφέρει τους σχισματικούς Έλληνες στον αποστολικό θρόνο»!
Επέτυχε η Δύση τότε να αλώσει, 1204, την Κωνσταντινούπολη, και να εξαντλήσει το Βυζάντιο ολότελα σχεδόν [παραδίδοντάς το ουσιαστικά στον Τούρκο] έως το 1261 που αυτό απελευθερώθηκε. Επέτυχε η Δύση τους στόχους της, εκτός από το να υποτάξει την Ορθοδοξία στο Βατικανό. Η πολιτική της έως σήμερα, αναλογικά και με διαφορετική κάποτε «ορολογία» παραμένει η ίδια απέναντι στον Ελληνισμό και την Ορθοδοξία. Είναι πάντοτε «απέναντι», όχι δίπλα μας!
ΤΑ ΘΝΗΣΙΜΑΙΑ
«οι αγροί ημών διεμερίσθησαν»
Από την πτώση του Βυζαντίου, 1453, μέχρι σήμερα «ερίζουν» πάνω στο κουρσεμένο κορμί του πολλοί, και «σκοτώνονται» μεταξύ τους, ισχυριζόμενοι ότι έχουν κληρονομικά δικαιώματα! πάνω στα «θνησιμαία» του Ελληνισμού, και διεκδικούν και ολοφάνερα και ύπουλα. Ο ένας, τον Δικέφαλο Σταυραετό και ό,τι αυτό το σύμβολο σημαίνει. Ο αητός ήταν βέβαια το σύμβολο του Έλληνος Διός!, αλλά αυτό δεν ενοχλεί τους επίδοξους σφετεριστές.
Άλλος διεκδικεί τον αυτοκρατορικό θρόνο, επικαλούμενος κληρονομικά «συμπεθεριάσματα» με διάφορους, κατά καιρούς, «συμπεθέρους». Άλλος διεκδικεί την Πατριαρχική «κληρονομιά», επικαλούμενος διάφορα.
Όλοι διεκδικούν, και μάλιστα με επιθετικό, εχθρικώτατο τρόπο!
Την ώρα όμως της «Σταυρώσεως» της Πόλεως και του λαού της, κανείς ηγεμόνας χριστιανός Ευρωπαίος, κοσμικός ή θρησκευτικός ηγέτης δεν στάθηκε «παρά τω Σταυρώ».
Η μόνη βοήθεια της Δύσης ήταν 2.000 στρατιώτες εκ των οποίων οι 700 ήταν Γενουάτες, «οι δε άλλοι πού;»
Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ
Ο περικαλλέστατος Ναός της Ορθοδοξίας, μιάνθηκε από το πόδι του μιαρού άπιστου, και μετατράπηκε σε τζαμί. Όμως για την Ελληνική Ορθοδοξία έγινε το έμβλημα της ιστορίας του Νέου Ελληνισμού, ο οποίος «ξεπετιέται» μέσα από τα αποκαΐδια που άφησε εμπρός του! ο απολίτιστος.
«Ο ίδιος όμως ο Ναός της Αγίας Σοφίας αποτελεί πιστό κάτοπτρο της Ιστορίας του Ελληνισμού, όχι μόνο όσο ζούσε η υπερχιλιετής αυτοκρατορία, αλλά, κυρίως, μετά την Άλωση της Πόλεως από τους Τούρκους, οπότε απέβη επί αιώνες το άσβηστο καντήλι της πνευματικής και κοσμικής ενότητας του Γένους και της αναστάσιμης ιδεολογίας».
ΤΑΣΟΣ ΛΙΓΝΑΔΗΣ
Η ΠΡΟΦΗΤΕΙΑ
«Σώπασε, κυρά Δέσποινα και μη πολυδακρύζεις,
πάλι με χρόνια, με καιρούς, πάλι δικά σας είναι»
«Κι’ ο Βασιλές θα σηκωθή την σπάθα του θα δράξη,
και, στρατηγός, θενά ‘μβή στο πρώτο το βασίλειο
τον Τούρκο να χτυπήση.
Και χτύπα χτύπα, θα τον πα μακρά να τον πετάξη,
πίσω στην Κόκκινη Μηλιά, και πίσ’ από τον ήλιο,που πια να μη γυρίσει!»
«Αλλά, ημέρα Κυρίου επί πάντα υβριστήν και υπερήφανον και επί πάντα υψηλόν και μετέωρον˙ ο γαρ δεσπότης Κύριος, συνταράσσει τους ενδόξους μετά ισχύος, και οι υψηλοί τη ύβρει συντριβήσονται»
ΠΑΡΑΚΛΗΣΗ
«ημάς δε πάντας αξίους της ελευθερίας ανάδειξον, εν ειρήνη και ομονοία διατήρησον και εις παν έργον αγαθόν και σοι ευάρεστον καθοδήγησον»
ΜΝΗΜΟΣΥΝΟΝ
«Έτι δε και υπέρ των ψυχών των μαρτύρων αδελφών ημών δεόμεθά σου, Κύριε, ίνα αυλισθώσιν εν αγαθοίς και αναπαύσωνται εν σκηναίς δικαίων και τα οστά αυτών ως βοτάνη ανατείλη»
ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΑΛΑΖΟΝΟΣ
«Ο πορθητής Μωάμεθ, καθώς περιδιάβαινε τους δρόμους της κατακτημένης πόλεως, μονολογούσε φανερά συγκινημένος. ‘Τι πόλη παραδώσαμε στη λεηλασία
και την καταστροφή’» Στίβεν Ράνσμαν
ΠΗΓΕΣ: ΔΙΠΤΥΧΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ – Ν.ΠΟΛΙΤΗ «ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ» – Γ.ΒΙΖΥΗΝΟΥ «ΑΤΘΙΔΕΣ ΑΥΡΑΙ» – ΗΛ.ΛΑΣΚΑΡΗ «ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΙ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΕς» – Τ.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗ «ΟΙ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΕΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ» – ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ, ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Ε. – ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ, ΑΣΤΗΡ –
‘Η Άλωση της Πόλης 1453’,N.GEOGRAPHIC
