Γράφει η Ευδοξία Δαβόρα
μουσικοπαιδαγωγός- μουσικοθεραπεύτρια
Στη ζωή μου μετράω αισίως 13 χρόνια μουσικοπαιδαγωγός σε
παιδιά και ενήλικες τυπικής εκπαίδευσης και 4 ως μουσικοθεραπεύτρια. Όλα αυτά
τα χρόνια έχω συναναστραφεί με ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών, και διαφορετικού
κοινωνικού και πνευματικού επιπέδου. Κάθε μέρα όμως ανακαλύπτω από την αρχή,
πόσο μεγάλη δύναμη μπορεί να έχει η μουσική. Πόσο ισχυρό είναι το όπλο της
εκπαίδευσης στα χέρια του κάθε παιδαγωγού και κάθε θεραπευτή.
Πριν από μερικά χρόνια, βρέθηκα σε μια ομάδα ανθρώπων που
έπασχαν με άνοια. Το επίπεδο της ασθένειας του κάθε ατόμου ήταν διαφορετικό. Μια
γυναίκα τραγουδούσε έναν εκκλησιαστικό ύμνο οικείο σε αυτήν. Ήταν στο ταξίδι
της για να συναντήσει τον δημιουργό της, έλεγε. Μια άλλη κυρία, στεκόταν στη
άκρη ήσυχη και ευγενική. Ήταν πολύ δύσκολο να ξέρει κανείς αν γνώριζε
πραγματικά τι συμβαίνει γύρω της. Υπήρξε και ένας άνδρας στην ομάδα. Κουνιόταν
από τη θέση του συνεχώς, αλλά κάθε φορά ξαφνικά θαρρείς και φοβόταν τον εαυτό
του, ψιθύριζε κάτι και έπειτα έκλεινε τα μάτια του. Κι υπήρχε και μια άλλη γυναίκα στην ομάδα της οποίας τα
μάτια σπινθηροβολούσαν όταν την κοιτούσε κάποιος πραγματικά. Προσπαθούσε να
μιλήσει.
Ανοιγόκλεινε το στόμα της, αλλά δεν έβγαιναν λόγια. Καθώς ο θεραπευτής
ξεκίνησε τη συνεδρία και με αφορμή την κυρία που έψαλλε, συνέβη κάτι θαυμάσιο.
Και οι τέσσερις άρχισαν να ζωντανεύουν. Τα κενά βλέμματα μεταμορφώνονταν!
Αρχίσαμε να έχουμε οπτική επικοινωνία. Ενώ άρχισαν να μιλάνε ο ένας στον άλλο. Η
μουσική ήταν ζωντανή και αναζωογονητική για τους ίδιους, αν και αρκετές φορές
έμοιαζε αντανακλαστική, οργιστική και ειλικρινής. Τους έφερε στη ζωή και τους
επέτρεψε να συνδεθούν με τον εαυτό τους και τους άλλους. Καθώς η συνεδρία συνεχιζόταν,
η μουσική πήρε διαφορετικό ρυθμό. Οι
άνθρωποι σηκώνονταν στα πόδια τους, χόρευαν και τραγουδούσαν. Η Τρίτη κυρία με
το σπινθηροβόλο βλέμμα, δεν μπορούσε να σταθεί χωρίς βοήθεια. Καθώς όμως το τραγούδι και ο χορός συνεχίστηκαν, η
φωνή της έγινε όλο και πιο δυνατή και μια απαλή μελωδία άρχισε να βγαίνει από τα
χείλη της και ένα τεράστιο χαμόγελο εμφανίστηκε καθώς τελείωσε το τραγούδι.
Εμπειρίες σαν και αυτή μας βοηθούν να κατανοήσουμε τη δύναμη
της μουσικής για τον άνθρωπο. Πέντε
χρόνια αργότερα, εργάζομαι ως μουσικοθεραπεύτρια με ανθρώπους όλων των
ηλικιών με ποικίλες ανάγκες και υποχρεώσεις. Από ενήλικες με σοβαρές ψυχικές
ασθένειες, σε μικρά παιδιά με βαθιές και πολλαπλές μαθησιακές δυσκολίες ή
σύνδρομα.
Όταν ένας γονέας λέει
ότι έχει χάσει κάθε ελπίδα αφού του δόθηκε μια διάγνωση για το παιδί τους και
ένιωσε ότι ο κόσμος του έχει είχε καταρρεύσει, ξέρουμε ότι η μουσικοθεραπεία έχει
τη δύναμη. Και η εκπαίδευση είναι το πιο δυνατό μας όπλο.
Ένα αγόρι 13 ετών, αποτάθηκε στη μουσικοθεραπεία, λόγω
ψυχοσυναισθηκατικών προβλημάτων. Στην πρώτη συνεδρία ο νεαρός αφού έκανε μια βαρύγδουπη
δήλωση, δεν άφησε τον θεραπευτή του να παίξει ούτε μια νότα . Η γιαγιά του
παρακολουθούσε γεμάτη άγχος και ανησυχία, για το αν η μουσικοθεραπεία θα
λειτουργούσε τελικά. Στο τέλος του κύκλου των συνεδριών, ο νεαρός μπορούσε να
τραγουδάει για 30 συνεχόμενα λεπτά για το τι σήμαινε η μουσική γι΄ αυτόν:
«Είναι η μουσική μου φάση, είναι η μουσική, η μουσική, η μουσική, η μουσική». Κάθε
εβδομάδα για αυτόν τον νεαρό, το να παίζει και να εξερευνά τη φωνή του, του
έδωσε τη δυνατότητα να εκφραστεί. Βρήκε τη δύναμη στη δική του φωνή. Στο τέλος…
Αγκάλιασε τη δακρυσμένη γιαγιά του και είπε… “Σ ‘αγαπώ”.
Γνωρίζω πως ως μουσικοθεραπεύτρια δεν μπορώ να αντιμετωπίσω
τον θάνατο σε ασθενείς με σοβαρές παθολογικές ασθένειες. Δεν μπορώ να θεραπεύσω
τα παιδιά με αυτισμό στα οποία εργάζομαι, να αντιστρέψω μια κατάσταση σε κάποια
μαθησιακή δυσκολία ή ακόμα σε κάποια πνευματική αναπηρία. Ούτε και τα φάρμακα
όμως μπορούν να το κάνουν αυτό. Ξέρω όμως ότι μπορώ να κάνω κάτι που δεν
μπορούν να καταφέρουν τα φάρμακα, Μπορώ να τα βοηθήσω να επικοινωνήσουν και με
τη σειρά τους, να υποστηρίξουν την ποιότητα ζωής τους, τις σχέσεις τους με τις
οικογένειές τους και την εμπειρία τους και την κατανόηση του κόσμου γύρω τους.
Ως μουσικοθεραπεύτρια, μπορώ να κάνω κάτι που δεν
μπορούν να κάνουν τα φάρμακα. Γιατί η μουσική έχει πραγματικά τη δύναμη να
μεταμορφώσει τις ζωές των ανθρώπων
