Του Ηλία Τσιαμήτρου
Ο Αλ Χακίμ μπι αμρ Αλλάχ (:αυτός που βασιλεύει με την εντολή του Θεού) ήταν ο έκτος Χαλίφης του ισχυρού χαλιφάτου των Φατιμιδών της Αιγύπτου και ο δέκατος έκτος Ιμάμης των Ισμαηλιτών[1]. Το πραγματικό του όνομα ήταν Αμπού Αλί Μανσούρ και ήταν ο πρώτος Φατιμίδης ηγεμόνας που γεννήθηκε στην Αίγυπτο. Διαδέχτηκε τον πατέρα του Αλ Αζίζ Μπιλάχ στη βασιλεία το 996 μ.Χ. σε ηλικία μόλις έντεκα ετών. Οι Σουνίτες επικριτές του τον αποκάλεσαν «τρελό Χαλίφη» ή «Νέρωνα του Ισλάμ». Αντίθετα, οι Ισμαηλίτες τον θεωρούν άγιο άνθρωπο και οι Δρούζοι[2] πιστεύουν πως ήταν η ενσάρκωση του Θεού. Οι Εβραίοι και οι Χριστιανοί από την άλλη, τον θυμούνται ως απηνή διώκτη τους αφού κατά τη διάρκεια της βασιλείας του γκρέμισε αμέτρητες εκκλησίες και συναγωγές, ενώ το 1009 μ.Χ. λεηλάτησε και κατεδάφισε εκ θεμελίων τον Ναό του Παναγίου Τάφου στην Ιερουσαλήμ.
Στην αρχή της βασιλείας του ο Αλ Χακίμ στηρίχτηκε από τους Βέρβερους στρατιώτες του πατέρα του ενώ την διακυβέρνηση την ασκούσε ο μέγας Βεζίρης. Όταν ενηλικιώθηκε περιόρισε τις εξουσίες και τη θητεία του μεγάλου Βεζίρη και ανέλαβε ο ίδιος την εξουσία. Ο Αλ Χακίμ υπήρξε μια αμφιλεγόμενη προσωπικότητα. Ενδιαφέρθηκε για τα ηθικά πρότυπα των υπηκόων του και αρεσκόταν να κυβερνά με διατάγματα (sijillat). Πολλά από αυτά τα διατάγματα που διασώθηκαν σε ιστορικές πηγές, παρουσιάζουν έναν άνθρωπο βαθιά διχασμένο ανάμεσα στη σκληρότητα και την ελεημοσύνη, τη σοφία και την αυθαιρεσία, την πραότητα και μια ιδιοτροπία στα όρια της εκζήτησης.
Διέταξε με ευκολία τη λεηλασία ολόκληρων πόλεων που υποψιαζόταν πως τον πρόδιδαν. Ζήτησε τη θανάτωση όλων των σκύλων, επειδή τον ενοχλούσε το γάβγισμά τους. Επέβαλλε τη γενική απαγόρευση κατανάλωσης διαφόρων οστράκων και λαχανικών επειδή έπεφταν βαριά στο στομάχι του. Τις νύχτες γύριζε στους δρόμους του Καίρου και υποχρέωνε τους εμπόρους να φωτίζουν τα μαγαζιά τους ώσπου να γίνει η νύχτα μέρα. Απαγόρευσε το κρασί, τους οίκους ανοχής, τη μπύρα, τη μουσική. Για να μη βγαίνουν οι γυναίκες από το σπίτι, απαγόρευσε στους τσαγκάρηδες να φτιάχνουν γυναικεία παπούτσια. Έθεσε εκτός νόμου το σκάκι! Διέταξε ακόμη σκληρές διώξεις εναντίον Σουνιτών Μουσουλμάνων, Χριστιανών και Εβραίων.
Από την άλλη, σε κάποιες περιόδους της βασιλείας του υπήρξε ανεκτικός, συνετός και ελεήμων. Επέβαλλε αυστηρές ποινές σε υψηλόβαθμους αξιωματούχους που ήταν ένοχοι για ανάρμοστη συμπεριφορά, οικονομικές ατασθαλίες ή κατάχρηση εξουσίας. Ίδρυσε τεμένη, σχολεία και βιβλιοθήκες. Προσπάθησε να σταθεροποιήσει τις τιμές των αγαθών πρώτης ανάγκης. Μοίραζε τρόφιμα στους φτωχούς σε περιόδους λιμών. Λέγεται πως σε μια πλημμύρα του Νείλου, τον είδαν όλοι ανάμεσα στο πλήθος να προσπαθεί να διασώσει ανθρώπους και αγαθά με γυμνά χέρια. Προς τα μέσα της Χαλιφείας του λένε πως άρχισε να υποστηρίζει μυστικά τους Ισμαηλίτες και ενθάρρυνε τις αποστολές Ισμαηλιτών ιεραποστόλων στο Ιράκ, την Περσία και την σημερινή Ιορδανία.
Τα τελευταία χρόνια της διακυβέρνησής του ο Αλ Χακίμ στράφηκε προς τον ασκητισμό. Ντυνόταν με ρούχα απλά και κυκλοφορούσε μόνος χωρίς στρατιωτική συνοδεία στους δρόμους του Καίρου της πρωτεύουσας των Φατιμιδών. Ζήτησε από τους υπηκόους του να πάψουν να τον προσκυνούν. Έκανε μοναχικούς περιπάτους στα περίχωρα της πόλης και στην εξοχή καβάλα σε έναν γάιδαρο που τον έλεγε Καμάρ (:φεγγάρι).
Το βράδυ της 27 του Σαβάλ[3] του έτους 411 μετά την Εγίρα (13 Φεβρουαρίου 1021 μ.Χ.)[4] ο ισχυρός ηγεμόνας της αυτοκρατορίας των Φατιμιδών, ο Αλ Χακίμ μπι αμρ Αλλάχ βγήκε από τη νότια πύλη του Καΐρου καβάλα στον Καμάρ συνοδευόμενος από δύο υπηρέτες με κατεύθυνση τους λόφους Μουκατάμ Ο θρύλος λέει πως κάποια στιγμή διέταξε τους δύο υπηρέτες να μείνουν παραπίσω και αυτός συνέχισε μονάχος τη βόλτα του. Μάταια τον περίμεναν οι δύο συνοδοί του ως το πρωί. Γύρισαν τότε τρομαγμένοι στο παλάτι και ανήγγειλαν την εξαφάνιση του Χαλίφη με δάκρυα στα μάτια. Η αποστολή ανεύρεσης του χαμένου μονάρχη που οργανώθηκε αμέσως, κατάφερε λίγες μέρες μετά να βρει μονάχα τον γάιδαρο Καμάρ και τα φτωχικά ρούχα που φορούσε ο Χαλίφης τρυπημένα από μαχαίρι και γεμάτα αίματα. Ο ίδιος ο Αλ Χακίμ ήταν άφαντος.
Οι ιστορικοί ακόμη δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν για το τέλος του «τρελού Χαλίφη». Πολλοί πιστεύουν πως ο Αλ Χακίμ δολοφονήθηκε από πολιτικούς του αντιπάλους. Κάποιοι λένε πως τον δολοφόνησε η ετεροθαλής αδελφή του, η Σιτ αλ Μουλκ (:κυρία του βασιλείου), μια από τις πιο φημισμένες γυναίκες της ισλαμικής ιστορίας. Ήταν μια διαβολικά έξυπνη, αδίστακτη και φιλόδοξη πριγκίπισσα, που είχε με τον αδελφό της μια θυελλώδη σχέση αγάπης και μίσους. Ο Αλ Μουσαμπίχι, ένας Σουνίτης ιστορικός, αναφέρει πως τον σκότωσε χάριν εκδικήσεως ένας ευγενής από τη γενιά του Ιμάμη Αλ Χασάν[5] και έγδαρε το δέρμα του κεφαλιού του παίρνοντάς το ως τρόπαιο.
Υπάρχει επίσης η εκδοχή που λέει πως ο Αλ Χακίμ κουράστηκε να κυβερνά και απογοητευμένος που δεν μπορούσε να επιβάλλει τη θέλησή του, κατέφυγε σε ένα μοναστήρι και πέρασε εκεί την υπόλοιπη ζωή του. Υπάρχουν τέλος και οι Δρούζοι, που πιστεύουν μέχρι σήμερα πως ο Αλ Χακίμ ως Θεός αναλήφθηκε στον ουρανό και τον περιμένουν ακόμη να επιστρέψει με δόξα και τιμή και να αποκαταστήσει τη δικαιοσύνη στη Γη.
Η εξαφάνιση του Χαλίφη Αλ Χακίμ παραμένει ένα μυστήριο μέχρι τις μέρες μας. Οι περισσότεροι ιστορικοί πάντως πιστεύουν πως πέθανε εκείνη τη μέρα ή λίγες μέρες αργότερα. Το βέβαιο είναι πως δεν ξαναεμφανίστηκε στην Ιστορία, παρά το γεγονός πως εμφανίστηκαν κάποιοι θρασείς απατεώνες που παρουσιάστηκαν ως ο χαμένος ηγεμόνας. Όμως η Σιτ αλ Μουλκ αγρυπνούσε και βιαζόταν να επιβεβαιωθεί επίσημα ο θάνατος του Χαλίφη. Έσφαξε δίχως έλεος όποιον έλεγε πως ο Χαλίφης ίσως να ζούσε ακόμη και εξαφάνισε από προσώπου Γης τους σφετεριστές της ταυτότητάς του. Τον Αλ Χακίμ διαδέχτηκε αμέσως ο μικρός γιος του ο Αλί αλ Ζαχίρ. Επειδή όμως ήταν ανήλικος, ως αντιβασιλέας ανέλαβε η τρομερή Σιτ αλ Μουλκ. Αυτή βασίλεψε με το προσωνύμιο «η θεία του Χαλίφη» μονάχα για δύο χρόνια μέχρι το θάνατό της το 1023 μ.Χ. Αυτό το διάστημα ήταν αρκετό για να βάψει τα χέρια της με πολύ αίμα, να ακυρώσει τα περισσότερα διατάγματα του «τρελού Χαλίφη» και να εξαφανίσει δια παντός τους Δρούζους από την Αίγυπτο. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία.
[1]: Μια σέχτα του Σιιτικού Ισλάμ
[2]: Ιδιαίτερη εθνότητα Αράβων με δική τους θρησκεία, που προήλθε από τους Ισμαηλίτες
[3]: ο 10ος μήνας του ισλαμικού ημερολογίου
[4]: Ο τύπος που δίνει την αντιστοιχία χρονολογιών μεταξύ Γρηγοριανού (Γ) και Ισλαμικού (Ι) ημερολογίου είναι: Γ=(0,90723*Ι)+621,57
[5]: Δισέγγονος του Μωάμεθ, γιος του εγγονού του Μωάμεθ Χασάν Ιμπν Αλί
