Του Ηλία Τσιαμήτρου
Στα βάθη της Μικράς Ασίας στην περιοχή της Άγκυρας, σημερινής πρωτεύουσας της Τουρκίας, θα βρείτε στους παλαιούς χάρτες μια περιοχή που ονομαζόταν Γαλατία[1]. Οι κάτοικοί της ήταν ψηλοί, ξανθοί, με λευκό δέρμα και γαλαζοπράσινα μάτια. Φοβεροί πολεμιστές, άγριοι και ανυπότακτοι, χρειάστηκαν δύο αιώνες για να αφομοιωθούν με τους γηγενείς λαούς ελληνικής καταγωγής και να πάρουν την ονομασία «Ελληνογαλάτες» από τους Έλληνες και «Γαλλογραικοί» από τους Ρωμαίους που κατάκτησαν αργότερα αυτά τα μέρη. Η ιστορία αυτών των ανθρώπων του νερού και του δάσους που ρίζωσαν στα άγονα και φρυγμένα απ’ τον ήλιο μέρη της Ανατολίας, μοιάζει με παραμύθι.
Το 279 π.Χ. λίγα χρόνια μετά το θάνατο του Μεγαλέξανδρου, μια πολυάριθμη ομάδα Γαλατών[2] που είχαν απομακρυνθεί από τις περιοχές τους και ζούσαν στην Παννονία (σημερινή Ουγγαρία Σλοβενία και Κροατία), στενεμένοι απ’ την πείνα και αναζητώντας πιο ζεστά και εύφορα μέρη να εγκατασταθούν, κινήθηκαν νότια προς την Ελλάδα. Λέγεται πως ο αρχηγός τους ο Βρέννος, παρουσίασε στο συμβούλιο των Δρυΐδων[3] της φυλής μερικούς Έλληνες αιχμαλώτους κοντούς, λιπόσαρκους και μαυριδερούς. Πλάι τους οι μεγαλόσωμοι Γαλάτες έμοιαζαν γίγαντες. Τους είπε τότε, πως υπήρχαν αμύθητοι θησαυροί στα μέρη του νοτιά, και μονάχα τέτοιοι αδύναμοι άντρες για να τους φυλάνε. Με μια φωνή το συμβούλιο αποφάσισε πως ήταν κρίμα κι άδικο να μην αρπάξουν το χρυσάφι από τέτοιους ελεεινούς και τρισάθλιους ανθρώπους. Έτσι, δεκάδες χιλιάδες πολεμιστές με τις οικογένειές τους, συνολικά τριακόσιες χιλιάδες κόσμος, ξεχύθηκαν αρχικά στη Μακεδονία και έπειτα στην κεντρική Ελλάδα σαν ένα άγριο, γλεντερό και ορμητικό ποτάμι.
Εκείνη την ζοφερή εποχή, οι Έλληνες ήταν αποκαμωμένοι κι απογοητευμένοι μετά τις εμφύλιες διαμάχες ανάμεσα στους επίδοξους διαδόχους του Μεγαλέξανδρου. Με τον Βρέννο επικεφαλής, η Γαλατική ορδή κατέβαινε ασταμάτητη καίγοντας, σφάζοντας και λεηλατώντας. Τα κάρα τους στέναζαν κάτω από το βάρος της λείας που άρπαζαν απ’ τις πόλεις που έβρισκαν στο διάβα τους. Οι Έλληνες μπροστά στο θανάσιμο κίνδυνο μάζεψαν άρον άρον ένα στρατό και με μπροστάρηδες τους Αιτωλούς, που εκείνο τον καιρό διατηρούσαν ακμαία τη δύναμή τους, παρατάχτηκαν στο στενό των Θερμοπυλών να τους σταματήσουν.
Μετά από μάχες πολλών ημερών, ο Βρέννος βλέποντας πως ήταν αδύνατον να απωθήσει τον ελληνικό στρατό, επιχείρησε έναν έξυπνο αντιπερισπασμό. Έστειλε ένα σώμα σαράντα χιλιάδων ανδρών δυτικά, με σκοπό αφ’ ενός να λεηλατήσουν το πλούσιο μαντείο των Δελφών, και αφ’ ετέρου να αναγκάσουν ένα τμήμα του ελληνικού στρατού να φύγει απ’ τις Θερμοπύλες για να τους αντιμετωπίσει. Αυτοί οι Γαλάτες ήταν που κατέλαβαν το Κάλλιον τη μεγάλη πόλη της Αιτωλικής Συμπολιτείας. Εκεί, όπως γράφει ο Παυσανίας διέπραξαν πράξεις ανείπωτης βαρβαρότητας. Έσφαξαν τους άντρες και τα αγόρια μέχρις ενός. Κατακρεούργησαν βρέφη στις αγκαλιές των μανάδων τους, κι αν αυτά ήταν καλοθρεμμένα, έπιναν το αίμα τους και έτρωγαν τις σάρκες τους. Βίασαν ομαδικά κι επανειλημμένα όσες γυναίκες έπεσαν στα χέρια τους, νέες, γριές, εγκύους, ετοιμοθάνατες, ακόμη και νεκρές. Τέτοια θηριωδία δεν είχαν ξαναδεί ποτέ οι Έλληνες. Κατόπιν, έβαλαν φωτιά κι έκαψαν το Κάλλιον εξαφανίζοντάς το από προσώπου Γης. Λόγω του θρήνου που ακολούθησε, η περιοχή ονομάστηκε Κλαύσιον ή Κλαυσί.
Οι Αιτωλοί, οι Ευρυτάνες και κάποιοι Πατριείς που είχαν προστρέξει σε βοήθεια, εξοργισμένοι και σχεδόν εκτός εαυτού μετά απ’ αυτές τις φρικαλεότητες, σύναξαν βιαστικά ένα στρατό οκτώ χιλιάδων. Μαζί τους πήγαν γεωργοί, βοσκοί και πολλές γυναίκες, που πολεμούσαν με ό,τι έβρισκαν πρόχειρο. Αυτοί οι αλλόφρονες και διψασμένοι για εκδίκηση πολεμιστές, έστησαν ενέδρα στους Γαλάτες καθώς επέστρεφαν στο στρατόπεδο του Βρέννου. Κάπου στα βουνά της Ευρυτανίας, μέσα σε πυκνά δάση, κάτω από τη σημερινή κορυφή Βελούχι, επιτέθηκαν με ιερή μανία στους εισβολείς. Ήταν τέτοια η ορμή τους, που σάρωσαν κυριολεκτικά τους μεγαλόσωμους βαρβάρους. Είκοσι χιλιάδες απ’ αυτούς σκοτώθηκαν σε ‘κείνη τη λυσσασμένη μάχη. Τα πτώματά τους έμειναν άθαφτα, εκτεθειμένα στον καιρό και τα αγρίμια του βουνού. Ακόμη και στις μέρες μας, αν σκάψεις βαθιά τη γης, τα κόκκαλα εκείνων των βαρβάρων θα αναδυθούν άσπρα και φεγγερά απ’ το ματωμένο χώμα. Το μέρος ονομάστηκε από τους κατοπινούς «κοκκάλια» και πρόσφατα ανεγέρθηκε εκεί ένας ψηλός οβελίσκος για να θυμίζει το αιματηρό γεγονός.
Ο Βρέννος με τον υπόλοιπο γαλατικό στρατό κατάφερε τελικά να περάσει το εμπόδιο των Θερμοπυλών μέσω του μονοπατιού τού Εφιάλτη, της Ανοπαίας Ατραπού. Οι Έλληνες υποχώρησαν κι ο Γαλάτης αρχηγός επιχείρησε ξανά να λεηλατήσει το μαντείο των Δελφών. Όμως, δεν τα κατάφερε. Οι ιστορικοί της εποχής λένε πως δεν πολέμησαν μονάχα οι Αιτωλοί και οι άλλοι Έλληνες εναντίον τους, αλλά, ακόμη και θεοί, ήρωες από χρόνια πεθαμένοι, ο καιρός που τους έθαψε στο χιόνι, η πείνα που τους αποδεκάτισε, ο ίδιος ο ιερός τόπος που άρχισε να τρέμει και να πέφτουν στα κεφάλια τους ολάκερα αγκωνάρια που τους σκότωναν κατά δεκάδες. Ο Βρέννος λαβώθηκε βαριά από ένα ελληνικό δόρυ κι αναγκάστηκε να υποχωρήσει.
Φθάνοντας στο στρατόπεδο που ‘χε στημένο κοντά στις Θερμοπύλες, ο Βρέννος νικημένος και γεμάτος πληγές, αυτοκτόνησε αφού ήπιε «άκρατο οίνο» όπως γράφει ο Παυσανίας. Μετά το θάνατό του αρχηγού, ο στρατός των Γαλατών πήρε να υποχωρεί προς το βορρά. Όμως οι συνεχείς επιδρομές των ντόπιων που γύρευαν εκδίκηση για όσα είχαν τραβήξει, τους προξενούσαν βαριές απώλειες. Πολλοί λένε πως ελάχιστοι από αυτούς επέστρεψαν ζωντανοί στον τόπο τους. Φαίνεται όμως πως ένα μέρος αυτού του πλήθους έφτασε στη Θράκη. Εκεί, αφού νίκησε τους ντόπιους, εγκαταστάθηκε για μερικές δεκαετίες.
Αργότερα, οι Θράκες τους διώξανε απ’ τα μέρη τους και οι άγριοι αυτοί πολεμιστές μετά από πολλά παθήματα, άπειρες μάχες και πολύ αίμα, πέρασαν τον Ελλήσποντο και το Βόσπορο κι εγκαταστάθηκαν τελικά στα μέρη της Ανατολίας, στη Γαλατία της Μικράς Ασίας όπως γράψαμε στην αρχή αυτής της ιστορίας. Αν δείτε σήμερα Τούρκους ξανθούς, ψηλούς, γαλανομάτηδες, είναι πολύ πιθανόν να έλκουν την καταγωγή τους από εκείνους τους άγριους Κέλτες πολεμιστές, που θέλησαν κάποτε να εγκατασταθούν στην Ελλάδα, αλλά το μόνο που κατάφεραν ήταν ν’ αφήσουν τα κόκκαλά τους στα άγρια βουνά και τα πυκνά δάση της Ευρυτανίας.
[1]: προς τους κατοίκους αυτής της περιοχής απευθύνεται η «Προς Γαλάτας» επιστολή του Αποστόλου Παύλου
[2]: ομάδα Κέλτικων φύλων που κατοικούσαν προηγουμένως στη Γαλλία, την Ισπανία και το Βέλγιο
[3]: ιερείς των Γαλατών
