Την πρώτη εβδομάδα του Οκτωβρίου αναμένεται να αφιχθεί στην Ελλάδα το πρώτο από τα δύο συστήματα μη επανδρωμένων αεροσκαφών (ΜΕΑ) Patroller κατασκευής της γαλλικής πολυεθνικής εταιρείας Safran. Σύμφωνα με πληροφορίες απο defence-point.gr.
Το σύστημα θα παραδοθεί στο αεροδρόμιο της Αεροπορίας Στρατού στην Αλεξάνδρεια Ημαθίας και θα περιλαμβάνει τον Σταθμό Ελέγχου Εδάφους (GCS: Ground Control Station) και το ένα από τα δύο μη επανδρωμένα αεροσκάφη (ΜΕΑ) που προβλέπει η τυπική σύνθεση του. Τον Νοέμβριο, σύμφωνα με το υφιστάμενο χρονοδιάγραμμα, προβλέπεται η παράδοση του δεύτερου ΜΕΑ του πρώτου συστήματος.
Οι νέες δυνατότητες
Λόγω της μεγάλης αυτονομίας που ανέρχεται σε περίπου 17 ώρες, το Patroller με την εισαγωγή του σε ελληνική υπηρεσία θα επιτρέψει παρατεταμένη επιτήρηση περιοχών χωρίς να απαιτεί συνεχή εναλλαγή των εναέριων μέσων. Για τη χώρα μας, που υφίσταται η απαίτηση επιτήρησης μεγάλων και σύνθετων περιοχών είναι επιτακτική, η μεγάλη αυτονομία του Patroller καθιστά δυνατή την ικανοποίηση της και ταυτόχρονα επιτρέπει την παρατεταμένη συλλογή πληροφοριών.
Εξίσου επιχειρησιακά σημαντικά είναι:
>η εμβέλεια του που ανέρχεται σε 180 έως 200 χλμ. με ζεύξη δεδομένων στη ζώνη συχνοτήτων Ku οπτικής επαφής (LOS: Line of Sight), αλλά αυξάνεται σε περισσότερα από 1.000 χλμ. με χρήση δορυφορικών επικοινωνιών (SATCOM: Satellite Communications), δηλαδή δορυφορικής ζεύξης δεδομένων.
>η δυνατότητα μεταφοράς ωφέλιμου φορτίου βάρους έως 250 κιλών που επιτρέπει την ολοκλήρωση ποικίλων φορτίων αποστολής συμπεριλαμβανομένων όπλων.
>η βαθμιδωτής (modular) αρχιτεκτονικής σχεδίαση του που επιτρέπει, με τα κατά περίπτωση κατάλληλα φορτία αποστολής, τη μετατροπή του από πλατφόρμα οπτικής επιτήρησης σε πολυαισθητηριακό κόμβο συλλογής πληροφοριών που μπορεί να τις διανείμει σε ποικίλα επιχειρησιακά μέσα (π.χ. μαχητικά αεροσκάφη, πλοία επιφανείας, χερσαία οπλικά συστήματα) μέσω κρυπτασφαλισμένης ζεύξης δεδομένων Link 16, έως και φορέα όπλων.
>η πιστοποίηση αεροπλοϊμότητας σύμφωνα με τη νατοϊκή συμφωνία τυποποίησης (Standardization Agreement) STANAG 4671. Τον Φεβρουάριο του 2023 το Patroller έγινε το πρώτο τακτικό σύστημα ΜΕΑ που πιστοποιήθηκε επίσημα σύμφωνα με το συγκεκριμένο πρότυπο που αφορά ΜΕΑ σταθερής πτέρυγας, βάρους απογείωσης άνω των 150 κιλών.
Η πιστοποίηση δεν αποτελεί απλώς τεχνικό «παράσημο», αλλά αντιμετωπίζει ένα κρίσιμο ζήτημα για την ασφαλή επιχειρησιακή αξιοποίηση του ΜΕΑ, ιδιαίτερα όταν αφορά για πτήσεις σε σύνθετο εναέριο περιβάλλον. Για αυτό τον λόγο έχει ιδιαίτερη αξία για τη χώρα μας καθώς διασφαλίζει την ασφάλεια των πτήσεων και επιτρέπει την καλύτερη διαχείριση του εναέριου χώρου.
Patroller: Τα επόμενα βήματα
Λόγω αυτών ακριβώς των δυνατοτήτων το Patroller δύναται να μετεξελιχθεί, στο πλαίσιο μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, σε πλατφόρμα πολλαπλών ρόλων για την ικανοποίηση ποικίλων επιχειρησιακών απαιτήσεων.
Σε πρώτη φάση η προσθήκη δορυφορικής ζεύξης δεδομένων στα ελληνικά ΜΕΑ Patroller αφενός θα αυξήσει την εμβέλεια του σε 1.000 χλμ. μεγιστοποιώντας την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα σε αποστολές όπως η επιτήρηση της ΑΟΖ (Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη), η ναυτική περιπολία και η επιτήρηση συνόρων. Αφετέρου θα ενισχύσει την ανθεκτικότητά του στον Ηλεκτρονικό Πόλεμο (ΗΠ) καθώς θα είναι η δυνατή η εναλλαγή από επικοινωνίες οπτικής επαφής σε δορυφορικές στην περίπτωση που οι πρώτες υποστούν ηλεκτρονικές παρεμβολές.
Επιπρόσθετα, η δορυφορική ζεύξη δεδομένων δεν επηρεάζεται από τη μορφολογία του εδαφικού αναγλύφου ενώ παρέχει στον επίγειο σταθμό ελέγχου εδάφους τη δυνατότητα ταυτόχρονης λήψης ροών δεδομένων από τους αισθητήρες του ΜΕΑ: τον ηλεκτροοπτικό Euroflir 410 EO/IR, το εξοπλισμένο με Αυτόματο Σύστημα Αναγνώρισης (AIS: Automatic Identification System) πολλαπλών λειτουργιών ραντάρ ναυτικής επιτήρησης και το εξοπλισμένο με ενδείκτη κινούμενων στόχων εδάφους (GMTI: Ground Moving Target Indicator) ραντάρ συνθετικής απεικόνισης (SAR: Synthetic Aperture Radar).
Στην παρούσα διαμόρφωση ο κύριος αισθητήρας των ελληνικών Patroller είναι το επίσης κατασκευής Safran ηλεκτροοπτικό σύστημα EUROFLIR 410, που διαθέτει δυνατότητα πολυφασματικής παρατήρησης και υποστήριξης κρούσης. Στο οπτικό φάσμα με τηλεοπτικές κάμερες υψηλής ευκρίνειας για το φως της ημέρας και συνθήκες χαμηλού φωτισμού και στο υπέρυθρο (Infra-Red) φάσμα: στο εγγύς (NIR: Near Infra-Red), στο βραχύ (SWIR: Short-Wave Infrared) και μέσο (MWIR: Medium-Wave Infrared) παρέχοντας παρατήρηση και αναγνώριση σε διαφορετικές συνθήκες φωτισμού και περιβάλλοντος (ομίχλη, καπνό, σκόνη).
Επίσης, το EUROFLIR 410 διαθέτει τηλέμετρο λέιζερ για τη μέτρηση αποστάσεων, καταδείκτη λέιζερ για την τερματική καθοδήγηση πυραύλων και «έξυπνων όπλων», δείκτη λέιζερ (Laser Pointer) για την υπόδειξη στόχων στα φίλια τμήματα και φωτιστή λέιζερ (Laser Illuminator), που εκπέμπει στο μη ορατό φάσμα αποκλίνουσα δέσμη για τη «φώτιση» ευρείας περιοχής.
Ας σημειωθεί ότι τον Ιούνιο του 2025 η Safran ανακοίνωσε την ενσωμάτωση στο Euroflir 410 τεχνητής νοημοσύνης (ACE: Advanced Cognitive Engine – προηγμένη γνωσιακή μηχανή) για τον εντοπισμό, ταξινόμηση και καταμέτρηση πολλαπλών στόχων σε αληθή (real) χρόνο υπό αντίξοες συνθήκες.
Patroller μέρα και νύχτα
Το ΜΕΑ μπορεί επίσης να εξοπλιστεί με ραντάρ SAR/GMTI που δημιουργεί εικόνα του εδάφους ανεξάρτητα από τις συνθήκες φωτισμού και παρέχει διαφορετικό είδος πληροφορίας, ενώ ταυτόχρονα έχει δυνατότητα εντοπισμού και παρακολούθησης κινούμενων στόχων. Η με χρήση τεχνητής νοημοσύνης σύντηξη των δεδομένων από τον ηλεκτροοπτικό αισθητήρα και το ραντάρ SAR/GMTI, δηλαδή ο συνδυασμός δύο διαφορετικών «οπτικών» του πεδίου, δημιουργεί πραγματική επιχειρησιακή υπεραξία. Για τη χώρα μας, αυτή η δυνατότητα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς επιτρέπει επιτήρηση μεγάλων περιοχών και τη δημιουργία πληρέστερης εικόνας της δραστηριότητας στο πεδίο.
Για αποστολές ναυτικής επιτήρησης, το Patroller εξοπλίζεται με ραντάρ επιτήρησης πολλαπλών λειτουργιών (multimode), που επιτρέπει τον εντοπισμό ναυτικής δραστηριότητας σε εκτεταμένη ζώνη και συνδυάζεται με Αυτόματο Σύστημα Αναγνώρισης (AIS) για την ταυτοποίηση των στόχων. Πρακτικά, το ραντάρ λειτουργεί ως αισθητήρας ευρέος πεδίου οράσεως για τον εντοπισμό και τον προσδιορισμό θέσης πλοίων σε ολόκληρη την περιοχή ενδιαφέροντος. Με το AIS ο χειριστής μπορεί να ελέγξει την κατάσταση του εντοπισθέντος πλοίου και να καθοδηγήσει αυτόματα (cue) το ηλεκτροοπτικό σύστημα Euroflir 410 στον στόχο για την αναγνώριση του.
Εξίσου επιχειρησιακά σημαντική, είναι και η δυνατότητα μεταφοράς φορτίων αποστολής ΗΠ καθώς μετατρέπει το ΜΕΑ από αισθητήρα σε πλατφόρμα ΗΠ που ανάλογα με τη συγκεκριμένη διαμόρφωση και αποστολή, συμμετέχει στις φίλιες επιχειρήσεις στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα που πλέον αποτελεί κύριο τομέα (domain) στο πολλαπλών (multi-domain) – πολυχωρικό θέατρο επιχειρήσεων.
Φορτίο αποστολής COMINT
Για παράδειγμα σε αποστολές επίγειας επιτήρησης το Patroller δύναται να συνδυάσει το ηλεκτροοπτικό σύστημα Euroflir 410 με υψηλών επιδόσεων φορτίο αποστολής στη συλλογή πληροφοριών επικοινωνιών (COMINT: Communications Intelligence). Φερόμενο σε ατρακτίδιο (pod) αναρτημένο από την πτέρυγα του ΜΕΑ παρέχει δυνατότητες υποκλοπής ραδιοσυχνοτήτων, ραδιογωνιομέτρησης (εντοπισμού θέσης), ανάλυσης και ακρόασης, για πομπούς με δυνατότητα αναπήδησης συχνότητας (frequency-agility) και δορυφορικές επικοινωνίες.
Και σε αυτή την περίπτωση το φορτίο αποστολής COMINT πρακτικά λειτουργεί ως αισθητήρας ευρέος οπτικού πεδίου για τον εντοπισμό και προσδιορισμό των θέσεων εκπομπής σε ολόκληρη την περιοχή ενδιαφέροντος, με δυνατότητα αυτόματης καθοδήγησης του Euroflir 410 προς τον στόχο για την αναγνώρισή του.
Τέλος, άλλο ένα χαρακτηριστικό που διαφοροποιεί το Patroller από τυπικό ΜΕΑ επιτήρησης είναι η δυνατότητα ενσωμάτωσης οπλικού φορτίου. Το Patroller μπορεί να φέρει κατευθυνόμενες (με λέιζερ) ρουκέτες αξιοποιώντας για την προσβολή τις δυνατότητες του καταδείκτη λέιζερ του Euroflir 410. Με αυτό τον τρόπο θα μετατραπεί σε πλατφόρμα που θα μπορεί να υλοποιεί τον κύκλο εντοπισμού – αναγνώρισης – στοχοποίησης – προσβολής μειώνοντας τον χρόνο μεταξύ του εντοπισμού ενός στόχου και της προσβολής του.
Το ΜΕΑ θα δύναται να εντοπίσει έναν στόχο, να συλλέξει περισσότερες πληροφορίες γι’ αυτόν, να μεταδώσει τα δεδομένα σε κέντρο διοίκησης και να υποστηρίξει ή πραγματοποιήσει την προσβολή. Επιπλέον δυνατότητες θα αποκτηθούν με την ενσωμάτωση Περιπλανώμενων Πυρομαχικών που η εκτόξευση τους από το ΜΕΑ επεκτείνει δραστικά την επιχειρησιακή τους εμβέλεια.
Καταληκτικές διαπιστώσεις – Patroller
Η ένταξη των Patroller σε ελληνική υπηρεσία ενισχύει τις ελληνικές δυνατότητες επιτήρησης αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύει και το ζήτημα εξέλιξης της πλατφόρμας ώστε να παραμείνει επιχειρησιακά επίκαιρη και τα επόμενα χρόνια. Εφόσον κριθεί ότι υφίστανται επιχειρησιακές ανάγκες, η σταδιακή προσθήκη νέων αισθητήρων και φορτίων αποστολής θα μπορούσε να μετατρέψει το Patroller από ΜΕΑ επιτήρησης σε πλατφόρμα πολλαπλών ρόλων.
Η εγκατάσταση δορυφορικής ζεύξης δεδομένων, το ραντάρ SAR/GMTI, το πολλαπλών λειτουργιών ραντάρ ναυτικής επιτήρησης, τα φορτία αποστολής ΗΠ, ο εξοπλισμός με όπλα και ο συνδυασμός με Περιπλανώμενα Πυρομαχικά (ΠΠ), αποτελούν επιλογές που θα μπορούσαν να αξιολογηθούν επιχειρησιακά, τεχνικά και οικονομικά, και εφόσον υιοθετηθούν, χρηματοδοτηθούν, ολοκληρωθούν και πιστοποιηθούν, θα αυξήσουν την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα της πλατφόρμας.
