Του Ιερέως Παναγιώτου Σ. Χαλκιά
Μερικές φορές, μέσα στην ιστορική πορεία της Εκκλησίας, φίλοι αναγνώστες, παρουσιάστηκαν συμπτώματα παραθεώρησης της γυναίκας. Αυτά πρέπει να αποδοθούν σε λόγους καθαρά ιστορικούς, (επίδραση νεοπλατωνισμού, αναφομοίωτες Ιουδαϊκές αντιλήψεις κτλ).
Για τον χριστιανισμό, ο άντρας και η γυναίκα δημιουργούνται από την αγάπη του Θεού, διαφορετικοί και ανόμοιοι, αναμφίβολα όμως, ίσοι. Δύο διαφορετικές όψεις του αυτού νομίσματος, ισοδύναμες και ισότιμες.
Υποτίμηση, φθορά ή καταστροφή της μίας όψης, οποιασδήποτε κι αν είναι αυτή, απειλεί να καταστρέψει την αξία ολόκληρου του νομίσματος.
Ιδιαίτερα, ο Απ. Παύλος κηρύττει σε μία εποχή τελείως «αντιφεμινιστική». Η γυναίκα για τους Ρωμαίους ήταν, ενώ ο Πλάτωνας δίδασκε ότι «η δηλεία φύσις εστί προς αρετήν χείρων της των αρρενών». Κι ο Αριστοτέλης υποστήριζε ότι το «άρεν προς το θήλυ φύσει το μεν κρείττον, το δε χείρον».
Ο Απ. Παύλος, ακολουθώντας τα ίχνη του Ι. Χριστού, διευρύνει την διδασκαλία και θέτει τα θεμέλια του υγιούς φεμινισμού χωρίς ακρότητες και υπερβολές. Προσφέρει στην ανθρωπότητα μία σαφή και κρυστάλλινη διδασκαλία για τη γυναίκα, που στηρίζεται εξ ολοκλήρως την αγάπη και την οντολογική ενότητα των δύο φύλων.
Οι απόψεις, όχι μόνο για την εποχή εκείνη, αλλά και τη σημερινή, είναι καινοτόμες και επαναστατικές.
Ο Παύλος κήρυξε χωρίς δισταγμό και με ζηλευτή σαφήνεια την ισότητα ανδρών και γυναικών με το «ουκ ένι άρσεν και θήλυ» (Γαλ. 3.28). Αναγνώριζε ότι η γυναίκα μπορεί να γίνει «διάκονος» της εκκλησίας, μπορεί να λαλεί ως προφητεύουσα μέσα στην εκκλησιαστική σύναξη ή να αναπτύσσει ιεραποστολική και φιλανθρωπική δράση. Μάλιστα στις επιστολές του εξυμνεί τη δράση πολλών χριστιανών γυναικών.
Ιδιαίτερα αναφέρει το ζευγάρι των ομοτέχνων του (σκηνοποιών), της Πρίσκιλλας και του Ακύλα που τόσο του συμπαραστάθηκαν. Αξιομνημόνευτο είναι ότι σε τέσσερις από τις έξι περιπτώσεις το όνομα της γυναίκας αναφέρεται πρώτο, (Ρομ. 16,3 – Α’ τιμ 4.19), πρωτάκουστο για την εποχή εκείνη. Φαίνεται επίσης πως η δυναμική γυναίκα, η Πρίσκιλλα, κυβερνούσε αυτή το σπιτικό της, γι’ αυτό αργότερα θα γίνει ηγετική μορφή στην Εκκλησία, αφού σ’ αυτήν θα ανατεθεί να κατηχήσει τον σπουδασμένο Απολλώ. Καμία γυναίκα από όσες βοήθησαν τον Απόστολο στο έργο του δεν πήρε τέτοια έπαινο όπως αυτή (Ρωμ. 16.3).
Αλλά δεν πρέπει να λησμονείτε πως ο Απ. Παύλος, σε ευρωπαϊκό έδαφος, αποκαλύπτει τις αλήθειες της νέας θρησκείας σε όμιλο γυναικών με επικεφαλής την πορφυροπώλιδα Λυδία, (μαζί της βρισκόταν και η Ευωδία ή η Συντήχη, που ο Παύλος αναφέρει στην προς Φιλιππησίους (4,2) και τις προτρέπει να ειρηνεύσουν).
Όπως άλλοτε, ο Ι. Χριστός στη Σαμάρεια, σε μια γυναίκα, φανέρωσε τα μυστικά της Βασιλείας Του, έτσι και ο Απ. Παύλος, στις όχθες του ποταμού της Μακεδονίας, (παρά τους Φιλίππους), Ζυγάκη (ή Ζυγάκτη), θέτει τα θεμέλια της εκκλησίας με τις γυναίκες.
Ο Γερμανός HOLZNER θα γράψει: «Ευγενικές γυναίκες των Φιλίππων ως ιερές μορφές στέκονται στις πύλες της Ευρώπης, σαν να ήθελαν να υπενθυμίσουν σε όλες τις αδερφές τους αυτής της ηπείρου την ιερή αποστολή που, μέσα στη χριστιανική εκκλησία έχουν οι γυναίκες της Ευρώπης να είναι ιέρειες που διατηρούν την αγία φλόγα που έκαμε την ήπειρό μας ευτυχισμένη και μεγάλη».
Παντού στις επιστολές του δίνει χαιρετισμούς σε γυναίκες συνεργάτηδες, συζύγου συνεργατών ή μαθήτριές του. Αναγνωρίζει ξεχωριστά τις υπηρεσίες της Χλόης στην Κόρινθο και της Φοίβης στις Κεγχρεές.
Στην δεύτερη μάλιστα εμπιστεύεται και τη μεταφορά της προς Ρωμαίους επιστολή του. Αναγνωρίζει τον άψογο χαρακτήρα της μητέρας του, του Ρούφου, που την αποκαλεί και δική τη μητέρα. Όταν γράφει στον πλούσιο έμπορα Φιλήμονα, δεν θα λησμονήσει να στείλει τους χαιρετισμούς του στη σύζυγο του Απφία.
Ιδιαίτερα ο Παύλος εκτιμά τις οικιακές εργασίες και την ανατροφή των παιδιών που ταιριάζουν με τη γυναικεία φύση. Εκτιμά στην Καισάροια τις θυγατέρες του Φιλίππου μετά τα προφητικά τους χαρίσματα. Με τις φροντίδες του περιβάλλει τις έντιμες χήρες, που έχουν αφιερωθεί σε έργα αγάπης και που γι’ αυτό η Εκκλησία έχει αναλάβει τη συντήρησή τους. (Α’ Τιμ 5,7 – 16)
Εκεί όμως που εκφράζεται πλατιά για απεριόριστη τιμή για τη γυναίκα είναι η προς Εφεσίους επιστολή του και ιδιαίτερα η περικοπή που διαβάζεται κατά τη διάρκεια του μυστηρίου του γάμου (εφ5.5, 20-33).
Το κορυφαίο αυτό αποστολικό κείμενο που θέτει τα πνευματικά θεμέλια του χριστιανικού γάμου εκφράζει με τρόπο ανεπανάληπτο την ισότητα των δύο φύλων που στηρίζεται στην αμοιβή αγάπη.
Με όσα εδώ συνοπτικά καταχωρήθηκαν νομίζω ότι σκιαγραφήθηκε ο Παύλιος φεμινισμός. Ξένος προς τα παροδικά ρεύματα της μόδας απέκτησε διαχρονική σημασία.
Ιδιαίτερα δε σήμερα εποχής σύγχυσης και «φεμινιστικών» παλινδρομήσεων ο διαυγής λόγος του Απ. Παύλου αποκτά ξεχωριστή επικαιρότητα. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ασφαλής γραμμή προσανατολισμού για άντρες και γυναίκες.
Φίλοι αναγνώστες: ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ
