Του Απόστολου Ιωσηφίδη
01.- Επέλαση στην Κεντρική οδό.
Τα πρώτα δημόσια καυστικά σχόλια, για την πυκνότητα των, εντός της πόλεως, στρατιωτικών μετακινήσεων (και για την συνακόλουθη κυκλοφοριακή συμφόρηση, άμα δε και την προκαλούμενη βαρεία οδορρύπανση) είχαν εκτοξευθεί (υπό αμφίσημο τίτλο) από τον ανυπότακτο «Θαρραλέο» του Ηλία Νόβα, που κατακεραυνωνε την καθημερινή τετράκις διέλευση, από τον «μοναδικὸν δρόμον» της Βέροιας {= την Κεντρική οδό[1]}, «150 μουλαριῶν τοῦ στρατοῦ», οικτίροντας ταυτόχρονα και «τὴν ἐγκληματικὴ ἀδιαφορία τῶν ἀρχόντων»:
«Οἱ ἠμίονοι τῆς Ταξιαρχίας
Καθ᾿ ἑκάστην τετράκις τῆς ἡμέρας διέρχονται τὸν μοναδικὸν δρόμον μας ἔνθα καὶ ἡ ὅλη κίνησις καὶ ζωὴ τῆς πόλεως, περὶ τὰ 150 μουλάρια τοῦ στρατοῦ[2] καταλείποντα, ἐκτὸς τῆς χαρακτηριστικῆς βόχας τοῦ σταύλου καὶ τὰ σχετικὰ περιττώματά των. Δὲν νομίζετε, κ. Ταξίαρχε, ὅτι ἐπιβάλλεται μία διαταγή σας ὅπως ἀλλάξουν δρόμο; Μᾶς φθάνει ἡ ἀθλιότης τοῦ δρόμου ἀπὸ τὴν ἐγκληματικὴ ἀδιαφορία τῶν ἀρχόντων, μὴ τὴν μεγαλώνετε καὶ σεῖς.»
«Θαρραλέος», 04-11-1946.
02.- Οι πρόγονοι των απορριμματοφόρων.
Ο δεύτερος, μετά τον στρατό, τοπικός μεγαλοϊδιοκτήτης ιπποειδών ήταν, φυσικά, ο Δήμος. Γιατί, βέβαια, ο «στόλος» των δημοτικών οχημάτων, και ιδιαίτερα αυτών της Υπηρεσίας Καθαριότητας, δεν ήταν πάντα μηχανοκίνητος: μέχρι και τα (αρκετά) πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, άλογα και μουλάρια έσερναν τα «κάρρα της δημαρχίας», τους προγόνους των σημερινών απορριμματοφόρων.
Οι μετά την Απελευθέρωση του 1944 (διορισμένες) δημοτικές αρχές πάσχιζαν, όντως, για την απόκτηση αυτοκινήτων.
Όμως:
και οι πολύπλοκες, εν Αθήναις, διαδικασίες εγκρίσεων κ.τ.τ. καθυστερούσαν,
και τα (υπό την σφραγίδα διαφόρων ανορθωτικών προγραμμάτων) χορηγούμενα, υπό τύπον δωρεάς (αλλά έναντι αμοιβής) οχήματα ήταν μεταχειρισμένα, με πολλές ελλείψεις και επείγουσες ανάγκες εκτεταμένων επισκευών[3],
και η μετακατοχική οικονομική δυσπραγία του Δήμου άγγιζε τον πυθμένα της εξαθλίωσης[4],
και οι ενδοδημοτικές έριδες τορπίλλιζαν, έως γελοιοποιήσεως[5] (όπως θα συνέβαινε -ορισμένες φορές- τόσο στο εγγύς όσο και στο απώτερο μέλλον…) δημοτικές πρωτοβουλίες προμήθειας ή και χρήσης οχημάτων…
Ενώ τόσα (και τέτοια) εμπόδια, εμπλοκές και εμπάθειες καθήλωναν τον μηχανοκίνητο εξοπλισμό των Δήμων σε συμβολικά, μάλλον, επίπεδα[6], δεν συνέβαινε το ίδιο με τα υποζύγιά τους: το Κράτος μεριμνούσε για την αθρόα εισαγωγή, εκτροφή και αναπαραγωγή ιπποειδών[7], με τα οποία ενίσχυε τις δημοτικές υπηρεσίες, κυρίως της Καθαριότητας[8].
Έτσι και η, στεγαζόμενη, την εποχή εκείνη, στο έναντι της Εκκλησίας της Φανερωμένης δημοτικό οίκημα[9], Υπηρεσία Καθαριότητας του Δήμου της Βέροιας, εμπλούτιζε, κατά καιρούς, την ίλη των υποζυγίων της.
03.- «Δύο ἵπποι προελεύσεως ἐξωτερικοῦ»…
Σ’ αυτό το πλαίσιο, τον Ιανουάριο του 1947, το Δημοτικό Συμβούλιο ενέκρινε «τὴν προμήθειαν 2 ἵππων προελεύσεως ἐξωτερικοῦ, παρὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς Ὑπηρεσίας Καθαριότητος»…
«Ἀπόφασις 37/17-02-1947
Θέμα 5ον.- Ἔγκρισις γενομένης ἀγορᾶς δύο ἵππων τῆς Οὔνρα δραχ. 1.700.000 συνολικῶς διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς Ὑπηρεσίας Καθαριότητος.
Ὁ κ. Δήμαρχος {Στέφανος Τσιράκογλου} εἰσηγεῖται ὅτι, […] προέβη εἰς τὴν προμήθειαν 2 ἵππων προελεύσεως ἐξωτερικοῦ, παρὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, Ὑπ/μα Βερροίας, διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς Ὑπηρεσίας Καθαριότητος τοῦ Δήμου, ἀντὶ δραχ. 850.000 ἕκαστον, ἤτοι ἐν συνόλῳ δραχ. 1.700.00, καταβληθεισῶν εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν Ὑπ/μα Βερροίας, διὰ τοῦ ὑπ᾿ ἀριθ. 827 ἐ.ἔ. χρηματ. ἐντάλματος ἐκδοθέντος εἰς βάρος τοῦ κεφαλ. 9 ἄρθρου 3, καὶ παρακαλεῖ τὸ Δημοτικὸν Συβούλιον, ὅπως ἐγκρίνῃ τὴν γενομένην προμήθειαν καὶ σχετικὴν ὡς ἄνω δαπάνην.
Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, […] ἐγκρίνει ὁμοφώνως τὴν γενομένην ὑπὸ τοῦ Δημάρχου προμήθειαν 2 ἵππων, διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς Ὑπηρεσίας Καθαριότητος τοῦ Δήμου, καὶ τὴν γενομένην ὑπ᾿ αὐτοῦ δαπάνην πληρωμῆς τῆς ἀξίας τούτων ἐκ δραχμῶν 1.700.000 εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν (Ὑποκατάστημα Βερροίας) διὰ τοῦ ὑπ᾿ ἀριθ. 827 χρηματικοῦ ἐντάλματος ἐκδοθέντος εἰς βάρος τοῦ κεφαλ. 9 ἄρθρ. 3 τοῦ πρ/σμοῦ χρήσεως 1946-47.
Ὁ Πρόεδρος Τὰ Μέλη»
04.- …και ένας ίππος «μὲ ἐλαττώματα, ὅτι δάκνει καὶ λακτίζει».
…ενώ, με την αμέσως επόμενη απόφασή του (ληφθείσα όμως μετά τριήμερο, καθώς η συνεδρίασή του είχε διακοπεί «λόγῳ τοῦ προκεχωρηκότος τῆς ὥρας»), το Δημοτικό Συμβούλιο ενέκρινε την εκποίηση ενός «ἐλαττωματικοῦ» ίππου:
«Ἀπόφασις 38/20-02-1947
Θέμα 6ον.- Ἐκποίησις ἑνὸς ἵππου ἐλαττωματικοῦ διὰ πλειοδοτικῆς δημοπρασίας.
Ὁ κ. Δήμαρχος εἰσηγεῖται ὅτι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν Καθαριότητος τοῦ Δήμου ὑπάρχει εἷς ἵππος, ἐτῶν 13, χρώματος ὀρφνοῦ[10], ἀναστήματος 1,57, γένους ἄρρενος, καὶ μὲ ἐλαττώματα, ὅτι δάκνει καὶ λακτίζει καὶ διὰ τοῦτο καθίσταται ἡ χρησιμοποίησίς του ἀδύνατος, παρίσταται δὲ ἀνάγκη ἐκποιήσεως του, καὶ παρακαλεῖ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ὅπως ἀποφασίσῃ τὴν ἐκποίησιν τούτου, ὁρῖζον καὶ τοὺς ὄρους ἐκποιήσεώς του.
Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ἀκοῦσαν τοῦ κ. Δημάρχου, μετὰ συζήτησιν ἐγκρίνει, ὅπως ἐκποιηθῇ ὁ ὡς ἄνω ἵππος, διὰ πλειοδοτικῆς δημοπρασίας καὶ ἐνώπιον τῆς Δημαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς, ἐν τῷ συνήθει τόπῳ τῶν δημοπρασιῶν, ὑπὸ τοὺς ἀκολούθους ὄρους:
1ον.- Ὡς πρώτη προσφορὰ ὁρίζεται τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 500.000, καταβλητέα δὲ ἐγγύησις ὑπὸ τοῦ πλειοδότου ἐκ δραχμῶν 50.000, εἰς γραμμάτιον τοῦ Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων Βερροίας.
2ον.- Ἡ πληρωμὴ τοῦ ἀντιτίμου τοῦ ἵππου ἐκ μέρους τοῦ τελευταίου πλειοδότου ἐπ᾿ ὀνόματι τοῦ ὁποίου ἤθελεν ἐγκριθῇ ἡ δημοπρασία θέλει γίνῃ ἅμα τῇ κοινοποιήσει αὐτῷ τῆς ἐγκριτικῆς πράξεως, ἡ δὲ πρώτη δημοπρασία δύναται νὰ ἐπαναληφθῇ, ὁπότε αὕτη ἔσεται πλειοδοτικὴ ἐφ᾿ ὅσον ἤθελε δοθῇ μείζων προσφορά 15% ἐπὶ τοῦ κατὰ τὴν δημοπρασίαν ἐπιτευχθέντος ἐκπλειστηριάσματος, ἐντὸς 3 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς πρώτης δημοπρασίας.
3ον.- Ἡ παράδοσις τοῦ ἵππου εἰς τὸν τελευταῖον πλειοδότην γενήσεται ἐν τῷ Δημοτικῷ Σταύλῳ μετὰ τὴν καταβολὴν ὑπ᾿ αὐτοῦ εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Δήμου ὁλοκλήρου τοῦ ἐκπλειστηριάσματος, τὰ δὲ κηρύκεια δικαιώματα, τέλη χαρτοσήμου, ὡς καὶ πᾶσα ἑτέρα δαπάνῃ ἐπιβαρύνουσι τὸν τελευταῖον πλειοδότην.
Ὁ Πρόεδρος Τὰ Μέλη»
Η περί εκποίησεως του δάκνοντος και λακτίζοντος ζώου απόφαση, εγκρίνεται από την Νομαρχία, με την παρατήρηση να προκληθεί «απαραιτήτως γνωμοδότησις τοῦ Κτηνιάτρου περὶ τῆς ἀγοραίας ἀξίας τοῦ ἵππου»:
«Νομαρχία Ημαθίας
1275/13.3.47
Ἐγκρίνεται
Ἀπαραιτήτως δέον νὰ προκαλέσητε γνωμοδότησιν τοῦ Κτηνιάτρου περὶ τῆς σημερινῆς ἀγοραίας κατὰ προσέγγισιν ἀξίας τοῦ ὑπὸ πώλησιν ἵππου.-
Ὁ Νομάρχης
Γ. Πεντζίκης»
05.- Εκποίηση ή τυφεκισμός.
Η εκτίμηση όμως, του κτηνιάτρου, κάθε άλλο παρά ελκυστική απέβη για τους υποψήφιους αγοραστές του «δυστρόπου ἵππου», και η δημοπρασία κηρύχθηκε άγονη• το Δημοτικό Συμβούλιο, προ του κινδύνου «ἐνδεχομένου δυστυχήματος κατὰ τῆς ζωῆς τῶν καρραγωγέων καὶ σταυλοφυλάκων», αποφάσισε να μειώσει στο ήμισυ την πρώτη προσφορά της επαναληπτικής δημοπρασίας, αποδεχόμενο να εκποιήσει το ατίθασο άλογο ακόμη και σε χαμηλότερη του ημίσεως τιμή• «ἐὰν ὅμως οὐδεὶς ἤθελεν παρουσιασθῇ πλειοδότης, νὰ τυφεκισθῇ ὁ ἵππος οὗτος»!
«Ἀπόφασις 70/08-04-1947 {εγκριθείσα δια της 2156/26-04-1947 ομοίας της Νομαρχίας Ημαθίας}
Θέμα 2ον.- Ἐπὶ διαφόρων ἐγγράφων καὶ αἰτήσεων.
Ὁ κ. Δήμαρχος εἰσηγεῖται ὅτι διὰ τῆς ὑπ᾿ ἀριθ. 38/47 ἀποφάσεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἐγκριθείσης διὰ τῆς ὑπ᾿ ἀριθ. 1275 ἐ.ἔ. ὁμοίας τῆς Νομαρχίας Ἠμαθίας εἶχεν ἀποφασισθῇ ἡ διὰ πλειοδοτικῆς δημοπρασίας καὶ ἐνώπιον τῆς Δημαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς ἐκποίησις ἑνὸς ἐλαττωματικοῦ (δυστρόπου) ἵππου δάκνοντος καὶ λακτίζοντος συμφώνως τοῖς ἐν αὐτῇ καθωρισμένοις ὄροις πλὴν τοῦ πρώτου ἀφορῶντος τὴν πρώτην προσφορὰν τροποποιηθεῖσαν ἐκ δραχμ. 500.000 εἰς δραχμ. 1.000.000 κατόπιν τῆς ὡς ἄνω ἐγκριτικῆς ἀποφάσεως τῆς Νομαρχίας καὶ σχετικῆς γνωματεύσεως τοῦ Στρατ.{ιωτικοῦ} Κτηνιάτρου.
Ἐπειδὴ ὅμως λέγει κατὰ τὴν διενεργηθεῖσαν τὴν 8ην Ἀπριλίου ἐ.ἔ. (σήμερον) καὶ ὥραν 11-12 π.μ. πλειοδοτικὴν δημοπρασίαν ἐν τῷ συνήθει τόπῳ τῶν πλειστηριασμῶν Καφενεῖον Σχοινιώτου, κατόπιν τῆς ὑπ᾿ ἀριθ. 1675 καὶ ἀπὸ 3/4/1947 διακηρύξεως τοῦ Δήμου, οὐδεὶς παρουσιάσθη ὡς πλειοδότης, προφανῶς δὲ διὰ τὸ ὑπερβολικὸν τῆς ὑπὸ τοῦ κτηνιάτρου ἐκτιμηθείσης ὑπερβολικῆς ἀξίας τοῦ ἐλαττωματικοῦ τούτου ἵππου ἐκ δραχ. 1.000.000 καὶ ἐπειδὴ ἡ περαιτέρω διαφύλαξις τούτου ἐν τῷ σταύλῳ ἐγκυμονεῖ κινδύνους καὶ ἀπειλὴν κατὰ τῆς ζωῆς τῶν καρραγωγέων καὶ σταυλοφυλάκων τοῦ Δήμου, δεδομένου ὅτι πρὸ δέκα ἡμερῶν περίπου ἔχει δαγκάσῃ τὸν δεξιὸν μαστὸν καὶ τραυματίσῃ ἐπικινδύνως εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὸν σταυλοφύλακα τοῦ Δήμου Νικόλαον Λιόλιον, γεγονὸς τοῦ ὁποίου ἡ ἐπανάληψις δύναται νὰ ἐπισύρῃ καὶ Ἀστικὴν εὐθύνην τοῦ Δήμου,
Προτείνει, ἵνα τὸ Συμβούλιον ἀποφασίσῃ νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ πλειοδοτικὴ δημοπρασία μειουμένου τοῦ ποσοῦ τῆς ἀξίας τοῦ ἐν λόγῳ ἵππου συνεπῶς καὶ τῆς πρώτης προσφορᾶς ἐκ δραχμῶν 1.000.000 μόνον εἰς 500.000 δραχμάς, ἐν περιπτώσει δὲ καθ᾿ ἣν δὲν παρουσιασθῇ πλειοδότης τις καὶ κατὰ τὴν δημοπρασίαν ταύτην νὰ τυφεκισθῇ ὁ ἐν λόγῳ ἵππος, πρὸς πρόληψιν ἐνδεχομένου δυστυχήματος κατὰ τῆς ζωῆς τῶν καρραγωγέων καὶ σταυλοφυλάκων καὶ ἀποφυγήν τῆς ἐκ τούτου ἀστικῆς εὐθύνης τοῦ Δήμου,
Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἀκοῦσαν τοῦ κ. Δημαρχου, μετὰ σύσκεψιν,
Ἀποφαίνεται ὁμοφώνως
Ἐγκρίνει τὴν μείωσιν τῆς ὑπὸ τοῦ κτηνιάτρου καθορισθείσης ἀξίας τοῦ ἄνω ἵππου ἐκ 1.000.000 δραχ. εἰς 500.000.
Καθορίζει ὡς πρώτην προσφορὰν δραχμὰς 500.000. Ἀποφασίζει τὴν διὰ πλειοδοτικῆς δημοπρασίας ἐκποίησιν τούτου καὶ ἐν περιπτώσει μὲν καθ᾿ ἣν ἤθελε παρουσιασθῇ πλειοδότης τις προσφέρων ποσὸν ἔλαττον τῆς καθορισθείσης ὡς ἄνω πρώτης προσφορᾶς νὰ κατακυρωθῇ ἐπ᾿ ὀνόματι τούτου μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς κεκανονισμένης ὥρας, ἐὰν ὅμως οὐδεὶς ἤθελεν παρουσιασθῇ πλειοδότης, νὰ τυφεκισθῇ ὁ ἵππος οὗτος, πρὸς πρόληψιν ἐνδεχομένου δυστυχήματος κατὰ τῆς ζωῆς τῶν καρραγωγέων καὶ σταυλοφυλάκων καὶ ἀποφυγὴν τῆς ἐκ τούτου Ἀστικῆς εὐθύνης τοῦ Δήμου, ἀνατίθησι δὲ τῷ κ. Δημάρχῳ τὴν περαιτέρω ἐνέργειαν.
Ὁ Πρόεδρος Τὰ Μέλη»
06.- Ίππος «ἀκατάλληλος, ζωηρὸς καὶ δύστροπος»…
Και ενώ ο 13χρονος ορφνός ίππος ακολουθούσε την προδιαγραφείσα από το Δημοτικό Συμβούλιο πορεία του (: έκποίηση έναντι οιουδήποτε, ακόμη και του ευτελέστερου, τιμήματος ή τυφεκισμός!), ένας άλλος 10χρονος, μέλας, «φρέσκος» ομόσταυλός του, άρτι αγορασθείς «παρὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης», αποδεικνυόταν ακατάλληλος για την Υπηρεσία Καθαριότητας:
«Ἀναφορὰ
Ἀντωνίου Σαμαρᾶ
Ἐπόπτου καθαριότητος τοῦ Δήμου
Βέρροια τῇ 17/7/1947
Πρὸς
Τὸν κ. Δήμαρχον Βερροίας
Ἐνταῦθα
Λαμβάνω τὴν τιμὴν ν᾿ ἀναφέρω Ὑμῖν, ὅτι ὁ ἵππος, ὃν ἠγόρασεν ὁ Δῆμος παρὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἀπεδείχθη ἀκατάλληλος δι᾿ ἐργασίαν καθ᾿ ὅσον τυγχάνει ζωηρὸς καὶ δύστροπος καὶ σᾶς παρακαλῶ ὅπως ἀποφασίσητε τὴν ἐκποίησίν του καὶ τὴν ἀγορὰν ἑτέρου τοιούτου.
Ὁ ἀνωτέρω ζωηρὸς ἵππος ὁ ἀκατάλληλος διὰ τὴν ὑπηρεσίαν καθαριότητος φρονῶ ὅτι θὰ ἐκποιηθῇ μὲ καλὴν τιμήν, διότι εἶναι ἱκανὸς καὶ κατάλληλος δι᾿ ἄλλας ἐργασίας.
Ὁ Ἀναφέρων
(ὑπογραφὴ)»
«Ἀπόφασις 115/25-06-1947
Ὁ κ. Δήμαρχος εἰσάγει ὡς ἐπείγουσαν, πρὸς συζήτησιν, ἀναφορὰν τοῦ Ἐπόπτου Ὑπηρεσίας Καθαριότητος τοῦ Δήμου ἀφορῶσαν τὴν ἐκποίησιν ἑνὸς ζωηροῦ καὶ δυστρόπου ἵππου τοῦ Δήμου, καὶ ἀκαταλλήλου μὲν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, ἱκανοῦ ὅμως καὶ καταλλήλου δι᾿ ἄλλας ἐργασίας, καὶ παρακαλεῖ τὸ Συμβούλιον ἵνα ἐγκρίνῃ τὴν ἐκποίησιν τούτου καὶ ἐξαγορὰν ἑτέρου τοιούτου, διὰ δημοπρασίας ἐνεργουμένης ὑπὸ τῆς Δημαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς.
Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ἀκοῦσαν τοῦ κ. Δημάρχου, λαβὸν ὑπ᾿ ὄψιν τὴν ὡς ἄνω ἀναφορὰν τοῦ Ἐπόπτου Καθαριότητος τοῦ Δήμου Ἀντ. Σαμαρᾶ, μετὰ συζήτησιν, κρῖνον τὸ θέμα ἐπεῖγον,
Ἐγκρίνει παμψηφεὶ
Τὴν ἐκποίησιν ἑνὸς ἵππου τῆς ὑπηρεσίας Καθαριότητος τοῦ Δήμου, ὡς ζωηροῦ, δυστρόπου καὶ ἀκαταλλήλου διὰ τὴν ὑπηρεσίαν Καθαριότητος τοῦ Δήμου, ἱκανοῦ ὅμως καὶ καταλλήλου δι᾿ ἄλλας ἐργασίας χρώματος μέλανος, ἀναστήματος 1.60 μ. ἡλικίας ἐτῶν 10, διὰ πλειοδοτικῆς δημοπρασίας, ἐνεργηθησομένης ὑπὸ τῆς Δημαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς, μὲ πρώτην προσφορὰν τὸ ποσὸν δραχμῶν 1.000.000.
Ἐπίσης ἐγκρίνει τὴν προμήθειαν ἑνὸς ἑτέρου ἵππου καταλλήλου διὰ τὴν ὑπηρεσίαν Καθαριότητος, ἐνεργουμένου πρὸς τοῦτο μειοδοτικοῦ διαγωνισμοῦ ὑπὸ τῆς Δημαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς, ἀνατίθησι δὲ τῷ κ. Δημάρχῳ τὴν περαιτέρω ἐνέργειαν.
Ὁ Προεδρεύων Ἀντιπρόεδρος Τὰ Μέλη»
Η απόφαση αντικατάστασης του «ἱκανοῦ δι᾿ ἄλλας {πλην της Καθαριότητος} ἐργασίας» ίππου εγκρίθηκε από την Νομαρχία, με την παρότρυνση να δοθεί στο περιεχόμενό της «εὑρεῖα δημοσιότης»…
«Νομαρχία Ημαθίας
Βέρροια τῇ 1/8/47
Ἀριθ. Πρωτ. 4409
Ἐγκρίνεται
Παρακαλοῦμεν δὲ ὅπως εἰς τὴν σχετικὴν διακήρυξιν ὑμῶν δώσητε εὑρεῖαν δημοσιότητα ἵνα λάβωσι γνῶσιν πάντες οἱ ἐνδιαφερόμενοι.
Ὁ Νομάρχης
Ἀ. Εὐσταθίου
Ἀριθ. Πρωτ. Δήμου 3931
Κοινοποιεῖται
Ταμεῖον-Λογιστήριον Δήμου»
07.- …και ίππος «ανάπηρος πολέμου».
…ώστε να επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα, να απαλλαγεί η Υπηρεσία Καθαριότητας από δύστροπα ζώα, και να αποκτήσει η αγέλη την απαραίτητη για την εύρυθμη λειτουργία της ομοιογένεια και πειθαρχία• αρετές τις οποίες (μαζί με την υπομονή, την εγκαρτέρηση και την ευγνωμοσυνη για «το λίγο χορταράκι» του) είχε διακρίνει το διεισδυτικό βλέμμα του «Λυγκός» σε ένα άλλο, ανάπηρο άλογο του Δήμου Θεσσαλονίκης…
«Στὸ πέρασμα τοῦ χρόνου
Τὸ τυφλὸ ἄλογο
Στὴν ἐποχή μας κατὰ τὴν ὁποίαν ἄνθρωποι μὲ δύο μάτια ἀρτιμελέστατοι καὶ πλήρεις ὑγείας προτιμοῦν νὰ ζοῦν εἰς βάρος τῆς Κοινωνίας, ἕνα φτωχὸ ἄλογο τὸ ὁποῖο ἔχασε καὶ τὰ δυο του μάτια στὸν πόλεμο βγάζει τὸ λίγο χορταράκι ποὺ θὰ φάγῃ ἐργαζόμενον, ἐργαζόμενον ἀδιάκοπα ἀπὸ τὸ πρωῒ ἔως τὸ βράδυ.
Πόσο λυπηρὸ θέαμα εἶνε τὸ νὰ βλέπῃ κανεὶς τὸ δύστυχο αὐτὸ ζῶο νὰ στέκεται δεμένο μπροστὰ στὸ Δημαρχιακὸ κάρρο τῶν σκουπιδιῶν καὶ μὲ τὸ ἄπλανό του βλέμμα νὰ περιμένῃ μέσα στὸ αἰώνιο σκοτάδι ποὺ τὸ ἔρριξε ἡ ἄγρια ἀνθρώπινη μανία τῆς ἐξοντώσεως ἀντιπροσωπευομένη ἀπὸ μιὰ ὀβίδα.
Καὶ περιμένει καὶ περιμένει ἀκούραστο πάντα μὲ τὸ κεφάλι κάτω νὰ τὸ πιάάσῃ ἀπὸ τὸ χαλινάρι ὁ ὁδηγός του καὶ νὰ τὸ ὁδηγήσῃ γιὰ νὰ μπορέσῃ νὰ κάνῃ ἔστω κ᾿ ἕνα βῆμα.
Ἀλλὰ τὸ τυφλὸ ἄλογο ἐργάζεται ἂν καὶ ἀνάπηρος πολέμου.
Πόση διαφορὰ ἀπὸ τοὺς μὴ τυφλοὺς δίποδας ποὺ ζοῦν εἰς βάρος τῶν ἄλλων!!
Ὁ Λὺγξ»
«Τὸ Φῶς», 18-06-1924.
08.- Ίππος «ἱερόσυλος»…
Υπό τις συνθήκες αυτές, ο δάκνων ίππος του Δήμου της Βέροιας, θα μπορούσε, παρά την οριστική αποβολή του από τα συνεργεία της Υπηρεσίας Καθαριότητας, να θεωρηθεί ευνοημένος από τη μοίρα των αλόγων: αφενός, επειδή διατηρούσε την αρτιμέλειά του, με τον κίνδυνο της εσχάτης των ποινών να προβάλει μόνον αν δεν παρουσιαζόταν κάποιος πρόθυμος αγοραστής του, και αφετέρου, επειδή, ακόμη κι αν υποχρεωνόταν να αποχαιρετήσει τη ματαιότητα των εγκοσμίων, θα έφευγε με τον χαρακτηρισμό του «επικίνδυνου», κι όχι με το ατιμωτικό στίγμα του «ἱερόσυλου», όπως συνέβη με το «εὐγενὲς ζῷον» του τελευταίου οθωμανού Χαλίφη:
«Μία μεγάλη βεβήλωσις ἔγινεν ἐν Κων)πόλει καὶ τῷ προσώπῳ τοῦ Σουλτάνου[11].
Ἐνῶ οὗτος προσεπάθει νὰ θωπεύσῃ τὸν ἵππον του, τὸ εὐγενὲς ζῷον τον ἐδάγκασε.
Εἶνε δὲ γνωστὸν ὅτι τὸ πρόσωπον τοῦ Χαλίφου θεωρεῖται ἱερόν.
Καὶ ὁ ἀτυχὴς ἵππος ὡς διαπράξας τὴν ἱεροσυλίαν, θὰ θανατωθῇ διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ κοράνιον.»
«Τηλέγραφος», 01-07-1923.
09. …και «μουλάριον ἀπολεσθέν».
Η (με εκποίηση, τραυματισμό, κλοπή, δραπέτευση, τυφεκισμό ή με όποια άλλη αιτία) απώλεια ενός ιπποειδούς σήμαινε, την εποχή εκείνη, για μια Δημοτική Υπηρεσία, αναστάτωση και υπολειτουργία, μεμψιμοιρίες και παράπονα, πρόσθετα έξοδα και καταβύθιση στους οφιοειδείς διαδρόμους του διοικητικού χαρτοβασίλειου•
για τον καθημερινό, όμως, κάτοικο της ελληνικής υπαίθρου σήμαινε την αιφνίδια αποστέρηση ενός πολύτιμου και αναντικατάστατου συνεργάτη•
ενώ στον εμβληματικό ευθυμογράφο της «Νέας Ἀληθείας» έδινε αφορμή για την απαρίθμηση πλείστων άλλων οδυνηρότερων απωλειών, που έπλητταν τότε (ή μήπως πλήττουν και σήμερα;) την ελληνική κοινωνία…
«Ἀπωλέσθη μουλάριον
«Ἀπωλέσθη ἓν μουλάριον, θηλυκόν, ἀναστήματος μετρίου, χρώματος καστανοῦ, φέρον ἔγκαυσμα εἰς τὸ δεξιὸν ὄπισθεν μέρος καὶ ἀνῆκον εἰς τὸν Ἀθανάσιον Δ. Παπαγεωργίου ἐκ Γαλατίστης.
Ὁ εὑρών, ἢ γνωρίζων τι περὶ αὐτοῦ, παρακαλεῖται νὰ εἰδοποιήσῃ τὸν ἰδιοκτήτην, παρὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀμειφθῇ γενναίως.»
Ἄμμ᾿ ἐδῶ ἀπωλέσθη καὶ ἀπόλλυται κάθε μέρα κόσμος καὶ κοσμάκης καὶ κανεὶς δὲν ζητεῖ νὰ τὸν εὕρῃ, γιατὶ ξέρει πὼς δὲν ξαναβρίσκεται, καὶ σὺ ἔβαλες καϋμὸ νὰ βρῇς τὸ μουλάριόν σου, ἀδελφὲ κύριε Παπαγεωργίου;
Ἐδῶ, ἀπὸ τὴ στενοκεφαλιὰ ὀλίγων ἀνθρώπων, ἀπωλέσθη ἀμύθητος ἐθνικὸς πλοῦτος καὶ τὸ Ἔθνος δὲν ζητεῖ νὰ τὸν εὕρῃ, γιατὶ ξέρει πὼς εἶνε γιὰ πάντα χαμένος.
Ἐδῶ ἀπωλέσθησαν ἀμέτρητες χιλιάδες ἀδελφοί μας, χωρὶς νὰ βρίσκεται κανείς, ὁ γνωρίζων τι περὶ αὐτῶν.
Ἀπωλέσθησαν δισεκατομμύρια, περιουσίες, σπίτια, ἐργασίες, χωράφια καὶ οἱ ἀπολέσαντες αὐτὰ γυρίζουν σήμερα γυμνοὶ καὶ νηστικοὶ ῾στοὺς δρόμους.
Ἀπωλέσθησαν παιδιά, μαννάδες, γονεῖς, σύζυγοι, ἀδέλφια, συγγενεῖς κ᾿ ἔγιναν ἄφαντοι γιὰ πάντα.
Ἀπωλέσθησαν ἄλλα, μικρότερα πράγματα, καὶ δὲν ξαναβρίσκονται.
Ἀπωλέσθη γιὰ πάντα ὁ παληός, καλός, καιρός, ποὺ δέναμε τὰ λουκάνικα ῾στῶν σκύλων τὴς οὐρές.
Ἀπωλέσθη ἡ φθήνεια, ποὺ ἐπερνοῦσες καὶ μ᾿ ἕνα μεταλλίκι τὴν ἡμέρα.
Ἀπωλέσθησαν ἡ ἐμπιστοσύνη, ἡ ἀγάπη, ἡ ὁμόνοια, ἡ φιλία, ὁ σεβασμός, ἡ πειθαρχία καὶ σήμερα ὅποιος ζητήσῃ νὰ τὰ εὕρῃ, θὰ τὸν πάρουν γιὰ τρελλό.
Ἀπωλέσθη ἡ οἰκογενειακὴ ἡσυχία καὶ σήμερα τὰ σπίτια εἶνε φρενοκομεῖα, μὲ τοὺς καυγάδες γιὰ τὰ ἔξοδα.
Ἀπωλέσθησαν ἡ καλοφαγία καὶ τὰ φιλικὰ τσιμπούσια, ὅπου ἐχόρταιναν καὶ οἱ σκύλοι, καὶ σήμερα προσπαθεῖ καθένας νὰ φάῃ κρυφὰ καὶ ἀπὸ τὸν γείτονά του.
Ἀπωλέσθησαν τὰ κάρβουνα στὸν τόπο τῶν ἀπεράντων δασῶν.
Ἀπωλέσθησαν τὰ γαλακτερά, ὁ τυρός, ἐκτὸς ἂν ἐσεῖς στὴ Γαλάτιστα, ἔχετε τυρί.
Ἀπωλέσθη ὁ Παράδεισος γιὰ τὸν ἄνθρωπο, κύριε Παπαγεωργίου, καὶ σὺ γυρεύεις τὸ μουλάριόν σου, ἀδελφέ;
Ὁ Ταγκὸς[12]»
«Νέα Ἀλήθεια», 26-09-1923.
[1] Όπως ορθά την ονόμαζε ο αείμνηστος Γιώργος Χ. Χιονίδης, αποδοκιμάζοντας (κατ’ επανάληψη!) την προχειρότητα και την αοριστία της μετέωρης ονομασίας «οδός Κεντρικής»!
[2] Την (από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι και τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα) προέχουσα θέση του ιππικού στην στρατιωτική οργάνωση υποδηλώνει (μεταξύ άλλων) και η λειτουργία, εν τω στρατεύματι, (δισυπόστατης) Σχολής Πεταλωτών. ΦΕΚ Α΄ 173/04-08-1919: β.δ. της 19-07-1919 «Περὶ μεταβολῆς εἰς μόνιμον Σχολὴν Πεταλωτῶν τῆς ἐν Θεσσαλονίκῃ λειτουργούσης προσωρινῶς τοιαύτης»
«Ἀλέξανδρος
Βασιλεὺς τῶν Ἑλλήνων
Προτάσει τοῦ Ἡμετέρου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ ἀπεφασίσαμεν καὶ διατάσσομεν• Ἡ ἐν Θεσσαλονίκῃ προσωρινῶς λειτουργοῦσα Σχολὴ Πεταλωτῶν μεταβάλλεται εἰς μόνιμον τοιαύτην, καὶ ἣτις θὰ εἶ παράρτημα τῆς ἐν Ἀθήναις Σχολῆς Πεταλωτῶν, λειτουργοῦσα μὲ τὸν αὐτὸν ὀργανισμόν.
Εἰς τὸν αὐτὸν Ὑπουργὸν ἀνατίθεμεν τὴν δημοσίευσιν καὶ ἐκτέλεσιν τοῦ παρόντος διατάγματος.
Ἀλέξανδρος
Ὁ Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν
Ἀλεξ. Γρίβας»
[3] Απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου 26/05-03-1946, εγκριθείσα δια της 1421/03-06-1946 ομοίας της Νομαρχίας Ημαθίας: «Ὁ Δήμαρχος {Αλέξανδρος Καραποστολάκης} εἰσηγεῖται εἰς τὴν Διοικοῦσαν Ἐπιτροπὴν {= στο Δημοτικό Συμβούλιο} ὅτι εὑρισκόμενος ἐν Ἀθήναις παρέλαβεν ἕν φορτηγὸν αὐτοκίνητον, χορηγηθὲν εἰς τὸν Δῆμον ὑπὸ τῆς Οὔνρρα, ὑπὸ τύπον χρησιδανείου, διὰ τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικών, χωρητικότητος 3 τόννων, τύπου Φὸρδ (αὔξ. ἀριθμ. μητρώου Οὔνρρα 24611), μεταχειρισμένον, προσάγει δὲ τὸ πρωτόκολλον παραδόσεως» και ενημερώνει ότι «ἔναντι τῆς ἀξίας κατέβαλεν ἐφ᾿ ἅπαξ 250.000 δρχ. ὡς προκαταβολήν, εἰς δὲ τὸν ἰδιοκτήτην τοῦ Διεθνοῦς Σταθμοῦ Αὑτοκινήτων “τὸ Ντητρόϊτ” Β. Κ. Καραποστολάκην {κατέβαλε για επισκευές, ανταλλακτικά, καύσιμα, αμοιβή οδηγού προς ρυμούλκηση, και κενό βαρέλι βενζίνης} 839.208 δρχ.».
[4] Απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου 236/28-11-1946, εγκριθείσα δια της 5409/05-12-1946 ομοίας της Νομαρχίας Ημαθίας: «Ὁ Δήμαρχος {Στέφανος Τσιράκογλου} εἶχεν ἐνεργήσῃ διὰ τὴν παραχώρησιν τῷ Δήμῳ παρὰ τοῦ Ὑπουργείου Μεταφορῶν δύο εἰσέτι αὐτοκινήτων καὶ ἀναλόγων ἐλαστικῶν καὶ ἀεροθαλάμων καὶ εἶχεν ἀποσπάσῃ ῥητὴν ὑπόσχεσιν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ διὰ τὴν παραχώρησιν τούτων. Τὸ Ὑπ. Ἐσωτερικῶν, διὰ τῆς 81333/14-10-1946 διαταγῆς του ἐγκρίνει μὲν νὰ παραλάβωμεν 8 καινουργῆ ἐλαστικὰ μετ᾿ ἀεροθαλάμων ἀντὶ 402.500 δρχ. ἕκαστον, ὅμως δὲν ἀπήντησεν περὶ ἐγκρίσεως ἢ μὴ τῆς παραχωρήσεως τῶν ζητηθέντων δύο αὐτοκινήτων. Διὰ δὲ τῆς ἀπὸ 27-11-1946 ἀνακοινώσεως τοῦ Ταμείου Ἠμαθίας καλεῖται ὁ Δῆμος πρὸς καταβολὴν 9.600.000 δρχ. διὰ τὴν ἀξίαν παραχωρηθέντος αὐτοκινήτου ἐνῶ τοῦτο εἶχε παραχωρηθῆ ὡς χρησιδάνειον, συμφώνως τῇ 2720/12-3-1946 ἐγκυκλίῳ τοῦ Ὑπουργείου Μεταφορῶν.» Ο Δήμαρχος για όλα τα ανωτέρω δαπάνησε στην Αθήνα 9.015.660 δρχ., τις οποίες περιέκοψε κατά 736.000 δρχ., με την (αρμοδίως εγκριθείσα) 236/1946 απόφαση του, το Δημοτικό Συμβούλιο.
[5] Απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου 56/20-02-1947: απαγορεύει στον Δήμαρχο {Στέφανο Τσιράκογλου} να χρησιμοποιεί το δημοτικό τζιπ, το οποίο «διὰ λόγους οἰκονομίας» εγκλείεται και ακινητοποιείται στο γκαράζ του Δήμου. Ο Δήμαρχος, με την 1135/05-03-1947 αναφορά του στον Νομάρχη, προσβάλλει την απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του (!) και επισημαίνει πως το Δημοτικό Συμβούλιο «καταδικάζει τὸν μὲν Δήμαρχον εἰς πλήρη ἀκινησίαν καὶ ἀναγκαστικὴν ἀδράνειαν τὰς δὲ ἐξωτερικὰς ὑπηρεσίας τοῦ Δήμου (φοροτεχνικάς, ἔργα ἐκτελούμενα κλπ) ἐγκαταλείπει ἀνεξελέγκτους καὶ ἀνεπιβλέπτους, ἐπὶ ζημίᾳ ἀνυπολογίστῳ τοῦ τε Δήμου καὶ τῶν δημοτῶν, παρὰ τὸ ἀτυχὲς πρόσχημα τῆς μελετωμένης δῆθεν οικονομίας {αντιστοιχούσης εις τα έξοδα κινήσεως του τζιπ, δηλαδή εις δύο οκάδας βενζίνης, αξίας 1.300 δρχ. ημερησίως}». Η Νομαρχία με την 1327/18-03-1947 απόφασή της παραγγέλλει πως η κρινόμενη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου «περὶ τελείας ἀκινησίας τοῦ αὐτοκινήτου τζὶπ φρονοῦμεν ὅτι δὲν δικαιολογεῖται. Προκειμένης ἐκτάκτου τινὸς ἀνάγκης, φερ᾿ εἰπεῖν ἐπιθεωρήσεως τῶν φοροφυλακείων, ἐπιθεωρήσεως τῶν ὁδῶν τῆς πόλεως ἀπὸ ἀπόψεως ἐνεργείας καθαριότητος, ἐπιβάλλεται ἀπολύτως ἡ χρησιμοποίησις τοῦ αὐτοκινήτου εἴτε ὑπὸ τοῦ Δημάρχου εἴτε ὑπὸ ἁρμοδίων ὑπαλλήλων ἐλεγκτῶν ὁδοκαθαριστῶν ἢ φοροτεχνικῶν ὑπαλλήλων […] διότι ἄλλως δὲν δικαιολογεῖται ἡ κατοχὴ τοῦ ἐν λόγῳ αὐτοκινήτου.». Πάντως, ο Δήμαρχος, μέχρι της «απελευθερώσεως» του τζιπ χρησιμοποιούσε (με την έγκριση της Νομαρχίας: 4787/07-11-1946) για τις μετακινήσεις του την πυροσβεστική αντλία του Δήμου!
[6] Ενώ στα προηγμένα Κράτη της Ευρώπης, από χρόνια πριν κυριαρχούσε το αυτοκίνητο: «…κατ᾿ ἀνακοίνωσιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας τῆς Ἀγγλίας ἀπὸ ἀδείας καὶ φόρους αὐτοκινήτων εἰσεπράχθησαν κατὰ τοὺς πρώτους πέντε μῆνας ἐ. ἔτους {= 1927} 18.340.000 λίραι στερλίναι ἐξ ὀχημάτων δὲ συρομένων ὑπὸ ἵππων μόνον 74.000 λίραι. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀδειῶν δι᾿ αὐτοκίνητα ἀνέρχεται κατὰ τοὺς πρώτους πέντε μῆνας εἰς 1.756.000 διὰ δὲ τὰς ἁμάξας μὲ ἵππους μόνον εἰς 95.682.»
«Τὸ Φῶς», 26-08-1927.
[7] π.χ. (α) ΦΕΚ Β’ 36/07-02-1939: «Ἀριθ. 1280 Περὶ ἐγκρίσεως εἰσαγωγῆς 80 ἐπιβητόρων ἵππων καὶ 50 ἐπιβητόρων ὄνων παρὰ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας
Οἱ Ὑπουργοὶ Οἰκονομικῶν καὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας […]
Ἐγκρίνομεν τὴν εἰσαγωγὴν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, ὀγδοήκοντα (80) ἐπιβητόρων ἵππων καὶ πεντήκοντα (50) ἐπιβητόρων ὄνων, οἱασδήποτε προελεύσεως, τῆς ἀξίας αὐτῶν ἐκ πέντε ἑκατομμυρίων (5.000.000) δραχμῶν περίπου διακανονισθησομένης συμφώνως πρὸς τοὺς ἰσχύοντας ὅρους πληρωμῆς ἀναλόγως τῆς χώρας προελεύσεως.
Ἐν Ἀθήναις τῇ 24 Ἰανουαρίου 1939. […]»
(β) ΦΕΚ Β’ 38/07-02-1939: «Ἀριθ. 1006 Περὶ εἰσαγωγῆς ἑβδομήκοντα πέντε ἐπιβητόρων ὄνων καὶ ἑξήκοντα θηλεῶν ὄνων
Οἱ Ὑπουργοὶ
Οἰκονομικῶν καὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας […]
Ἐγκρίνομεν τὴν εἰσαγωγὴν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας ἑβδομήκοντα πέντε (75) ἐπιβητόρων ὄνων καὶ ἑξήκοντα (60) θηλειῶν ὄνων προοριζομένων διὰ τὴν ἠμιονομαπαραγωγὴν καὶ ὀνοπαραγωγὴν τῆς χώρας προελεύσεως οἱασδήποτε χώρας τῆς ἀξίας αὐτῶν ἐκ Λιρῶν Ἀγγλίας δύο χιλιάδων ἑπτακοσίων πεντήκοντα (Λ.Α. 2.750) καταβληθησομένης συμφώνως πρὸς τοὺς ἰσχύοντας ὅρους πληρωμῆς ἀναλόγως τῆς χώρας προελεύσεως.
Ἐν Ἀθήναις τῇ 25 Ἰανουαρίου 1939. […]»
Μετά δε τα φρικτά χρόνια του εμφυλίου, τα κρατικά προγράμματα εισαγωγής και διανομής υποζυγίων και κάρρων στόχευαν «τοὺς συμμοριοπλήκτους» πληθυσμούς:
«Οἱ παραληφθέντες ἠμίονοι
Ἀθῆναι, 1 (Ἰδιαιτ. ὑπηρ.).- Ἐπανῆλθεν ἐξ ΗΠΑ ὁ διευθυντὴς τῆς Κτηνιατρικῆς τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας κ. Παπαχριστοφίλου, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀποσταλῆ διὰ τὴν ἤδη γενομένη παραλαβὴν τῶν 7.500 ἠμιόνων διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν συμμοριοπλήκτων.
Ὁ κ. Παπαχριστοφίλου ἀνεκοίνωσε σχετικῶς ὅτι οἱ παραληφθέντες ἠμίονοι εἶναι ἐκλεκτῆς ράτσας καὶ ἀντοχῆς, καταλληλότατοι δὲ διὰ τὸ κλῖμα καὶ τὰς ἀνάγκας τῶν Ἑλλήνων ἀγροτῶν.
Ὁ κ. Παπαχριστοφίλου κατήρτισεν ἐπιτροπήν εἰς Ἀμερικὴν διὰ τὴν διενέργειαν νέας δημοπρασίας διὰ τὴν προμήθειαν ἑτέρων 6.000 ἠμιόνων ἀνεβλήθη ὅμως αὕτη λόγῳ ἀσυμφόρου τῶν τιμῶν.»
«Τὸ Φῶς», 02-07-1950.
«Παρελήφθησαν χθὲς 184 ἠμίονοι προελεύσεως Κύπρου
Ἐπανῆλθεν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ τελευταίως ἐκ Κύπρου ὁ διευθυντὴς τῆς Κτηνιατρικῆς Ὑπηρεσίας Βορείου Ελλάδος κ. Βρέττας, τερματίσας ἐπὶ τοῦ παρόντος τὴν ἀποστολήν του. Μερίμνῃ τοῦ κ. Βρέττα παρελήφθησαν χθὲς ἐνταῦθα νέοι 184 ἠμίονοι, προελεύσεως Κύπρου, προοριζόμενοι πρὸς διανομὴν εἰς τοὺς συμμοριοπλήκτους ἀγρότας. […]»
«Μακεδονία», 13-01-1952.
«Παρελήφθησαν παρὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης 80 νέα κάρρα προοριζόμενα διὰ τοὺς συμμοριοπλήκτους τοῦ νομοῦ Ἠμαθίας. Ἡ διάθεσις των ἤρχισεν ἤδη ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας […]»
«Μακεδονία», 04-05-1952.
[8] των δημοτικών Υπηρεσιών Καθαριότητας, ακόμη και της Θεσσαλονίκης (!), οι ελλείψεις και τα κενά (καθώς και η αποσπασματική, απρογραμμάτιστη και ευκαιριακή αντιμετώπισή τους) αποτελούσαν γονιδιακό κληροδότημα της οθωμανοκρατίας:
«Τὰ κάρρα τῆς Δημαρχίας
Πληροφορούμεθα ὅτι 25 ἐκ τῶν κάρρων καθαριότητος τῆς Δημαρχίας μένουν ἀχρησιμοποίητα ἐλλείψει ἵππων. Ἡ Νομαρχία ἐν τῇ φροντίδι της ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τῆς πόλεως ὑπεσχέθη 40 ἵππους εἰς τὴν Δημαρχίαν, οἵτινες καὶ ἀναμένονται ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν. Ἐν τούτοις ὑποτίθεται ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν ἀναμενομένων ἵππων εἶνε τῆς ἱππασίας καὶ δὲν θὰ δυνηθοῦν νὰ χρησιμοποιηθοῦν διὰ τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον προορίζονται.»
«Μακεδονία», 20-02-1912.
[9] Με τον δεύτερο όρο της διαθήκης του ο Αναστάσιος Σιορμανωλάκης υποχρέωνε τον μοναδικό κληρονόμο του, ετεροθαλή αδελφό του Γιάγκο «ἐντὸς ἓξ μηνῶν ἀπὸ τῆς εἰς αὐτὸν μεταβιβάσεως τῶν {κληρονομιαίων} ἀκινήτων νὰ δωρήσῃ εἰς τὸν Δῆμον Βεροίας τὴν ἐν τῇ συνοικίᾳ Φανερωμένης οἰκίαν». Ότι επρόκειτο για μια ευρύχωρη (και αντάξια του ιδιοκτήτη της) «οἰκία» καταδεικνύεται από τον σκοπό που ο διαθέτης ήθελε να εξυπηρετήσει με αυτή την δωρεά: «ἵνα ὁ Δῆμος χρησιμοποιήσῃ ταύτην ὡς Δημαρχεῖον, σταύλους καὶ ἀποθήκην». Όσο ισχνές και αν ήταν, τον καιρό που έγραφε την διαθήκη του ο Α. Σιορμανωλάκης (1923), οι υπηρεσίες του Δήμου, δεν θα μπορούσαν να εγκατασταθούν σε μια συνηθισμένων διαστάσεων «οἰκία», – πολύ δε περισσότερο αν έπρεπε να συστεγαστούν με τον σταύλο των υποζυγίων του Δήμου (το αντίστοιχο, δηλαδή, του σημερινού δημοτικού αμαξοστασίου) και με την αποθήκη του Δήμου [τις διαστάσεις της δωρούμενης οικίας αποκαλύπτουν και οι μεταγενέστερες (1940) προθέσεις της τότε δημοτικής αρχής για την χρήση της ως αρχαιολογικού μουσείου]. Όμως εκδηλωνόταν, συστηματική όπως φαίνεται, αδιαφορία ως προς την εκπλήρωση της υποχρέωσης να αποδοθεί η οικία στον Δήμο. Τόσο από τον άμεσο κληρονόμο Γιάγκο, ο οποίος όφειλε να κινηθεί εντός εξάμηνης προθεσμίας, – και δεν κινήθηκε, γι αυτό τέσσερα και πλέον χρόνια μετά από την εκδημία του Α. Σιορμανωλάκη ο τοπικός τύπος διερωτάται (χωρίς, φυσικά, να παίρνει απάντηση): «Μᾶς ἐρωτοῦν καὶ ἐρωτῶμεν, διατί ὁ δῆμος μας δὲν ἐπισπεύδει τὴν ἐκτέλεσιν τῆς διαθήκης τοῦ ἀειμνήστου Σιορμανωλάκη, καὶ διατί δὲν ἐγκαθιστᾶ μίαν τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ δήμου εἰς τὴν δωρηθεῖσαν αὐτοῦ οἰκίαν ἴνα οὕτω καὶ ἡ ἐπιθυμία τοῦ δωρητοῦ ἐκπληρωθῇ» (Ἀστὴρ Βερροίας, 18-03-1928). Όσο και από τον επόμενο κληρονόμο, τον Εμμανουήλ Ιωάννου Σιορμανωλάκη, κατά του οποίου, μετά από ατελέσφορες έγγραφες οχλήσεις και υπενθυμίσεις, αναγκάστηκε ο Δήμος Βέροιας, με Δήμαρχο τον Αντώνιο Πρωτοψάλτου και δικηγόρο τον Γεώργιο Χατζηδήμο, να ασκήσει την από 18-01-1932 αγωγή, επί της οποίας εκδόθηκε (ερήμην του «ἀπόντος μηδόλως παραστάντος» εναγομένου Εμμανουήλ Σιορμανωλάκη) η 267/1932 απόφαση του Πρωτοδικείου Βέροιας, που «ὑποχρεοῖ τὸν ἐναγόμενον ἵνα μεταβιβάσῃ τῷ ἐνάγοντι αἰτίᾳ δωρεᾶς τὴν ἐν τῇ ἀγωγῇ ἀναφερομένην καὶ περιγραφομένην οἰκίαν μετὰ παντὸς παραρτήματός της, συντάσσων μετὰ τούτου ἔν τινι τῶν ἐνταῦθα συμβολαιογράφων τὸ οικεῖον δωρητήριον συμβόλαιον, ἐν ἀρνήσει δὲ τοῦ ἐναγομένου, λογισθήσεται ἡ τέλεσις τῆς δικαιοπραξίας τῆς δωρεᾶς αὐτοδικαίως γενομένη ἅμα τῇ τελεσιδικίᾳ τῆς παρούσης ἀποφάσεως». Λίγα χρόνια αργότερα, ακριβώς στις παραμονές της κήρυξης του ελληνοϊταλικού πολέμου, ο Δήμος Βέροιας ανακοίνωνε την ένταξη της δωρηθείσας «οἰκίας» σε ένα πολυεπίπεδο φιλόδοξο σχεδιασμό (που όσα δεινά ακολούθησαν τον καθήλωσαν στο επίπεδο ενός ευχολογίου…): «Οἰκία διὰ Μουσεῖον. Κατόπιν ἀποφάσεως τῆς διοικούσης τὸν Δῆμον Βερροίας ἐπιτροπῆς ἡ εἰς τὸν Δῆμον δωρηθεῖσα οἰκία Σιορμανωλάκη θὰ διατεθῇ ἵνα ἐν τῷ οἰκοπέδῳ της ἀνεγερθῇ Μουσεῖον ἐπὶ τοῦ ὁποίου νὰ τοποθετηθοῦν συλλεγόμεναι αἱ ἀρχαιότητες τῆς πόλεώς μας» (Ἀστὴρ Βερροίας, 07-10-1940). Η δωρηθείσα οικία, αφού στέγασε, για λίγα χρόνια, την Δημοτική Υπηρεσία Καθαριότητας και το Πυροσβεστείον, υπέκυψε στην φθορά του χρόνου, κατεδαφίστηκε και, στο μεγαλύτερο μέρος της, έδωσε την θέση της σε δρόμους και στην έναντι της Φανερωμένης Παιδική Χαρά (χωρίς ούτε μια αναθηματική πινακίδα να μνημονεύει τον δωρητή της…)
[10] ορφνός = ο έντονα σκοτεινόχρωμος.
[11] Αβδούλ Μετζίτ Β’ (Abdulmecid II, 1868-1944), ήταν ο διάδοχος του τελευταίου σουλτάνου της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας Μωάμεθ Στ’• o «Τηλέγραφος» εκ παραδρομής του αποδίδει και τον τίτλο του σουλτάνου• στα 1923 το σουλτανάτο είχε ήδη (από 01-11-1922) καταργηθεί• ο Αβδούλ Μετζίτ ανακηρύχθηκε, από την εθνοσυνέλευση της Άγκυρας, Χαλίφης (= ηγέτης του Ισλάμ, διάδοχος του Προφήτη), και το 1924, με την εγκαθίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας (και την κατάργηση του χαλιφάτου), εξοστρακίστηκε από τον Κεμάλ στο Παρίσι.
[12] «Ταγκός»: δημοσιογραφικό ψευδώνυμο του εκδότη-δημοσιογράφου Γεωργίου Ησαΐα ( ; – 1924).
