Του Ιερέως Παναγιώτου Σ. Χαλκιά
Ο λαός, φίλοι αναγνώστες, τις περισσότερες φορές ζυγίζει τις πράξεις των ανθρώπων περισσότερο με την καρδιά του και λιγότερο με τη λογική του. Γι’ αυτό και γρήγορα ενθουσιάζεται όταν κάποιος σκύψει με στοργή πάνω στον πόνο του ή αγγίζει με ενδιαφέρον τις πληγές του. Και είναι μεν αλήθεια πως αστάθμητοι μερικές φορές παράγοντες γεννάνε στην ψυχή του λαού τον ενθουσιασμό αυτό που βρίσκει διέξοδο με πηγαίο αυθορμητισμού, σε εκδηλώσεις αληθινής λατρείας που θεοποιεί το είδωλό της και καίει μπροστά του άφθονο λιβάνισμα αγάπης.
Ωστόσο είναι επίσης αλήθεια πως ο λαός, αυτό το απρόσωπο σύνολο, εύκολα μεταβάλλει αισθήματα και αλλάζει στάση, όταν βρεθεί κάτω από την επιρροή κατάλληλων εκμεταλλευτών, που με τη δημαγωγική τους τέχνη, μπορούν να μετατρέψουν τη κοίτη του ορμητικού λαϊκού ενθουσιασμού σε καταστροφική μανία και να οδηγήσει αυτόν τον ίδιο λαό σε πράξεις που ίσως ούτε ο ίδιος εγκρίνει.
Στην περίπτωση λ.χ. του Ι. Χριστού, το ρόλο των δημαγωγών έπαιξαν οι θιγόμενοι ισχυρισμοί της εποχής Του. Έδρασαν πάνω σε προδιαγραμμένο σχέδιο πάνω στην πλάτη του λαού και έφεραν το προσδοκώμενο αποτέλεσμα. Μετέτρεψαν τον ενθουσιασμό σε αποδοκιμασία με το να χρησιμοποιήσουν απατηλά ή αληθοφανή μέσα, καπηλεύοντας πάντα τη λαϊκή αφέλεια και αστάθεια.
Στην εποχή μας, τούτο το ρόλο τον έχουν οι κάθε είδους κακοί οδηγοί του λαού, που στηριζόμενοι στην αθωότητα και στην συναισθηματικότητά του τον κατευθύνουν κατάλληλα στα δικά τους μονοπάτια, που εξυπηρετούν τα δικά τους συμφέροντα, έστω και αν αυτό σκεπάζεται με επιμέλεια, για να προβάλλεται πάντα σε πρώτο πλάνο το συμφέρον του λαού και να κρύβεται η στιγμή εκμετάλλευσή του. Γιατί είναι φυσικό ο πολύς λαός, σαν μάζα και όχι σαν μεμονωμένα πρόσωπα που γνωρίζουν τι τους γίνεται, να επηρεάζεται από τη σοφιστική επιχειρηματολογία εκείνων που έχουν σαν τέχνη την ικανότητα του συγκεκαλυμμένου σερβιρίσματος των ιδεών τους κάτω από φανταχτερά φραστικά πυροτεχνήματα ή άλλα προσχήματα. Στις περιπτώσεις αυτές ο λαός βλέπει με τα μάτια των ηγετών του και ακούει με τα αυτιά του. Χάνοντας ο λαός την αδέσμευτη λειτουργία της δικής του κρίσης, γίνεται άβουλο παιχνίδι στα χέρια τους και οδηγείται όχι προς την οδό της αλήθειας, αλλά προς την οδό τους συμφέροντος.
Οι κάθε είδους δημαγωγοί ποτέ δεν ξεχνούν πως η δύναμη που κρατάνε στα χέρια τους μπορεί από στιγμή σε στιγμή να μεταβληθεί σε αδυναμία, που θα τους κοστίσει ακριβά.
Γι’ αυτό και υπολογίζοντας τον κίνδυνο αυτό, γίνονται αδίστακτοι στην εξυπηρέτηση των επιδιώξεών τους. Καταπατούν, χωρίς συστολή, αρχές και ιδέες στις οποίες εν τούτοις υποκριτικά κηρύττουν πίστη αρκεί αυτό να τους εξασφαλίσει τη λαϊκή εκείνη υποστήριξη που τους είναι απαραίτητη για να κατευθυνθούν στο στόχο που διάλεξαν. Έτσι, με την εκμετάλλευση του άδολου λαϊκού ενθουσιασμού, καταρρακώνουν κάθε έννοια δικαίου και ηθικής, αφήνοντας για τον λαό την πικρή γεύση της μετάνοιας που έρχεται συχνά ύστερα από την πτώση.
Αλλά, ανεξάρτητα από αυτό, η ευθύνη αυτών των ηγετών ποτέ δεν θα παύσει να υπάρχει. Ευθύνη απέναντι των ανθρώπων και του Θεού, (αν πιστεύουν σε Θεό). Όσον και αν σήμερα, κάτω από την πίεση των γεγονότων ή τη φλόγωση των παθών, κατορθώνουν να διαφεύγουν τις τιμωρίες, θα έλθει η στιγμή, όταν οι πολλοί γνωρίσουν τις ψηλότερες βαθμίδες της γνώσης και αποκτήσουν νηφαλιότητα που θα πληρώσουν για τις παρεκτροπές τους. Της ιστορίας η τιμωρία και η θεία δικαιοσύνη θα τους συνοδεύει στην κατάρα για πάντα, όπως λ.χ. τους Φαρισαίους των Ιεροσολύμων, που έμειναν στον αιώνα σύμβολα της στιγμής επιβολής της γεμάτου δόλου δημαγωγίας πάνω στις αθώες και άδολες λαϊκές καρδιές.
Γιατί, όσο και αν το σημερινό «Ωσάννα» θα το διαδεχθεί το απαίσιο «σταύρωσον», ο λαός θα παραμείνει στην ουσία του αθώος και η ευθύνη θα βαρύνει εκείνους που μετέτρεψαν τα αισθήματά του και χρησιμοποίησαν με τέχνη και πανουργία τη γλώσσα και τη σκέψη του για να τη στρέψουν κατά το ευεργέτη.
Αλλά αυτό, ασφαλώς, δεν φτάνει και δεν ικανοποιεί, γιατί δεν απομακρύνει τη συμφορά που ο λαός, με την καθοδήγηση των δημαγωγών του, κτίζει. Μετά τον γκρέμισμα ενός ωραίου κτηρίου, σε τίποτα δεν ωφελεί η όψιμη ομολογία πως τον γκρεμισθέν ήταν ωραιότερο των κτισμάτων.
Η έγκαιρη αχρήστευση αυτών, που ταλαιπωρούν με τα πάθη τους στο λαό και βάζουν σε κίνδυνο τη γαλήνη τους με τις μικρότητες τους, είναι αυτό που χρειάζεται. Όχι αχρήστευση οντολογική, αλλά περιφρόνηση ηθική και πνευματική.
