Του Ηλία Τσιαμήτρου
Στην αυγή του 15ου αιώνα μ.Χ. οι Μουσουλμάνοι Ηγεμόνες ήταν τόσο ισχυροί, που είχαν την πολυτέλεια να μαλώνουν ακόμη και μεταξύ τους. Ο Βαγιαζήτ Α΄ ο επονομαζόμενος και Κεραυνός (Γιλντιρίμ) από τη μία, ήταν ο τέταρτος σουλτάνος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Εκείνη την εποχή αφού είχε υποτάξει τους Σέρβους, είχε κατακτήσει τη Βουλγαρία, είχε καταλάβει τη Θεσσαλονίκη και είχε κατατροπώσει έναν Γαλλο-Ουγγρικό στρατό σταυροφόρων στη Νικόπολη στο Δούναβη, πολιορκούσε από καιρό την Κωνσταντινούπολη. Ο Τιμούρ Λενκ (Τιμούρ ο Χωλός), γνωστός ως Ταμερλάνος από την άλλη, ήταν ο ιδρυτής της Τουρκο-Μογγολικής αυτοκρατορίας των Τιμουριδών με πρωτεύουσα τη Σαμαρκάνδη. Εκείνη την εποχή είχε κατακτήσει το σουλτανάτο του Δελχί, είχε συντρίψει τις δυνάμεις της «Χρυσής Ορδής» στη νότια Ρωσία, είχε καταλάβει την Περσία, τη Βαγδάτη και τη Δαμασκό. Η αγαπημένη του ασχολία ήταν να στήνει πυραμίδες με τα κρανία των νικημένων αντιπάλων του.
Οι δύο αυτές αυτοκρατορίες συνόρευαν και όπως συμβαίνει συχνά, όπου υπάρχουν κοινά σύνορα υπάρχουν και προστριβές. Ο καυγάς ξεκίνησε για ασήμαντη αφορμή. Ο Βαγιαζήτ τα έβαλε με έναν τοπικό ηγεμόνα που είχε συμμαχήσει με τον Ταμερλάνο. Δεν έφτανε αυτό, αλλά πρόσφερε καταφύγιο σε δύο ευγενείς που είχαν στραφεί εναντίον του Μογγόλου. Ο Τιμούρ έπιασε και του έγραψε μια πρώτη καθόλου διπλωματική επιστολή, όπου αφού του ζητούσε τα κεφάλια των στασιαστών, κατέληγε: «Να είσαι ικανοποιημένος με αυτά που σου έχει δώσει ο Αλλάχ και με αυτά που έχεις αρπάξει από τους άπιστους, αλλά να εγκαταλείψεις αμέσως τα εδάφη που έχεις κλέψει από άλλους ηγεμόνες, ώστε ο Αλλάχ να σε βοηθήσει. Αν όχι, τότε θα είμαι ο εκδικητής με τη βοήθεια του Αλλάχ».
Εξίσου αλαζόνας ο Βαγιαζήτ, έστειλε οργισμένη απάντηση, αφού πρώτα διέταξε να ξουρίσουν κόντρα τους απεσταλμένους του Τιμούρ για να τον προσβάλλει: «ο στρατός σου είναι αμέτρητος, αλλά δε με νοιάζει. Δε φοβάμαι τα βέλη των ιπτάμενων Τατάρων σου. Τα γιαταγάνια και τα πολεμικά τσεκούρια των αήττητων γενιτσάρων μου θα τους εξαφανίσουν. Θα προφυλάξω τους πρίγκιπες που έχουν ζητήσει την προστασία μου. Μπορείς να τους αναζητήσεις στις σκηνές μου».
Γρήγορα, οι δι’ αλληλογραφίας προσβολές κλιμακώθηκαν. Ο Τιμούρ έγραψε στον σουλτάνο με τρόπο ποιητικά απαξιωτικό: «Η βάρκα της φιλοδοξίας σου μπατάρισε μέσα στη θάλασσα του εγωισμού σου. Σε συμβουλεύω να μαζέψεις τα πανιά της απερισκεψίας σου και να ρίξεις άγκυρα μετάνοιας στο λιμάνι της σύνεσης, που είναι επίσης το λιμάνι της ασφάλειας• για να μην καταστραφείς από τη μανία της εκδίκησής μου μέσα στην τρικυμία της τιμωρίας που σου πρέπει».
Ο σουλτάνος δεν άφησε την προσβολή αναπάντητη: «Θα έρθω εγώ ο ίδιος να σε αναζητήσω και θα σε καταδιώξω μέχρι την Ταμπρίζ και τη Σουλτανίγια. Τότε θα δούμε ποιανού θα είναι η εύνοια του ουρανού, ποιος από εμάς θα νικήσει και ποιος θα ταπεινωθεί από μια επαίσχυντη ήττα».
Ο Τιμούρ έστειλε τότε μια καταχθόνια επιστολή όπου ανάμεσα σε άλλα χαριτωμένα, έγραψε: «έχεις πετύχει κάποιες νίκες επί των Χριστιανών της Ευρώπης• το σπαθί σου ευλογήθηκε από τον απόστολο του Θεού. Η υπακοή σου στην εντολή του Κορανίου για τζιχάντ κατά των απίστων, είναι ο μόνος λόγος που με εμποδίζει να καταστρέψω τη χώρα σου. Να θυμάσαι όμως πως δεν είσαι τίποτα περισσότερο από ένα μυρμήγκι. Γιατί να προσπαθήσεις να τα βάλεις με τους ελέφαντες; Αλίμονο! Θα σε λιώσουν κάτω από τα βαριά πόδια τους».
Ο Βαγιαζήτ βγήκε εκτός εαυτού. Έγραψε έναν λίβελλο προς τον Τιμούρ όπου κορόιδευε τις νίκες του και τον προκαλούσε ανοικτά σε πόλεμο: «ω, γέρικο σκυλί, είσαι πιο μοχθηρός κι απ’ τους απίστους. Οι Οθωμανοί σουλτάνοι δε μοιάζουν με τους Πέρσες αυτοκράτορες. Οι Οθωμανοί στρατιώτες δεν είναι ούτε ανθρωπάκια όπως οι Τάταροι, ούτε ξέγνοιαστα ειρηνικά πλήθη όπως οι Ινδοί. Οι Οθωμανοί στρατιώτες είναι έντιμοι στρατιώτες, όχι δειλοί και άθλιοι όπως οι στρατιώτες του Ιράκ και του Χορασάν. Και πάλι, καθόλου μη συγκρίνεις τους Οθωμανούς στρατιώτες με τους στρατιώτες της Δαμασκού και του Χαλεπίου που με ευκολία κατέκτησες. Όποιος αποφύγει το πεδίο της μάχης αφού λάβει αυτή την επιστολή, η σύζυγός του θα χωριστεί από αυτόν με τρία διαζύγια».
Ήταν πια φανερό πως αυτή η ενδιαφέρουσα και ορισμένες φορές διασκεδαστική αλληλογραφία ήταν ατελέσφορη. Τον λόγο πλέον θα είχαν τα όπλα. Ο Τιμούρ του έγραψε μια τελευταία σύντομη επιστολή: «ο γιος του Οσμάν είναι τρελός». Ύστερα, ετοίμασε τον στρατό του για πόλεμο. Ο Βαγιαζήτ πάλι, έλυσε άρον-άρον την πολιορκία της Κωνσταντινούπολης και έσπευσε να τον συναντήσει.
Η μάχη, που έγινε το 1402 μ.Χ. έξω από την Άγκυρα, ήταν λυσσασμένη και πολύνεκρη. Ο Τιμούρ νίκησε κατά κράτος και ο Βαγιαζήτ συνελήφθη αιχμάλωτος μαζί με τους γιους του, τους θησαυρούς του και το χαρέμι του. Ήταν ο πρώτος και μοναδικός Οθωμανός σουλτάνος που αιχμαλωτίστηκε ποτέ στη μάχη. Ο θρύλος λέει πως ο Τιμούρ έκλεισε τον Βαγιαζήτ τον επονομαζόμενο και Κεραυνό μέσα σε ένα χρυσό κλουβί και τον έσερνε ξοπίσω του ως θλιβερό λάφυρο, την ώρα που σάρωνε ολόκληρη την Ανατολία και τη Μικρά Ασία κατακτώντας ακόμη και τη Σμύρνη που εκείνη την εποχή ήταν στα χέρια των Ιωαννιτών Ιπποτών της Ρόδου. Τέτοια καταστροφή δεν είχε γνωρίσει μέχρι τότε ο πληθυσμός της Ιωνίας. Ένα δημοτικό τραγούδι της εποχής περιγράφει με μελανά χρώματα εκείνη τη λαίλαπα:
«Ὁ Ταμυρλάνης ἣπλωσεν εἰς ὂλον του τὸν τόπον
καὶ δὴ λοιπὸν λεηλατεῖ, σφάττει καὶ θανατώνει»
Ο Βαγιαζήτ, δέσμιος στο χρυσό κλουβί του, δεχόταν καθημερινώς τις προσβολές και τον χλευασμό των Μογγόλων. Λέγεται πως ο Τιμούρ τον χρησιμοποιούσε ως ανθρώπινο υποπόδιο στα συμπόσια που διοργάνωνε και όπου οι παλλακίδες του Βαγιαζήτ υποχρεώνονταν να σερβίρουν τους καλεσμένους θεόγυμνες. Λέγεται ακόμη πως περνούσε τις νύχτες του με την γυναίκα του σουλτάνου, ενώ τον υποχρέωνε να τους παρακολουθεί μέσα από το κλουβί του. Κανείς δε θα μπορούσε να αντέξει για καιρό μια τέτοια άθλια ζωή. Ο Βαγιαζήτ ο επονομαζόμενος Κεραυνός, μετά από λίγους μήνες αυτοκτόνησε. Άλλοι λένε πως πήρε δηλητήριο, κι άλλοι πως σκοτώθηκε χτυπώντας με μανία το κεφάλι του στα κάγκελα του κλουβιού του.
