Του Απόστολου Ιωσηφίδη
«ἠγωνίζετο οὖν εἷς ἕκαστος αὐτὸς πρῶτος προστάτης
τοῦ δήμου γενέσθαι»[1]
Μια εν πλήρει εξελίξει πολυμέτωπη διαφημιστική εκστρατεία επιχειρεί (και οπωσδήποτε θα επιτύχει) να εγγράψει στην δημόσια σφαίρα (και να εντυπώσει στο υποσυνείδητο του κάθε πολίτη-πελάτη) ως μοναδικό διάδοχο έμβλημα του πάλαι ποτέ κρατικού (και μετέπειτα σταδιακά αποκρατικοποιούμενου) τηλεπικοινωνιακού φορέα το μονόγραμμα «Τ», δορυφορούμενο από δύο τετράγωνα στίγματα, ταυτοτικό γνώρισμα του γερμανικού κολοσσού, εις χείρας (και ώτα) του οποίου οι -διαχρονικά- σοφοί Κυβερνήτες μας εναπέθεσαν (κρίμασιν οἷς οἶδεν Κύριος!) τις επικοινωνίες μας.
Των καιρών το γύρισμα.
Ένα μάλλον παιγνιώδες γύρισμα των καιρών ανασύρει, με την υιοθέτηση του «Τ», από τα νηπιακά χρόνια του ελληνικού κράτους, το αρχικό γράμμα («Τ») της τότε νεοσύστατης (και μονοσήμαντης: «ταχυδρομικής») υπηρεσίας επικοινωνιών, – όταν, ο Γερμανός Πρόεδρος (Αρχικαγκελάριος) του Υπουργικού Συμβουλίου της Ελλάδος Ιωσήφ-Λουδοβίκος Άρμανσπεργκ υπέγραφε («κατ᾿ ἰδιαιτέραν διαταγὴν» του Όθωνος) το διάταγμα της 15(27)-06-1836 «Περὶ τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας», ΦΕΚ 27/18-06-1836.
Ακολούθησαν (μεταξύ πολλών άλλων):
ο ν. ΦΙΔ’(514)/19-03-1859 «Περὶ Τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας», ΦΕΚ Α’ 12/30-03-1859•
ο ν. ‚ΑΦΚΘ’(1529)/27-05-1887 «Περὶ ἑνώσεως τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας», ΦΕΚ Α’ 145/10-06-1887•
και ο ν. ‚ΒΨΞΗ’(2768)/30-05-1900 «Περὶ ταχυδρομικῆς τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας», ΦΕΚ Α΄135/05-06-1900, που καθιέρωσε την -έμφορτη μαχητικών συνδικαλιστικών (και ευρύτερα πολιτικών) συνδηλώσεων- συντομογραφία «Τ.Τ.Τ.» ή «3Τ».
Τα «3Τ».
Η εν Ελλάδι τηλεφωνία απογαλακτίστηκε από την υπηρεσιακή δομή των Υπουργείων (των «Τ.Τ.Τ.») το 1926, οπότε και απέκτησε την οργανωτική μορφή της επιχείρησης, με την εκ μέρους του Δημοσίου παραχώρηση, για 50 χρόνια, «τοῦ ἀποκλειστικοῦ προνομίου καὶ δικαιώματος τῆς κατασκευῆς, συντηρήσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως τηλεφωνικῶν κέντρων καὶ δικτύων», σε βελγική εταιρεία[2]. Το άρθρο 25 της οικείας σύμβασης παραχώρησης μεριμνούσε για την σύσταση της «Ἀνωνύμου Ἑλληνικῆς Τηλεφωνικῆς Ἑταιρείας» (ΑΕΤΕ).
Πριν παρέλθει το 1/10 της συμφωνηθείσας 50ετίας, την αρχική ανάδοχο βελγική εταιρεία διαδέχθηκε, με χρονικό ορίζοντα 38 ετών, η γερμανική Siemens & Halske[3].
Με το άρθρο 22 της νέας σύμβασης ρυθμίζεται η υποκατάσταση της αναδόχου από την ΑΕΤΕ, η οποία πάντως εξακολούθησε να θεωρείται και να είναι γερμανική εταιρεία, γι αυτό και μετά την λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, με την 149188/711/07-11-1944 Απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, Εθνικής Οικονομίας και Τ.Τ.Τ. ετέθη υπό μεσεγγύηση ως εχθρική περιουσία[4].
Με τον α.ν. 1171/28-03-1946 «Περὶ λειτουργίας Ἀνωνύμου Ἑλληνικῆς Τηλεφωνικῆς Ἑταιρείας», ΦΕΚ Α’ 121/30-03-1946, 375.255 μετοχές της ΑΕΤΕ περιήλθαν στο Ελληνικό Δημόσιο, το οποίο, μετά από την αυτή την «κρατικοποίηση», και κατ’ «ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος Ἀμερικανικῆς Βοηθείας», με το ν.δ. 1049/01-09-1949 «Περὶ ὀργανώσεως τῶν Τηλεπικοινωνιῶν τῆς Ἑλλάδος», ΦΕΚ Α’ 195/01-09-1949, ίδρυσε τον ΟΤΕ, ως «Ἀνώνυμον Ἑταιρείαν ἀνήκουσαν εἰς τὸ Κράτος».
Ο ρους της ιστορίας όμως επαληθεύει δραματικά την ηροδότεια {VII, 102} διαπίστωση «τῇ Ἑλλάδι πενίη μὲν αἰεί κοτε σύντροφός ἐστι», και πριν ακόμη η Χώρα συρθεί υπό τα καυδιανά δίκρανα των «Μνημονίων», ο κρατικός-δημόσιος ΟΤΕ είχε τεθεί (και πάλι) υπό γερμανική κηδεμονία[5], η οποία, υπό την μνημονιακή κυριαρχία, συνέχισε να εδραιώνεται και να εκτείνεται, να ριζώνει και να μονιμοποιείται[6].
Έτσι, σε μια διαδρομή σχεδόν δυο αιώνων, το -με γερμανική υπογραφή- αρχικό πεζό «τ», των οθωνικών ταχυδρομείων, αφού τριπλασιάσθηκε ως κρατική υπηρεσία («3Τ»), αφού -ως προς την τηλεφωνία- αυτονομήθηκε με την μορφή (βελγικής και κατόπιν) γερμανικής εταιρείας, μετονομαζόμενο σε ΑΕΤΕ, και αφού επανέκαμψε στην κρατική θαλπωρή, ως δημόσια επιχείρηση κοινής ωφελείας (ΟΤΕ), επιστρέφει πλέον, ως κεφαλαίο διάστικτο αρχικό «Τ», στην (γερμανική του) κοίτη.
Η τηλεφωνία στην Βέροια…
Η τηλεφωνία, με τον μανδύα των «3Τ» εμφανίζεται στην Βέροια σχεδόν ταυτόχρονα με την Απελευθέρωσή της, ενσωματώνοντας τις συνδέσεις που είχαν, λόγω των (τότε) πολέμων, εγκατασταθεί (κυρίως από τις συμμαχικές δυνάμεις), ιδρύοντας νέες και επεκτείνοντάς τες σταδιακά:
«Νέα τηλεφωνικὴ γραμμὴ
Ἡ Διεύθυνσις τῶν τριῶν Τ διέταξε τὴν κατασκευὴν διακλαδώσεως μεταξὺ Βερροίας-Χαντόβου[7].
Ἡ γραμμὴ αὕτη θὰ ἐξυπηρετήσῃ ἀφ᾿ ἑνὸς τὴν τηλεφων. συγκοινωνίαν τῆς περιφερείας ταύτης καὶ ἀφ᾿ ἑτέρου θὰ χρησιμοποιηθῇ διά την ἐξέλεγξιν τῆς συνεχείας τοῦ ρεύματος τῆς τηλεφων. γραμμῆς Ἀθηνῶν-Θεσσαλονίκης.»
«Καιροί», 03-07-1915.
«Αἱ χθεσιναὶ ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου τῶν Τηλεφώνων
Ἐζητήθη ἡ ἀποκέντρωσίς των
Ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ κ. Γεν. Διοικητοῦ συνῆλθε χθὲς τὸ συμβούλιον τοῦ Ταμείου Κοινοτικῶν τηλεφωνικῶν συγκοινωνιῶν […] Ἀπεφασίσθη […] ἡ κατασκευὴ τηλεφωνικοῦ κέντρου εἰς Βέρροιαν διὰ 50 συνδρομητάς.»
«Τὸ Φῶς», 08-12-1922.
δ. της 02-08-1924 «Περὶ ἐγκαταστάσεως καὶ λειτουργίας τηλεφωνικῶν θαλάμων πρὸς διεξαγωγὴν συνδιαλέξεων τοῦ κοινοῦ μεταξὺ Καστορίας- Κοζάνης-Θεσσαλονίκης κλπ.», ΦΕΚ Α’ 189/09-08-1924: «[…] Ἐπιτρέπεται ἡ ἐγκατάστασις καὶ λειτουργία πρὸς διεξαγωγὴν συνδιαλέξεων τοῦ κοινοῦ ἐπὶ τῇ καταβολῇ τῶν ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 84 τοῦ νόμου 2453[8] καθοριζομένων τελῶν μεταξύ των ὡς ἕπεται πόλεων• […] 3) Μεταξὺ Κοζάνης-Βερροίας-Νιαούσης-Ἐδέσσης-Γιαννιτσῶν- Θεσσαλονίκης. […] 11) Μεταξὺ Θεσσαλονίκης-Γιαννιτσῶν-Ἐδέσσης-Νιαούσης-Βερροίας. […]»
«Ἀρχίζει ταχέως ἡ τηλεφωνικὴ συγκοινωνία τοῦ ἐσωτερικοῦ
Καθ᾿ ἃ μᾶς ἀνακοινοῦται ἁρμοδίως ἀπὸ τῆς προχθὲς παρεδόθησαν ὑπὸ τῆς Τηλεγραφικῆς ἐπιθεωρήσεως εἰς τὴν ἁρμοδίαν τηλεφωνικὴν ὑπηρεσίαν τῆς πόλεώς μας {= Θεσσαλονίκης} τὰ σύρματα τῶν τηλεφωνικῶν γραμμῶν Θεσσαλονίκης-Βερροίας-Βοδενῶν- Ναούσης-Γενιτσῶν καθὼς καὶ τὰ τῆς γραμμῆς Θεσσαλονίκης-Κοζάνης.
Οἱ θάλαμοι τῶν ὡς ἄνω Σταθμῶν εἶναι καθ᾿ ὅλα πλέον ἕτοιμοι ὅπως δεχθοῦν καὶ μεταδόσουν τηλεφωνήματα.
Κατόπιν τούτου, καὶ ὅπως αἱ ὡς ἄνω τηλεφωνικαὶ γραμμαί, καθ᾿ ὅλα ἤδη ἕτοιμοι τεθῶσιν εἰς ἐκμετάλλευσιν, ἀπομένει ἡ ἔγκρισις τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, ἀπὸ τὸ ὁποῖον καὶ ἐζητήθη αὕτη τηλεγραφικῶς χθές.»
«Μακεδονικὰ Νέα», 10-10-1924.
«Τηλεφωνικὴ συγκοινωνία
Ἐτέθησαν εἰς χρῆσιν τοῦ κοινοῦ αἱ ἐγκατασταθεῖσαι τηλεφωνικαὶ γραμμαὶ μεταξὺ τῆς πόλεώς μας {= Θεσσαλονίκης} καὶ τῆς Ἐδέσσης-Βερροίας-Ναούσσης καὶ Γεννιτσῶν.»
«Μακεδονία», 29-12-1924.
«Ἡ τηλεφωνικὴ συγκοινωνία μὲ τὸ ἐσωτερικὸν
Ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας διεκανονίσθησαν τὰ τέλη ἅτινα θὰ καταβάλλωνται διά την ἐπὶ 5 λεπτὰ τηλεφωνικὴν συνεννόησιν μετὰ τοῦ ἐσωτερικοῦ.
Ἡ διατίμησις ἄρχεται ἀπὸ 15 τρ. ἐπὶ τῶν νέων τηλεφωνικῶν συγκοινωνιῶν τῆς Δ. Μακεδονίας ὡρίσθη ὑπὸ τῆς Διευθύνσεως τῶν ταχ. καὶ τηλ. ὡς ἑξῆς:
Αον Θεσ)νίκης-Γενιτσῶν καὶ Θεσ)νίκης-Ἐδέσσης δρ. 2. Βον Θεσ)νίκης-Νιαούσης καὶ Θεσ)νίκης-Βερροίας δρ. 3. Γον Γενιτσῶν-Ἐδέσσης καὶ Γενιτσῶν-Νιαουσης δρχ. 1,20. Δον Γενιτσῶν-Βερροίας δρ. 2. Εον Ἐδέσσης-Νιαούσης 0,80. ΣΤον Ἐδέσσης-Βερροίας 1,20 καὶ Ζον Ναούσης-Βερροίας 0,80.»
«Μακεδονικὰ Νέα», 13-10-1925.
…και η «κατάλληλος έκτασις».
Το 1939 η ΑΕΤΕ αποκτά «κατάλληλον ἔκτασιν» στην πόλη της Βέροιας, με σκοπό την ανέγερση Τηλεφωνικού Κέντρου.
Με το 5190/14-04-1939 συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Α. Σαρρηκωστή, αγοράζει, «ἔναντι συνολικοῦ τιμήματος τεσσαράκοντα χιλιάδων δραχμῶν», κατόπιν της από 12-02-1939 πλειοδοτικής δημοπρασίας, από τον Ιερό Ναό Αγίου Αντωνίου «ἓν οἰκόπεδον ἐκτάσεως τετρακοσίων τετραγωνικῶν μέτρων κείμενον […] ἐν τῇ συνοικίᾳ Ἀκαταμαχήτου ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Πλατάνων […] ὁριζόμενον γύρωθεν μὲ ὁδὸν Πλατάνων καὶ ἰδιοκτησίας Ἁγίου Ἀντωνίου, Ἀντωνίου Σουλιώτη καὶ Γεωργίου Κίρτσιου καὶ Στεφάνου Ἀκριβοπούλου, κληρονόμων Γεωργίου Ζαμάνη καὶ Σοφίας χήρας Ἀγκὸπ Πετροσιὰν» [η εκποίηση διενεργήθηκε βάσει της από 16-12-1938 απόφασης του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου, και εγκρίθηκε με τις από 28-02-1939 και από 13-04-1939 αποφάσεις του Μητροπολιτικού Συμβουλίου].
Η πρωτοβουλία της Εταιρείας χαιρετίζεται από τον τοπικό και τον περιφερειακό τύπο…
«Ἡ τηλεφωνικὴ λειτουργία τῆς πόλεώς μας
Παρὰ τῆς Ἑταιρείας Τηλεφώνων ἠγοράσθη κατάλληλος ἔκτασις διὰ τὴν ἀνέγερσιν Τηλεφωνικοῦ Κέντρου, τὸ ὁποῖον πιστεύεται ὅτι θὰ ἀνεγερθῇ μέχρι τοῦ προσεχοῦς Σεπτεμβρίου ὅτε καὶ θὰ ἀρχίσῃ καὶ ἐν τῇ πόλει μας λειτουργία αὐτομάτων τηλεφώνων.»
«Ἀστὴρ Βερροίας», 15-03-1939.
«Ἡ ἐπαρχία προοδεύει
Εἰς τὴν Ἔδεσσαν ἐπετεύχθη ἡ ἐγγραφὴ ἄνω τῶν ἑκατὸν συνδρομητῶν τηλεφώνου καὶ ἡ Τηλεφωνικὴ Ἑταιρεία θὰ προβῇ εἰς τὴν ἐγκατάστασιν τηλεφωνικοῦ αὐτομάτου κέντρου. Πρὸ καιροῦ εἰς τὴν Βέρροιαν ἡ ἑταιρεία ἠγόρασεν οἰκόπεδον διὰ τὸν αὐτὸν σκοπόν, ἐλπίζεται δὲ ὅτι καὶ ἡ Κοζάνη δὲν θὰ ὑστερήσῃ.
Ἡ ἐπαρχία προοδεύει.»
«Μακεδονία», 07-07-1939.
…πλην όμως ο ελλοχεύων πόλεμος «ἀναβάλλει ἐπ᾿ ἀόριστον» την ανέγερση του Τηλεφωνικού Κέντρου:
«Τὰ αὐτόματα τηλέφωνα Βερροίας
Ἡ Ἑταιρεία Αὐτομάτων Τηλεφώνων δι᾿ ἔγγράφου της πρὸς τὸν Ἐμπορικὸν Σύλλογον τῆς πόλεώς μας γνωρίζει ὅτι λόγῳ τῆς καταστάσεως ἀναβάλλει ἐπ᾿ ἀόριστον τὴν τοποθέτησιν τῶν ἐγκαταστάσεων καὶ τῶν τηλεφώνων ἐν τῇ πόλει μας.»
«Ἀστὴρ Βερροίας», 11-09-1939.
Η πρόταση της ανταλλαγής…
Με την εκπνοή της φρικτής πολεμικής δεκαετίας, στην κυριότητα του ΟΤΕ περιέρχεται, άμα τη ιδρύσει του (1949), το σύνολο της περιουσίας της προκατόχου του Εταιρείας (ΑΕΤΕ), και μεταξύ αυτής (της περιουσίας) και το αγορασθέν (το 1939) οικόπεδο της οδού Πλατάνων.
Ο ΟΤΕ, προκειμένου να ανεγείρει ιδιόκτητο κτήριο, στο κέντρο της Βέροιας, διατυπώνει (το 1951) πρόταση στον Δήμο Βέροιας, για ανταλλαγή του επί της οδού Πλατάνων οικοπέδου του, με δημοτικό οικόπεδο επί της οδού Μητροπόλεως.
Ως υποβολέας, ή μάλλον εμπνευστής και πρωτεργάτης της δι’ ανταλλαγής «μεταφοράς» του (υπό ανέγερση) Τηλεφωνικού Κέντρου από τον όπισθεν της Δημοτικής Αγοράς ιδιόκτητο χώρο του ΟΤΕ στην βιτρίνα της οδού Μητροπόλεως, φέρεται ο τότε Υφυπουργός Συγκοινωνιών και Βουλευτής Ημαθίας Ιωάννης Παπαδάκης-Στάικος[9].
Έως και τον Νοέμβριο του 1951 (στις αρχές του οποίου υφυπουργοποιείται ο Ι. Παπαδάκης) το «παρὰ τὴν Λαϊκὴν Ἀγορὰν» οικόπεδο αποτελούσε τον φυσικό χώρο εγκατάστασης του μέλλοντος να ιδρυθεί Τηλεφωνικού Κέντρου.
Ο τοπικός «Ἀστέρας» θεωρώντας, εκ παραδρομής, πως το οικόπεδο αυτό ανήκε στον Δήμο (αν και το 1939 είχε δημοσιεύσει την είδηση της αγοράς του από την ΑΕΤΕ) προανήγγειλε την παραχώρησή του, «ἐν συνεννοήσει μετὰ τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως», προσβλέποντας προφανώς σε διεύρυνσή του με την προσθήκη και άλλου όμορου ακινήτου ανήκοντος στον Ι.Ν. Αγίου Αντωνίου[10]…
«Ἵδρυσις τηλεφωνικοῦ κέντρου ἐν τῇ πόλει μας
Κατὰ πληροφορίας μας ἡ Κεντρικὴ Διεύθυνσις τοῦ Ο.Τ.Ε. προτίθεται νὰ ἰδρύσῃ καὶ ἐν τῇ πόλει μας τηλεφωνικὸν Κέντρον αὐτομάτων τηλεφώνων. Ὁ Δῆμος μας ἐν συνεννοήσει μετὰ τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως θὰ παραχωρήσῃ τὸ παρὰ τὴν Λαϊκὴν Ἀγορὰν οἰκόπεδον. Ὁ ἀριθμὸς τῶν συνδρομητῶν προβλέπεται ὅτι θὰ φθάσῃ τοὺς πεντακοσίους.»
«Ἀστὴρ Βερροίας», 12-11-1951.
…αλλά τον αμέσως επόμενο μήνα, και μετά από επιτόπια επίσκεψη του συντοπίτη (και επί της τηλεφωνίας αρμόδιου) Υφυπουργού, ο προσανατολισμός μεταβλήθηκε και οι δέουσες αποφάσεις ελήφθησαν ραγδαίως:
«Οἱ Ὑπουργοὶ Βορείου Ἑλλάδος κ. Σπαῆς καὶ Συγκοινωνιῶν κ. Παπαδάκης
εἰς τὴν Πόλιν μας
Τὴν 5ην ἀπογευματινὴν ὥραν τῆς παρελθούσης Πέμπτης 27ης Δεκεμβρίου ἀφίκοντο εἰς τὴν πόλιν μας οἱ Ὑπουργοὶ Βορείου Ἑλλάδος κ. Σπαῆς καὶ Συγκοινωνιῶν κ. Παπαδάκης, συνοδευόμενος καὶ ὑπὸ τῆς συζύγου του.
Τοὺς Ὑπουργοὺς ἐν τῇ πλατείᾳ Ἁγίου Ἀντωνίου ὑπεδέχθησαν ὁ Δήμαρχος κ. Καρατζόγλου, ὁ Πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου μετὰ τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων, οἱ Προϊστάμενοι τῶν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν καὶ πλῆθος λαοῦ. […]
οἱ κ.κ. Ὑπουργοὶ ἐπεσκέφθησαν τὸν ἀσθενοῦντα Μητροπολίτην κ. Ἀλέξανδρον, καὶ ἀφοῦ συνειργάσθησαν μετὰ τῶν προϊσταμένων τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ τοῦ κ. Δημάρχου ἀνεχώρησε ὁ κ. Σπαῆς διὰ Θεσσαλονίκην, ὁ δὲ κ. Παπαδάκης μεταβὰς εἰς τὸ Δημαρχιακὸν Κατάστημα προήδρευσε συσκέψεως ἀφορώσης ὅλα τὰ ἀπασχολοῦντα την Βέρροιαν ζητήματα.»
«Ἀστὴρ Βερροίας», 31-12-1951.
«Εἰς την συγκροτηθεῖσαν, ὑπὸ τὴν προεδρίαν μου, σύσκεψιν εἰς τὸν Δῆμον Βεροίας, τὴν 27.12.1951, συνεζητήθησαν ὅλα τὰ θέματα, τὰ ἐνδιαφέροντα τὴν πόλιν καὶ τοὺς συνοικισμούς της […]
κατὰ σύστασίν μου, τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν ἀνταλλαγῆς οἰκοπέδου τοῦ Δήμου μὲ οἰκόπεδον τοῦ ΟΤΕ, ὅπου σήμερον ἡ δημοτικὴ ἀγορά, διὰ τὴν ἐγκατάστασιν εἰς τὴν πόλιν μας τοῦ ὑπάρχοντος εἰς τὸν ΟΤΕ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην μοναδικοῦ αὐτομάτου τηλεφωνικοῦ κέντρου.
Εἰς ἄλλην ἐπίσκεψίν μου εἰς Βέροια, τὴν 17.2.1952, συνοδευόμενος ἀπὸ τὸν Γεν. Δ)τὴν τοῦ ΟΤΕ, ναύαρχον Κ.{υριάκον} Πεζόπουλον, τὸν ἀρχιτέκτονα Λάσκαρην καὶ τὸν ἀρχιμηχανικὸν τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης Α.{ντώνιον} Ζαρούκαν, μετὰ τὴν θεμελίωσιν ἐκ μέρους μου τοῦ κτιρίου τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν καὶ τοῦ μητροπολιτικοῦ μεγάρου[11], μετέβημεν εἰς τὴν νομαρχίαν, ὅπου ὑπὸ τὴν προεδρίαν μου, ἔλαβε χώραν σύσκεψις ὅλων των δ)τῶν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, ἐπὶ ζητημάτων ἀφορώντων τὸν νομόν.
Συνοπτικῶς, μεταξὺ πολλῶν ἄλλων […] Τὸ αὐτόματον τηλεφωνικὸν κέντρον Βεροίας. Ἡ τηλεφωνικὴ σύνδεσις ὅλων τῶν κοινοτήτων μὲ τὴν Βέροιαν καὶ τὴν Νάουσαν. […]»
Ἰωάννης Παπαδάκης-Στάϊκος, Μισὸς αἰῶνας πολιτικῶν ἀγώνων
καὶ ἐθνικῆς δράσεως, Ἀθῆναι 1974, σελ. 404-405.
…και η ομόφωνη αποδοχή της.
Η πρόσκληση για την συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου, στην οποία θα εξεταζόταν η πρόταση του ΟΤΕ, εκδόθηκε την δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων (26 Δεκεμβρίου, επίσημη αργία!), και το Δημοτικό Συμβούλιο συνεδρίασε την Κυριακή 30 Δεκεμβρίου 1951, ώρα 12 το μεσημέρι.
Την αμέσως επόμενη μέρα, παραμονή Πρωτοχρονιάς (άτυπη, «εθιμική» ημιαργία), ως το μεσημέρι είχε ήδη καθαρογραφεί η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, είχε υποβληθεί στη Νομαρχία, είχε ελεγχθεί και είχε εγκριθεί• και η εγκριτική απόφαση της Νομαρχίας είχε εκδοθεί και είχε περιέλθει και πρωτοκολληθεί στον Δήμο!
«Ἀπόφασις 262
Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Βερροίας συνῆλθε σήμερον τὴν 30ὴν Δεκεμβρίου 1951, ἡμέραν Κυριακὴν καὶ ὥραν 12 μ.μ. ἐν τῷ Δημαρχείῳ Βερροίας καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ τῶν συνεδριάσεων εἰς συνεδρίαν, κατόπιν τῆς ὑπ᾿ ἀριθ. 19 καὶ ἀπὸ 26.12.51 προσκλήσεως τοῦ Προέδρου αὐτοῦ κ. Ἀλ. Μανωλίδου, ἐν νομίμῳ ἀπαρτίᾳ, ὡς παρόντων ἐκ τῶν μελῶν αὐτοῦ τῶν κ.κ. 1) Ἀλκ. Μανωλίδου, Προέδρου, 2) Ἰωάν. Ἰωαννίδου, 3) Χρήστου Χατζημάμογλου, 4) Φιλοκτ. Παπαδοπούλου, 5) Δημητρίου Χατζηδημητρίου, 6) Ἀντων. Χατζηνικολάου, 7) Ἀντων. Κεμιντζέ, 8) Γεωργ. Μπογδαμπεΐδου, 9) Εὐσταθ. Κοτρίδου, 10) Χρήστου Τσιμιτζῆ, 11) Γεωργ. Τσουλῆ, 12) Γεωργ. Σαράφογλου, 12) Σταύρου Κασσάπη, 14) Ἀναστασ. Καζαντζίδου, παρόντος καὶ τοῦ Δημάρχου Βερροίας κ. Ἀναστασ. Καρατζόγλου, ἐπίσης δὲ καὶ τοῦ ἐκτελοῦντος καθήκοντα Γραμματέως τοῦ Δημοτ. Συμβουλίου κ. Χαραλ. Ἀραπίδου, ἵνα κατὰ Νόμον συζητήσῃ καὶ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῶν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τεθέντων θεμάτων.
Θέμα 2ον- Ἀνταλλαγὴ οἰκοπέδου Δήμου μετὰ ὁμοίου Ο.Τ.Ε. διὰ τὴν ἵδρυσιν Τηλεφωνικοῦ Κέντρου Αὐτομάτων τηλεφώνων καὶ Τηλεγραφείου.
Ὁ κ. Πρόεδρος εἰσηγεῖται ὅτι ἡ πόλις της Βερροίας ἔχουσα πληθυσμὸν περίπου 25.000 κατοίκων[12] καὶ ἀποτελοῦσα σπουδαῖον κόμβον συγκοινωνιῶν καὶ κατ᾿ ἐξοχὴν κέντρον παραγωγῆς, ἐξ οὗ διοχετεύονται πρὸς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Δυτ. Μακεδονίας καὶ Ἠπείρου προϊόντα πάσης φύσεως, ἀνταλλασσόμενα μὲ τὰ ἐκεῖσε παραγόμενα καὶ μεταφερόμενα πλησιέστερον τῶν θαλασσίων συγκοινωνιῶν, θὰ ὠφελεῖτο ἔτι μᾶλλον καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ ἐξυψοῦτο καὶ ἡ Ἐθνικὴ ὠφέλεια ἐὰν εἰς τὴν ὅλην κίνησιν τῶν μεταφορικῶν μέσων ἤθελε προστεθῇ καὶ τὸ μᾶλλον προηγμένον καὶ σύγχρονον μέσον τῆς ἐπικοινωνίας, τὸ αὐτόματον τηλέφωνον.
Εἶχε μὲν καταβληθῆ καὶ προπολεμικῶς μεγίστη προσπάθεια πρὸς ἐγκατάστασιν τηλεφωνικοῦ κέντρου λειτουργίαν αὐτομάτων τηλεφώνων καὶ μάλιστα εἶχεν ἀγορασθῆ ὑπὸ τοῦ Ο.Τ.Ε. καὶ οἰκόπεδον πρὸς ἀνέγερσιν καταλλήλου κτιρίου ἐπιτρέποντος τὴν ἐν αὐτῷ στέγασιν τοῦ Τηλεφωνικοῦ Κέντρου, δυστυχῶς ὅμως ὁ πόλεμος ἀνέκοψε τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ διακαοῦς τούτου πόθου τῶν Σωματείων τῆς πόλεως μας.
Ἐπειδὴ δὲ λέγει σήμερον ἡ ἔλλειψις τοῦ ἐκπολιτιστικοῦ τούτου μέσου ἐπικοινωνίας κατέστη αἰσθητοτέρα ἐν τῇ πόλει μας καὶ το μόνον κώλυμα εἶναι ἡ ἐξεύρεσις καταλληλοτέρου οἰκοπέδου καθ᾿ ὅσον εἰς τὸν Ο.Τ.Ε. ἐνσωματώθη καὶ ἡ ὑπηρεσία τῶν Τηλεγραφείων καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ κτίριον δέον νὰ εὑρίσκηται εἰς τὸ κέντρον τῆς ἀγορᾶς καὶ ὡς ὡς τοιοῦτον (κατάλληλον) κρίνει τὸ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Μητροπόλεως ἔναντι τοῦ Γυμνασίου κείμενον δημοτικὸν οἰκόπεδον καὶ προτείνει τὴν ἀνταλλαγὴν τετρακοσίων (400) μέτρων τετραγωνικῶν τούτου μὲ τὸ ἴσης περίπου ἐκτάσεως τοιοῦτον τοῦ Ο.Τ.Ε. κείμενον ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Ἀκαταμαχήτου, ἧς πραγματοποιουμένης θέλει ἀρχίσῃ ἡ ἀνέγερσις τοῦ κτιρίου, παρακαλεῖ δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ὅπως λαμβάνον τοῦτο ὑπ᾿ ὄψιν του τὴν προφανῆ ὠφέλειαν τῶν κατοίκων τῆς πόλεως, ἥτις ἤθελε προκύψῃ διὰ τῆς ἀνεγέρσεως τοῦ Τηλεφωνικοῦ Κέντρου καὶ τοῦ Τηλεγραφείου καὶ τῆς λειτουργίας αὐτομάτων τηλεφώνων, ἐγκρίνῃ τὴν ἀνταλλαγὴν 400 τ.μ. ἐκ τοῦ ὡς ἄνω δημοτικοῦ οἰκοπέδου μὲ τὸ ὡς εἴρηται τοιοῦτον τοῦ Ο.Τ.Ε.
Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ἀκοῦσαν τοῦ κ. Προέδρου, ἔχον ὑπ ὄψει του
1).- τὸ ἄρθρον 71 τοῦ Κ.Ν.Δ.Κ.[13],
2).- τὴν προφανῆ κοινὴν ὠφέλειαν, ἀνάγκην καὶ σκοπιμότητα, ἥτις θέλει προκύψη ἐκ τῆς ἀνεγέρσεως καὶ λειτουργίας τοῦ αὐτομάτου τηλεφώνου ἐν τῇ πόλει Βερροίας, πραγματοποιουμένης τῆς ὡς ἄνω ἀνταλλαγῆς οἰκοπέδων, μετὰ συζήτησιν
Ἀποφαίνεται παμψηφεὶ
Ἐγκρίνει ἵνα ἀνταλλαγῇ τμῆμα ἐκ τετρακοσίων τετραγωγικῶν μέτρων τοῦ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Μητροπόλεως καὶ ἔναντι τοῦ Γυμνασίου δημοτικοῦ οἰκοπέδου μὲ τὸ τοιοῦτον ἴσης περίπου ἐκτάσεως τοῦ ΟΤΕ, κείμενον ἐν τῇ περιοχῇ Ἀκαταμαχήτου.
Βεβαιοῖ ὅτι ἐκ τῆς ὡς ἄνω ἀνταλλαγῆς οἰκοπέδων καὶ ἀνεγέρσεως κτιρίου πρὸς στέγασιν τοῦ Αὐτομάτου Τηλεφωνικοῦ Κέντρου, ὡς καὶ Ἀστικοῦ Τηλεγραφικοῦ τοιούτου καὶ λειτουργίας αὐτῶν, θέλει προκύψῃ μεγίστη κοινὴ ὠφέλεια τῶν κατοίκων τῆς πόλεως Βερροίας.
Ὁ Πρόεδρος Τὰ Μέλη»
Στο σώμα της 262/1951 απόφασης έχει προστεθεί χειρογράφως η (απαραίτητη για τον ειδικότερο προσδιορισμό του προς ανταλλαγή δημοτικού οικοπέδου) συμπλήρωση:
«{ανταλλαγή} τμήματος ἐκ 400 τ.μ. ἐκ τοῦ ἐντὸς τοῦ ἐγκεκριμένου σχεδίου τῆς πόλεως κειμένου οἰκοπέδου συνολικῆς ἐκτάσεως Μ2 712,50 περιελθόντος εἰς τὸν Δῆμον Βερροίας δυνάμει του ὑπ ἀριθ. 17219/2-11-34 συμβολαίου τοῦ συμβολαιογράφου Βερροίας Γ. Καλλιμπάκα μεταγραφέντος εἰς τόμον μεταγραφῆς ΙΑ’ ἀριθ. 231,
Ἀποφασίζει παμψηφεὶ
Ἐξουσιοδοτεῖ τὸν Δήμαρχον ὅπως προέλθῃ εἰς τὴν σύνταξιν καὶ ὑπογραφὴν τοῦ οἰκείου συμβολαιογραφικοῦ ἐγγράφου πρὸς τὸν Ο.Τ.Ε. τηρηθεισῶν πασῶν των νομίμων διατυπώσεων δι᾿ οὗ θὰ ἀνταλλάσσεται τμῆμα τοῦ ὡς ἄνω οἰκοπέδου Μ2 400 κείμενον εἰς τὴν ΝΑ πλευρὰν τοῦ ὅλου οἰκοπέδου καὶ ὁριζόμενον εἰς Α μὲ ὁδὸν Μητροπόλεως ἐπὶ μέτρων 19, εἰς Δ μὲ ὑπόλοιπον οἰκόπεδον Δήμου ἐπὶ μέτρων 21, εἰς Ν μὲ ὁδὸν Βικέλα ἐπὶ μέτρων 20 καὶ ἐκ Β μὲ ὑπόλοιπον οἰκόπεδον τοῦ Δήμου ἐπὶ μέτρων 20. Τὸ εἰς ἀνταλλαγὴν παραχωρηθησόμενον εἰς τὸν Δῆμον οἰκόπεδον…»
Οι εγκρίσεις…
Η 262 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου εγκρίθηκε:
(α) με την 17203/31-12-1951 απόφαση του Νομάρχη…
«Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος
Νομαρχία Ἠμαθίας
Ἐν Βερροίᾳ τῇ 31)12)1951
Ἀριθ. Πρωτ. 17203
Νομίμως ἐλήφθη
Ἡ ὑπ ἀριθμ. 262 ἐ.ἔ. πρᾶξις τοῦ παρ᾿ ὑμῖν Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ὑποβληθεῖσα ἡμῖν διὰ τῆς ὑπ᾿ ἀριθμ. 7135 ἐ.ἔ. ἀναφορᾶς σας.
Ὁ Νομάρχης
Κ. Τσιούπτσης»
..και (β) με το β.δ. της 12-5-1952, ΦΕΚ Α’ 135/16-5-1952[14],
και συντελέσθηκε με το 9712/01-06-1952 συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Α. Σαρρηκωστή…
…για να ακολουθήσει, με ταχείς ρυθμούς, η θεμελίωση του πολυπόθητου Τηλεφωνικού Κέντρου…
«Βέροια.- Ἐπερατώθη ἡ ἐκσκαφὴ τῶν θεμελίων τῶν νεοανεγερθέντων κτιρίων τοῦ ΟΤΕ τῆς πόλεως μας. Ἐντὸς τῶν ἡμερῶν θὰ ἀρχίσουν καὶ αἱ οἰκοδομικαὶ ἐργασίαι τῶν ὡς ἄνω κτιρίων. Ἐκ παραλλήλου, θὰ ἀρχίσουν καὶ αἱ ἐργασίαι διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ νέου κτιρίου τῆς ἱερᾶς μητροπόλεως.»
«Μακεδονία», 26-06-1952.
«Βέροια.- Συνεχίζονται αἱ ἐργασίαι ἀνεγέρσεως τοῦ νέου κτιρίου τοῦ ΟΤΕ, αἱ ὁποῖαι ὑπολογίζεται νὰ περατωθοῦν ἐντὸς πενταμήνου. Ἐπίσης συνεχίζεται ἡ ἐπιδιόρθωσις τῆς κεντρικῆς ὁδοῦ τῆς πόλεώς μας.»
«Μακεδονία», 26-07-1952.
…οι ενστάσεις…
…επί της οποίας, και κυρίως επί της συντελεσθείσης ανταλλαγής, ενστάσεις ήγειρε δημοσίως μόνον ο «Θαρραλέος»:
«Θεμελίωσις μεγάρων
Τὴν 25 λήξαντος {= 25 Απριλίου 1952} ἐθεμελιώθησαν τὸ Μητροπολιτικὸν καὶ τὸ τοῦ ΟΤΕ.
Καὶ τὸ μὲν πρῶτον θὰ γίνῃ, διότι καὶ τὰ ὑλικὰ ὑπάρχουν καὶ τὸ χρῆμα. Τὸ δεύτερον ὅμως (Ο.Τ.Ε.) πολὺ ἀμφιβάλομεν, διότι οὔτε μιὰ πέτρα δὲν ἔχει μεταφερθῇ στὸ πρὸς τοῦτο οἰκόπεδον. Προχείρως ἐσκάφη ἕνας λάκκος καὶ ὁ κ. Παπαδάκης ἔκανε ὅ,τι κάνουν στὶς θεμελιώσεις μὲ μιὰ πέτρα ἀπὸ τὰ πλησίον χαλάσματα. […]
Ἐπ’ εὐκαιρίᾳ ρωτοῦμε τὸν κ. Δήμαρχο καὶ τὸ Συμβούλιό του. Μὲ ποιό δικαίωμα παρεχώρησαν ἕνα τόσο μεγάλο κεντρικώτατο οἰκόπεδο, συνεχόμενο μάλιστα μὲ τὴ μεγάλη οἰκία Κάππου, ποὺ περιέρχεται στὸ Δῆμο, σὲ μιὰ ἰδιωτικὴ ἑταιρεία ποὺ σκοπό της ἔχει τὴν ἐκμετάλλευση τοῦ Λαοῦ, καὶ μάλιστα ἄνευ ἀνταλλάγματος;
Ποῦ θὰ κτισθῇ τὸ Δημοτικὸ Μέγαρο ὅταν ὁ Δῆμος ἐξεύρῃ χρήματα;
Γιὰ τὴν παραπάνω χαριστικὴ πρᾶξι του, εἶναι ἄξιο συλλυπητηρίων τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον. Θλιβόμεθα δὲ διότι καὶ ὁ κ. Νομάρχης παρεσύρθη καὶ ἐνέκρινε τὴ χαριστικὴ πρᾶξι τοῦ Δ.Σ. Βεροίας, πρὸς μιὰ ἑταιρεία, γιὰ νὰ κτίσῃ ἕνα μηχανοστάσιο, ποὺ ἔπρεπε νὰ γίνῃ στὴν ἄκρη τῆς πόλης. Μαζὶ μ’ αὐτοὺς συλλυπούμεθα καὶ τὸν κ. Παπαδάκη ποὺ κυρίως συνετέλεσε στὴν παραπάνω δωρεὰ τοῦ δημοτικοῦ οἰκοπέδου σὲ μιὰ ἑταιρεία ἐκμεταλλευτῶν.»
«Θαρραλέος», 05-05-1952.
…τα ευτυχή αποτελέσματα και η μετέωρη απορία…
Η οξύτητα των αιτιάσεων του «Θαρραλέου» δεν επηρέασε, βεβαίως, την νομίμως αποφασισθείσα και αρμοδίως εγκριθείσα ανταλλαγή, η οποία άλλωστε εκπλήρωσε τον σκοπό της:
ο Δήμος στόχευε στην προσέλκυση και εγκατάσταση ενός Δημόσιου Οργανισμού στην πόλη (η οποία, πάντως, είχε δρομολογηθεί για όλες τις πόλεις…) και πρόσφερε γι αυτό ένα πολύτιμο τμήμα ενός κεντρικού ακινήτου του, το οποίο εκουσίως τριχοτόμησε[15]•
και ο ΟΤΕ (απαλλασσόμενος του όπισθεν της Δημοτικής Αγοράς οικοπέδου του) ασμένως ανταποκρίθηκε: το κτίριο των τηλεπικοινωνιών του λειτούργησε στην προνομιακή γωνία Μητροπόλεως και Βικέλα[16], μέχρι τις αρχές του 2016, όταν τα επιχειρησιακά σχέδια του Οργανισμού (Cosmote, – ήδη Telecom) προέκριναν την μετακόμισή του σε άλλο προσφορότερo χώρο και την μετατροπή του γωνιαίου αυτοτελούς κτηρίου του σε ελκυστική εμπορική νησίδα μεταξύ τριών δημοτικών κτιρίων (κεντρικού Δημαρχείου και των έναντι αυτού δύο Παραρτημάτων του).
Ωστόσο δεν παύει κανείς να αναρωτιέται: πώς θα ήταν σήμερα, τουλάχιστον το Δημαρχείο της Βέροιας, αν οι προ 75 ετών ταγοί διέθεταν λιγότερο ενθουσιασμό και περισσότερη φαντασία…
[1] Θουκυδίδης, Θ, 89, 4.
[2] ν.δ. της 07-05-1926 «Περὶ κυρώσεως συμβάσεως ἐκχωρήσεως προνομίου τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας» [σύμβαση μεταξύ Ελληνικού Δημοσίου και της εν Anvers-Berchem εδρευούσης Εταιρείας The New-Antwerp Telephone and Electrical Works «Περὶ κατασκευῆς, συντηρήσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως τῶν Τηλεφώνων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους»], ΦΕΚ Α’ 149/12-05-1926.
[3] ν. 4547/15-041930 «Περὶ κυρώσεως συμβάσεως ἐκχωρήσεως προνομίων κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως τῆς τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας» [σύμβαση μεταξύ Ελληνικού Κράτους και της εν Βερολίνω-Σίμενστατ Εταιρείας Siemens & Halske «Περὶ κατασκευῆς, συντηρήσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως τηλεφωνικῶν ἐγκαταστάσεων διὰ τὴν ἀστικὴν καὶ προαστειακὴν συγκοινωνίαν τῆς Ἑλλάδος»], ΦΕΚ Α’ 114/15-4-1930.
[4] ΦΕΚ Β’ 7/08-11-1944 «Περὶ μεσεγγυήσεως τῆς Ἀνωνύμου Τηλεφωνικῆς Ἑταιρίας», «Θέτομεν ὑπὸ μεσεγγύησιν τὴν ἐν Ἀθήναις ἑδρεύουσαν Ἀνώνυμον Ἑλληνικὴν Τηλεφωνικὴν Ἑταιρείαν, ὡς τελοῦσαν ὑπὸ νομικὴν ἐπιρροὴν ἐχθρῶν, ἅτε τῆς πλειοψηφίας τῶν μετοχῶν αὐτῆς ἀνηκουσῶν εἰς τὴν ἐν Βερολίνῳ ἑδρεύουσαν Ἑταιρείαν Σῆμενς καὶ A.G. Ἐπιτρέπομεν τὴν ἐξακολούθησιν τῆς λειτουργίας αὐτῆς. […]». Η μεσεγγύηση της ΑΕΤΕ ήρθη με το άρθρο 1 του ν. 1711/1946.
[5] ν. 3676/08-07-2008 «Κύρωση της {από 14-05-2008} Σύμβασης Πώλησης Μετοχών και της Συμφωνίας Μετόχων μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της Deutsche Telecom AG», ΦΕΚ Α’ 139/11-07-2008.
[6] π.χ. η 258/07-10-2016 απόφαση της Διυπουργικής Επιτροπής Αναδιαρθρώσεων και Αποκρατικοποιήσεων, ΦΕΚ Β’ 3236/08-10-2016, και η σε εκτέλεση αυτής από 10-10-2016 τροποποίηση της μετά της Deutsche Telecom AG Σύμβασης Πώλησης, κυρωθείσα με το άρθρο 25 του ν. 4429/21-10-2016, ΦΕΚ Α’ 199/21-10-2016.
[7] Χάντοβον / Χάδοβον = Πολύμυλος [μετονομασία: δ. της 20-01-1927 «Περὶ μετονομασίας κοινοτήτων και συνοικισμῶν», 1ον, Β, 13 «Ἡ κοινότης Χαντόβου μετονομάζεται εἰς “κοινότητα Πολυμύλου” καὶ ὁ ὁμώνυμος αὐτῇ συνοικισμὸς Χάντοβα εἰς “Πολύμυλον”», ΦΕΚ Α’ 18/01-02-1927].
[8] ν. 2453/24-07-1920 «Περὶ ἐσωτερικῆς τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ἀνταποκρίσεως», ΦΕΚ Α’ 183/02-08-1920.
[9] Ιωάννης Παπαδάκης ή Στάικος (1897-1986), βουλευτής: Βεροίας (Κόμμα Δημοκρατικών Φιλελευθέρων 1923• Κόμμα Φιλελευθέρων 1928, 1932, 1933), Ημαθίας (Κόμμα Φιλελευθέρων 1951, 1956• Ένωσις Κέντρου 1961, 1964)• Υφυπουργός: Γενικός Διοικητής Ανατολικής Μακεδονίας (από 10-12-1945 έως 04-04-1946, στην Κυβέρνηση Θεμιστοκλέους Σοφούλη), Συγκοινωνιών (από 07-11-1951 έως 11-10-1952 στην Κυβέρνηση Νικολάου Πλαστήρα).
[10] Η περιπέτεια των μεταξύ Δήμου Βέροιας, ΟΤΕ, Εργατικής Εστίας και Ι.Ν. Αγίου Αντωνίου ανταλλαγών των επί των οδών Μητροπόλεως-Βικέλα, Πλατάνων και Βερμίου ακινήτων τους αναλύεται εκτενώς στην ανέκδοτη εργασία του γράφοντος «Αμφιθυμίες και αναπροσανατολισμοί στην χρήση δημοτικών χώρων / 80ετής περιπλάνηση στον λαβύρινθο των διοικητικών ανακυκλώσεων και των ιδιοκτησιακών μεταλλάξεων» (2016).
[11] Ο Ι. Παπαδάκης έθεσε τους θεμελίους λίθους του Μητροπολιτικού Μεγάρου και του κτιρίου του ΟΤΕ όχι κατά την επίσκεψή του της 17-02-1952, αλλά στις 25-04-1952, όπως προκύπτει τόσο από το παρατιθέμενο στο τέλος του παρόντος σημειώματος απόσπασμα του «Θαρραλέου», όσο και από τα ακόλουθα δημοσιεύματα της «Μακεδονίας» και του «Ἀστέρος Βερροίας»:
«Ὁ Ὑφ)γὸς Συγκοινωνιῶν κ. Παπαδάκης περιώδευσεν ἀνὰ τὰ χωρία της Βεροίας
[…] ὁ κ. Παπαδάκης ἔθεσεν εἰς τὴν Βέροιαν τὸν θεμέλιον λίθον τοῦ μητροπολιτικοῦ μεγάρου καὶ ἐνεκαινίασε τὴν λειτουργίαν τοῦ αὐτομάτου τηλεφωνικοῦ κέντρου τῆς πόλεως.
Ὁμιλήσας κατὰ τὰ ἐγκαίνια τοῦ κέντρου ὁ κ. Παπαδάκης ἐξῆρε τὴν σημασίαν αὐτοῦ, καθὼς καὶ τῶν νέων κοινοτικῶν τηλεφωνικῶν συνδέσεων τοῦ νομοῦ Βεροίας.
Αἱ ἐγκατασταθεῖσαι νέαι αὗται τηλεφωνικαὶ γραμμαὶ εἶνε αἱ ἑξῆς: 1). Βεροίας – Πολυδενδρίου – Σφηκιᾶς -Ριζωμάτων – Δασκίου, 2). Βεροίας – Βεργίνας – Παλατίτσας – Μελίκης – Παλαιοῦ Προδρόμου, 3). Βεροίας – Σιδηροδρομικοῦ Σταθμοῦ – Μακροχωρίου – Σταυροῦ – Ἐπισκοπῆς – Λουτροῦ -Ξεχασμένης – Γιδᾶ, 4). Πλατύ – Κορυφῆς – Τρικάλων, 5) Βεροίας – Νέας Κουκλαίνης – Φυτιάς -Κουμαριᾶς, 6). Βεροίας – Γεωργιανῆς – Καστανιᾶς, 7). Ναούσης – Σιδηροδρομικοῦ Σταθμοῦ – Ἄνω Κοπανοῦ – Κ. Κοπανοῦ – Ἀγγελοχωρίου – Γιαννίσσης, 8). Ναούσης – Ἀρκοχωρίου, 9). Ναούσης – Ἐπισκοπῆς – Μαρίνας – Γιαννακοχωρίου – Μεγάλου Ρεύματος.
Ὁ ὑφυπουργὸς κ. Παπαδάκης ὁμιλῶν σχετικῶς μὲ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ κοινοτικοῦ τηλεφωνικοῦ δικτύου τῆς χώρας εἶπε τὰ ἑξῆς: «Ὁ κυριώτερος λόγος τῆς αὐξήσεως τῶν τηλεφωνικῶν καὶ τηλεγραφικῶν τελῶν ὑπῆρξεν ἀφ’ ἑνὸς ἡ κάλυψις τῶν ἐλλειμμάτων τοῦ ΟΤΕ καὶ ἀφ ἑτέρου ἡ ἐξασφάλισις τῶν ἀπαιτουμένων οἰκονομικῶν πόρων διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ κοινοτικοῦ τηλεφωνικοῦ δικτύου εἰς ὁλόκληρον τῆς χώρας.
«Μακεδονία», 27-04-1952.
«Αἱ προχθεσιναὶ τελεταὶ τῆς θεμελιώσεως τοῦ Μητροπολιτικοῦ Μεγάρου καὶ τοῦ Μεγάρου τοῦ Ο.Τ.Ε. […}» (περιγραφή των τελετών)
«Ὁ «Ἀστὴρ» Βερροίας αἰσθάνεται ἰδιαιτέραν χαρὰν διὰ τὴν θεμελίωσιν δύο σημαντικῶν ἔργων. Τοῦ Μητροπολιτικοῦ Μεγάρου καὶ τοῦ Μεγάρου τοῦ Ο.Τ.Ε. […]» (σχόλιο)
«Ἀστὴρ Βερροίας», 28-04-1952.
Αλλά, όπως φαίνεται, ούτε και η ημερομηνία της 17-02-1952, που μνημονεύει (23 χρόνια αργότερα) ο Ι. Παπαδάκης, είναι ορθή: Η επίσκεψή του, μετά του Διευθυντού και του Μηχανικού του ΟΤΕ, έλαβε χώρα 15 μέρες πριν:
«Ὁ Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνιῶν κ. Ἰ. Παπαδάκης εἰς τὴν Πόλιν μας
Τὸ ἀπόγευμα τοῦ παρελθόντος Σαββάτου 2ας Φεβρουαρίου 1952 ἀφίκετο εἰς τὴν πόλιν μας ὁ Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνιῶν κ. Ἰ. Παπαδάκης συνοδευόμενος ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ ΟΤΕ κ. Πεζοπούλου καὶ τοῦ Μηχανικοῦ ΟΤΕ κ. Λάσκαρη.
Τὴν πρωΐαν τῆς χθὲς Κυριακῆς συνοδευόμενοι ὑπὸ τοῦ Νομάρχου κ. Τσιούπτση, τοῦ Δημάρχου κ. Καρατζόγλου καὶ ἄλλων μετέβησαν εἰς τὸ καθορισθὲν διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ Μεγάρου τοῦ ΟΤΕ οἰκόπεδον καὶ προέβησαν εἰς τὴν ἐξέτασιν τούτου.
Εἶτα ἐπεσκέφθησαν τὴν κάτωθι τοῦ Γυμνασίου οἰκίαν Σιορμανωλάκη καὶ εἶδον τὰς ἐν αὐτῇ τοιχογραφίας ἑνετικοῦ ρυθμοῦ.
Ὡς εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωμεν τὰ σχέδια τοῦ ἀνεγερθησομένου Μεγάρου τῶν Τηλεπικοινωνιῶν θὰ γίνουν πολὺ συντόμως, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν ἡ ἐντὸς διμήνου κατάθεσις τοῦ θεμελίου λίθου.»
«Ἀστὴρ Βερροίας», 04-02-1952.
[12] Απογραφή 1951: Δήμος Βεροίας 24.577 κατ. (πραγματικός πληθυσμός), αποτελούμενος από την πόλη και τους οικισμούς: Βέροια (21.844), Άμμος (139), Βαρβάραι (585), Βέρμιον (95), Εργοχώριον (79), Καλή Παναγιά (384), Κρεββατάς (23), Λαζοχώριον (124), Μαυροδένδριον (17), Μέση (306), Μουσταλιόν (54), Πατρίς (686), Ταγαροχώριον (241).
Πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὴν Ἀπογραφὴν τῆς 7ης Ἀπριλίου 1951, Πραγματικὸς Πληθυσμός, Ἐθνικὴ Στατιστικὴ Ὑπηρεσία τῆς Ἑλλάδος, ἐκ τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου, 1955.
(κυρωθείς με το β.δ. τῆς 12-06-1953, ΦΕΚ Α΄183/21-07-1953)
Νόμιμος Πληθυσμὸς (δημοτολόγιο Δήμου Βέροιας, 1951): 19.931 (κ.υ.α. 69290/19-07-1961). Πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὴν Ἀπογραφὴν τῆς 7ης Ἀπριλίου 1951, Νόμιμος Πληθυσμός, κυρωθεὶς διὰ τοῦ ὑπ᾿ ἀριθ. 4173/61 Νόμου, Ἀθῆναι, Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον, 1961 (ν. 4173/25-06-1961, ΦΕΚ Α’ 104/27-06-1961).
[13] «Ἡ ἐκποίησις ἢ ἀνταλλαγὴ ἀκινήτων κτημάτων, ἡ παραχώρησις αὐτῶν εἰς ἐμφύτευσιν, ἢ ἡ ἐπιβάρυνσις αὐτῶν δι᾿ ἄλλου ἐμπραγμάτου δικαίου, ἐπιτρέπεται μόνον ἐπὶ προφανῇ ὠφελείᾳ τῆς κοινότητος {και του Δήμου} ἢ τῶν κατοίκων αὐτῆς, βεβαιουμένῃ ἐν ἀποφάσει τοῦ κοινοτικοῦ {ή δημοτικού} συμβουλίου, λαμβανομένῃ δι᾿ ἀπολύτου πλειονοψηφίας τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν μελῶν αὐτοῦ», άρθρο 71 § 1 β.δ. της 17-04-1936 «Περὶ κωδικοποιήσεως εἰς ἑνιαῖον κείμενον νόμου τῆς νομοθεσίας περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων», ΦΕΚ Α’ 320/31-07-1936. [Κ.Ν.Δ.Κ. = Κῶδιξ Νομοθεσίας Δήμων καὶ Κοινοτήτων].
[14] «Ἐγκρίνομεν τὴν ὑπ᾿ ἀριθ. 262/1951 ἀπόφασιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Βεροίας, περὶ ἀνταλλαγῆς, λόγῳ προφανοῦς ὠφελείας τοῦ Δήμου, τοῦ ἐν τῇ ἀποφάσει ταύτῃ περιγραφομένου δημοτικοῦ οἰκοπέδου, κειμένου ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Μητροπόλεως, ἐκ τετραγωνικῶν μέτρων 400, μετὰ τοῦ ἀνήκοντος εἰς τὸν Ο.Τ.Ε. τοιούτου, κειμένου ἐπὶ τῆς περιοχῆς Ἀκαταμαχήτου, ἐπὶ σκοπῷ ἀνεγέρσεως ἐπὶ τοῦ πρώτου Τηλεφωνικοῦ Κέντρου κ.λπ.»
[15] δημιουργώντας, με τον τρόπο αυτό, ένα γωνιαίο οικόπεδο, παραχωρούμενο στον ΟΤΕ, και εκατέρωθεν αυτού δυο δημοτικά ακίνητα, ένα επί της οδού Μητροπόλεως αρ. 55 [τότε υπήρχε εκεί μια αίθουσα εκθέσεων, χρησιμοποιούμενη περιστασιακά και ως ενοικιαζόμενο κατάστημα «υγειονομικού ενδιαφέροντος», ενώ από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 έχει ανεγερθεί, από τον Δήμο (και μάλιστα χωρίς προηγούμενη άδεια της Πολεοδομίας! «Βέροια», 11-04-1985), κτίριο στο οποίο στεγάζονται δημοτικές υπηρεσίες], και ένα επί της οδού Βικέλα αρ. 4 [τότε υπήρχε εκεί η τριώροφη (ισόγειο + 2 όροφοι + σοφίτα) οικία Κάππου, που κληροδοτήθηκε στον Δήμο και στέγασε, από 25-05-1955 έως 15-05-1963, το Δημαρχείο της Βέροιας, -κατακτώντας, και διατηρώντας ως σήμερα, τον τίτλο του μοναδικού ιδιόκτητου κεραμιδιού, που αξιώθηκε να διαθέτει ο Δήμος Βέροιας-, ενώ από το 1996 στην θέση του ορθώνεται εντυπωσιακό, επίσης τριώροφο, δημοτικό κτίριο, όπου εδρεύουν υπηρεσίες του Δήμου Βέροιας].
[16] αποτελώντας τον πυρήνα των Υπηρεσιών του: (α) «Ο ΟΤΕ της πόλεώς μας πρόκειται να ανεγείρει νέο κτίριο για την εγκατάσταση των μηχανημάτων του Τηλεπ. Κέντρου Βεροίας. Το νέο κτίριο θα κατασκευασθεί στον οδό Βικέλα δίπλα από το παλιό Δημαρχείο {= οικία Κάππου} (πρώην κατάστημα Πασχαλίδη κ.λπ.) […]», «Βέροια», 06-09-1980• (β) «[…] Στη Βέροια εδρεύουν οι εξής υπηρεσίες {του ΟΤΕ}: Το Συγκρότημα (στεγάζεται σε όροφο του κτιρίου όπου και η Νομαρχία, στην οδό Μητροπόλεως)• Το Τηλεπικοινωνιακό Κέντρο (στεγάζεται στο νέο ιδιόκτητο κτίριο του ΟΤΕ, στην οδό Βικέλα)• Το Τεχνικό Τμήμα (στεγάζεται στην οδό Αντ. Καμάρα 13) […]», «Βέροια», 07-09-1984
