Σήμερα, Πέμπτη 17 Σεπτεμβρίου γιορτάζουν η Σοφία, η Πίστη, η Ελπίδα και η Αγάπη.
Η κοινή ημερομηνία δεν είναι τυχαία, καθώς το εορτολόγιο τιμά την Αγία Σοφία και τις τρεις θυγατέρες της, Πίστη, Ελπίδα και Αγάπη.
Η ιστορία που έχει διασωθεί στην Ορθόδοξη παράδοση τοποθετεί τις τέσσερις γυναίκες στη Ρώμη, κατά τα χρόνια του αυτοκράτορα Αδριανού, στις αρχές του 2ου αιώνα.
Η Σοφία παρουσιάζεται ως χριστιανή χήρα και μητέρα τριών κοριτσιών, στα οποία έδωσε τα ονόματα Πίστη, Ελπίδα και Αγάπη.
Τα τρία ονόματα που έγιναν χριστιανικές αρετές
Η επιλογή των ονομάτων των τριών κοριτσιών δεν είναι απλώς οικογενειακή υπόθεση. Συνδέεται άμεσα με την ιδιαίτερη θέση που έχουν η πίστη, η ελπίδα και η αγάπη στη χριστιανική γραμματεία.
Στην Α΄ προς Κορινθίους επιστολή του Αποστόλου Παύλου αναφέρεται η γνωστή τριάδα: «πίστις, ελπίς, αγάπη», με την αγάπη να χαρακτηρίζεται ως η μεγαλύτερη από τις τρεις.
Η αγιολογική παράδοση συνέδεσε έτσι τα ονόματα των τριών κοριτσιών με τις τρεις αυτές χριστιανικές αρετές. Ο ίδιος ο συναξαριστής αναφέρει ότι οι θυγατέρες της Σοφίας πήραν τα ονόματά τους από το συγκεκριμένο χωρίο της Καινής Διαθήκης.
Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που τα τέσσερα ονόματα εμφανίζονται μαζί στο εορτολόγιο της 17ης Σεπτεμβρίου.
Η ιστορία της Αγίας Σοφίας και των τριών κοριτσιών
Σύμφωνα με την παράδοση, η Σοφία και οι τρεις κόρες της έζησαν στη Ρώμη και δεν έκρυβαν τη χριστιανική τους πίστη. Οι κόρες της, Πίστη, Ελπίδα και Αγάπη, αναφέρονται στις πηγές της παράδοσης ως πολύ νεαρές: 12, 10 και 9 ετών αντίστοιχα.
Η οικογένεια οδηγήθηκε ενώπιον του αυτοκράτορα Αδριανού και, σύμφωνα με τον βίο των αγίων, ζητήθηκε από τα κορίτσια να αρνηθούν την πίστη τους και να προσφέρουν θυσία στη θεά Άρτεμη. Εκείνα αρνήθηκαν και, σύμφωνα με την αγιολογική αφήγηση, υπέστησαν βασανιστήρια και τελικά θανατώθηκαν.
Η Σοφία δεν θανατώθηκε μαζί τους. Η παράδοση αναφέρει ότι παρέλαβε τις σορούς των παιδιών της, τις έθαψε και παρέμεινε για τρεις ημέρες κοντά στους τάφους τους, προτού πεθάνει.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά και τη δική της δοκιμασία ως μαρτυρία, παρότι δεν υπέστη σωματικό μαρτύριο όπως οι κόρες της.
Γιατί η 17η Σεπτεμβρίου έχει ιδιαίτερο συμβολισμό
Η κοινή γιορτή των τεσσάρων ονομάτων έχει επομένως δύο επίπεδα.
Το πρώτο είναι αγιολογικό: η Εκκλησία τιμά την Αγία Σοφία και τις τρεις κόρες της ως μάρτυρες.
Το δεύτερο είναι συμβολικό. Η Σοφία βρίσκεται στο κέντρο της οικογενειακής ιστορίας και οι τρεις κόρες φέρουν τα ονόματα τριών θεμελιωδών χριστιανικών αρετών.
Το ίδιο το τροπάριο της εορτής αναφέρεται στη Σοφία και στις τρεις θυγατέρες της, συνδέοντας ρητά την οικογένεια με την πίστη, την ελπίδα και την αγάπη.
Γι’ αυτό και η 17η Σεπτεμβρίου είναι μία από τις ημερομηνίες του εορτολογίου όπου τέσσερα διαφορετικά ονόματα παραπέμπουν σε μία ενιαία ιστορία.
