Γράφει ο
Παναγιώτης
Παπαδόπουλος
Φιλόλογος
Σε γνωρίζω από την κόψη του σπαθιού την τρομερή σε γνωρίζω από την όψι που βία μετράει τη γη. Απ’ τα κόκαλα βγαλμένη των Ελλήνων τα ιερά και σαν πρώτα ανδρειωμένη, χαίρε, ω χαίρε λευτεριά. Ο «Ύμνος εις την Ελευθερίαν» του Διονυσίου Σολωμού είναι ένα μακροσκελές επικολυρικό ποίημα γραμμένο στη σκιά του πολέμου και υπό τους ήχους των κανονιοβολισμού της Α’ Πολιορκίας του Μεσολογγίου, το Μάιο του 1823. Καθισμένος ο ποιητής μας στο λόφο του δασκάλου του De Santo Rossi από τη Ζάκυνθο ατένιζε το πολιορκημένο Μεσολόγγι. Έμεινε γνωστή η κραυγή αγωνίας του «κράτα καημένο Μεσολόγγι» να θυμίζει στις επερχόμενες γενιές την αποκρυσταλλωμένη συνείδηση της αγάπης των Ελλήνων του προς την ελευθερία το 1821. Ολόκληρη η ποιητική έκσταση αποτελεί ένα θρίαμβο της ψυχής του Γένους. Οι δύο πρώτες στροφές του οποίου σε μουσική του Νικολάου Μάντζαρου (1795-1872), αποτελούν τον Εθνικό Ύμνο της Ελλάδας (1865) και της Κύπρου (1966)». «Σε όλο το τραγούδι της λευτεριάς κυριαρχεί η μορφή της θεάς της Ελευθερίας. Γυρίζει με τη φοβερή της όψη και με το σπαθί της εποπτεύει τον αγώνα, θριαμβεύει στις μάχες, προασπίζει τα δίκαια των..»1. Κάθε φορά που ανακρούεται σε επίσημες τελετές προκαλεί συγκίνηση στους Έλληνες που κρατούν την ιστορία και τα ιδανικά της βασανισμένης μας φυλής. Είναι γραμμένο σε τροχαϊκό μέτρο με σταυρωτή ομοιοκαταληξία. Αποτελείται από 158 στροφές γραμμένες σε γλώσσα δημοτική και συγκροτείται εννοιολογικά σε 7 ενότητες. «Στην 1η ενότητα (στ.1-16) ο ποιητής απευθύνει χαιρετισμό προς την Ελευθερία, η οποία παρουσιάζεται σαν Θεά κρατώντας το σπαθί ενώ με το βλέμμα της αγκαλιάζει όλη τη γη. Στις επόμενες στροφές γίνεται αναφορά στα δεινά των Ελλήνων και τις προσπάθειες τους για την ελευθερία. Ο ποιητής της απευθύνει σε διθυραμβικό χαιρετισμό τον τόνο της χαράς και του ενθουσιασμού. Τη βλέπει να βγαίνει από τα κόκαλα των ηρωικών προγόνων, δυνατή και ανδρειωμένη όπως τα παλιά χρόνια. Η στροφή 13 είναι κεντρική γιατί παρουσιάζει την εικόνα της φτώχειας της Ελλάδος αλλά και την εικόνα της αρχαίας δόξας της. Στην 2η ενότητα (17-34) μας παρουσιάζει το πολεμικό κλίμα των λαών της Ευρώπης που αγωνίζονται για την ελευθερία τους και τη στάση τους απέναντι στην Ελλάδα. Τώρα όμως βλέπει την Ελλάδα νικηφόρα, διότι τα τέκνα της αγωνίζονται με αποφασιστικότητα να ζήσουν ή να πεθάνουν για τη λευτεριά. Η 3η ενότητα(35-74) αναφέρεται στον μεγάλο θρίαμβο της άλωσης της Τρίπολης. Ο ποιητής αφιερώνει ένα μεγάλο μέρος(20 στρ.) του ποιήματος στην πρώτη σημαντική νίκη που προκαλεί την αισιοδοξία για την συνέχεια του αγώνα. Η αγριότητα του πολέμου γίνεται πιο έντονη στην 58η στροφή γιατί: «Τότε αυξάνει του πολέμου/ο χορός τρομακτικά/σαν το σκόρπισμα του ανέμου/στου πελάου τη μοναξιά.» Στην 4η ενότητα(75-88 επικρατεί διθυραμβικό ύφος γιατί οι νίκες συνεχίζονται με τη νίκη στην Κόρινθο κατά την εκστρατεία εναντίον του Δράμαλη το 1822. Από τη στροφή 77η η σύγκρουση κορυφώνεται με τους αναρίθμητους εχθρούς «..αλλ’ οι ανδρείοι παλικαράδες / δεν ψηφούν τον αριθμό.» Η επόμενη στροφή 78η είναι το ξέσπασμα της χαράς του ποιητή που στο πρόσωπο των αγωνιστών ζωντανεύει ο θρύλος των αρχαίων. «Ώ, τριακόσιοι! σηκωθείτε /και ξανάρθετε σε μας,/ τα παιδιά σας θελ’ ιδήτε πόσο μοιάζουνε με σας». Στην 5η ενότητα(88-122 στρ.) η Ελευθερία από τα Δερβενάκια έρχεται στο ηρωικό Μεσολόγγι κατά την Α’ πολιορκία 1823 την ημέρα των Χριστουγέννων, ενώ στο στίχο 103 ταυτίζεται με τη θεία οργή. Εκεί γίνεται μυστηριακή συνάντηση της Ελευθερίας με τη θρησκεία να κρατάει ένα Σταυρό και να πλησιάζει την αγία Τράπεζα. Η 6η ενότητα(123-138)είναι αφιερωμένη στη θάλασσα. Το βλέμμα της θεάς απλώνεται στους αγώνες της Θάλασσας. «Δεν νικιέσαι, είν’ ξακουσμένο/στην ξηρά εσύ ποτέ/Όμως όχι δεν είν’ ξένο και το πέλαγο για σε.» Παρουσιάζεται η Ελευθερία να ρίχνει τους κεραυνούς της φωτιάς της στον εχθρικό στόλο με τα πυρπολικά της. Η στροφή 132 αναφέρεται στο μεγαλείο της ψυχής και στον μαρτυρικό θάνατο του Πατριάρχη Γρηγορίου του Ε’. Η τελευταία 7η ενότητα (139-158) είναι αφιερωμένη στα ολέθρια κακά που προκαλεί η διχόνοια. Παρουσιάζεται με δελεαστική μορφή η: «Η Διχόνοια, που βαστάει/ ένα σκήπτρο η δολερή, καθενός χαμογελάει,/ πάρ’το λέγοντας και σύ» Απευθύνει σπαρακτική έκκληση στους Έλληνες να μη δεχτούν στον αγώνα τους τη διχόνοια για τις δυσάρεστες συνέπειες. «Μην το πιάσετε γιατί ρίχνει εις σε δάκρυα φοβερά. Ο ποιητής καλεί τους αρχηγούς του αγώνα να στήσουν ψηλά το Σταυρό της Ορθοδοξίας και ενωμένοι στραφούν προς τους βασιλιάδες που αντιδρούν στη θρησκεία τους , ενώ τους καλεί να βοηθήσουν τον αγώνα τους . Εφέτος με την ευκαιρία της επετείου των 200 χρόνων από την Επανάσταση όλα τα γεγονότα ζωντανεύουν μπροστά μας. Οι θυσίες των αγωνιστών περιμένουν την αναγνώριση και την τιμή. Άσβεστη να παραμείνει μέσα στην ψυχή μας η μνήμη και η αιώνια ευγνωμοσύνη.2 Οι απάτριδες να σταματήσουν την ιεροσυλία της ιερής μνήμης τους.
Βιβλιογραφία.1.Γ. Βαλέτας. «Αναλύσεις Νεοελληνικών κειμένων» εκδότης Π. Ράνος 1967. σελ.167.-2.Φ.Μπουμπουλίδης «ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ. σελ. 37 εκδ.Γρηγόρης 1970
