Γράφει ο:
Μάκης Δημητράκης
Μία φορά κι έναν καιρό, υπήρχε στη Βέροια η εκκλησιά του Αι-Γιάννη σε ένα από τα κεντρικότερα σημεία της πόλης, στην οδό Βενιζέλου Εκκλησία ενοριακή με πολλά παρεκκλήσια. Ήταν αφιερωμένη στον Αι-Γιάννη τον Ελεήμωνα που πριν «αγιάσει» υπήρξε Πατριάρχης της Αλεξάνδρειας της Αιγύπτου. Ήταν Κύπριος στην καταγωγή και του δόθηκε η προσωνυμία «Ελεήμων» γιατί αγαπούσε και ελεούσε τους φτωχούς.
Ήταν λοιπόν… κάποτε η εκκλησιά του Αι-Γιάννη, στο κέντρο της πόλης όπου υπήρχαν μάλιστα και τα περισσότερα αρχοντικά της πόλης. Στην ενορία έμεναν, όπως έλεγε και η γιαγιά μου και η μάνα μου, οι άρχοντες της πόλης οι προύχοντες, οι κτηματίες και οι έμποροι. Αριστοκράτες και νοικοκυραίοι. Εγώ θα προσθέσω και επαγγελματίες τεχνίτες, μπαξεβαντζήδες, αγρότες και εργάτες.
Ο Αι-Γιάννης ήταν από τις πλούσιες εκκλησίες της πόλης και αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός πως από το «παγκάρι» του δόθηκε μεγάλο χρηματικό ποσό για την ανέγερση του Ελληνικού σχολείου της πόλης το σημερινό Δημαρχείο. Εκεί βάφτιζαν, εκεί νύφες και γαμπροί… κατέβαιναν τα σκαλιά, εκεί «αποχαιρετούσαν» συντοπίτες. Όλα κυλούσαν αρμονικά και ιστορικά περήφανα, αφού σε σπίτι της Ενορίας είχε γίνει το 1904 η πρώτη συνέλευση της «Εθνικής Άμυνας», της νέας «Φιλικής Εταιρίας», που στόχο είχε την απελευθέρωση της Μακεδονίας.
Και ξαφνικά εκεί στις αρχές της δεκαετίας του 1960, άρχισε η «τσιμεντοποίηση» της πόλης. Δρόμοι ανοίχτηκαν, εκκλησιές «χάθηκαν» αρχοντικά γκρεμίστηκαν και άχαρες πολυκατοικίες ξεφύτρωσαν. Ο Αι-Γιάννης «στριμώχτηκε» αλλά «άντεχε και άντεξε» στον μοντερνισμό ώσπου για το «καλό του» οι επίτροποι του ναού αποφάσισαν μία ανακαίνιση, ένα φρεσκάρισμα για το καλύτερο φυσικά. Και εκεί που άρχισαν οι σχετικές εργασίες, το «κακό» έγινε! Οι εργάτες χτύπησαν «κόκκινο» και το «θεριό» που παραμόνευε αλλά και συνεχίζει να καραδοκεί, φώναξε ΣΤΟΠ. Οι εργασίες σταμάτησαν και η αντίστροφη μέτρηση άρχισε. Αντί για επιδιορθώσεις όμως, είχαμε ανασκαφές. Το ημερολόγιο έδειχνε λίγο πριν το Πάσχα του 2004.
Οι ενορίτες του Αι-Γιάννη ξεκκλησιάσθηκαν. Άλλοι στον Αγ. Στέφανο, άλλοι στον Άγιο Σπυρίδωνα και άλλοι… αλλού. Όλοι όμως πίστευαν πως αυτό θα είναι προσωρινό και πως σύντομα θα ξαναεκκλησιασθούν σαν πρώτα. Απατήθηκαν όμως!
Η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως ερείπια ναού του 4ου αιώνα πάνω στα οποία αργότερα οικοδομήθηκε τρίκλητη Βασιλική, του οποίου ο νάρθηκας βρίσκεται κάτω από το οδόστρωμα της Βενιζέλου. Ανασκάφηκαν ακόμη εντυπωσιακοί στυλοβάτες και ένα δημόσιο λουτρό του 4ου αιώνα. Όλα καλά και όλα αγία.
Τώρα τί γίνεται; Σχεδόν 15 χρόνια πέρασαν. Η αποτύπωση του χώρου, η σύνταξη της αρχαιολογικής μελέτης και η υποβολή στο Υπουργείο Πολιτισμού πιστεύω πως έχουν γίνει από πολλού χρόνου. Θα ξαναγίνει η εκκλησία; Θα συνυπάρξουν αρχαιότητες και χριστιανισμός; Μπορεί κανείς να μας δώσει μία απάντηση; Σίγουρα ο Δήμος Βέροιας δεν έχει καμία σχέση! Η εκκλησία είναι από τις λίγες φορές που σήκωσε τα χέρια! Δε μένει παρά στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο. Πότε θα πάρει μία απόφαση; (Μήπως εδώ χρειάζεται το «Συν Αθηνά και χείρα κίνει»). Οι βουλευτές μας τί κάνουν; Μου λέει κάποιος δίπλα μου: «Μήπως οι βουλευτές αγνοούν την ύπαρξη του Αι-Γιάννη; Είναι -πλην ενός- πιστοί άλλων Δήμων».
Πάντως η κατάσταση δεν μπορεί να συνεχισθεί. Είναι ντροπή για την πόλη. Είναι μία ανοιχτή πληγή αφού υπάρχουν κι άλλες. Ο χώρος από «Λιμήν των ψυχών» που έγραφε σχετική επιγραφή πάνω από την είσοδο της εκκλησίας, κατάντησε λιμήν των σκουπιδιών και χώρος των αδέσποτων συμπαθητικών τετράποδων. Η περίφραξη της πρόσοψης (στη Βενιζέλου)… υποδειγματικά ντροπιαστική που βεβηλώνει το χώρο. Τελευταία φύτρωσαν και δύο πλατάνια! Οι τουρίστες με τον «οδηγό» στο χέρι αναρωτιούνται τι είναι;
Οι υπεύθυνοι και τυχόν εμπλεκόμενοι ας κοιτάξουν για μία ακόμη φορά το θέμα και ας προσπαθήσουν να λυθεί το πρόβλημα. «Επισκέψιμος αρχαιολογικός χώρος» ή «στήσιμο ενός νέου Αι-Γιάννη»;
Πιστεύω πως μπορούν να συνυπάρξουν και τα δύο. Ο Αγ. Δημήτριος Θεσσαλονίκης μπορεί να είναι το παράδειγμα!!!
