Γράφει η Ευδοξία Δαβόρα
μουσικοπαιδαγωγός- μουσικοθεραπεύτρια
Ludwig van Beethoven. Ένας από τους μεγαλύτερους συνθέτες όλων των εποχών. Στα τελευταία τέσσερα χρόνια της ζωής του, ήταν σε θέση να γράψει μερικές από τις πιο επίκαιρες μουσικές του ενώ ήταν κωφός. Το 1796, ο Beethoven άρχισε να ακούει ένα επίμονο βουητό ενώ ως το 1801 τεκμηριώθηκε ότι είχε χάσει τελείως την ακοή του. Λόγω αυτής της απώλειας, η μουσική του Beethoven χωρίζεται σε τρία στάδια: την Πρώιμη Περίοδο, τη Μεσαία και την Ύστερη Περίοδο. Η Πρώιμη Περίοδος, αφορούσε την παιδική του ηλικία μέχρι το 1803. Η μουσική του χαρακτηριζόταν από μελωδίες υψηλών συχνοτήτων. Η Μεσαία Περίοδος ήταν η αρχή της κώφωσης του Beethoven μέχρι το 1820, όταν θεωρήθηκε ότι ήταν τελείως κωφός. Η μουσική του χαρακτηριζόταν από χαμηλότερες συχνότητες, ενώ οι υψηλές δεν ήταν τόσο σημαντικές για τον ίδιο. Η επικρατέστερη θεωρία, είναι ότι ο Beethoven πιθανότατα δεν μπορούσε να ακούσει τις υψηλότερες νότες, οπότε τις κράτησε έξω. Εκείνη την περίοδο δημιούργησε συνθέσεις όπως η ‘’Σονάτα υπό το Σεληνόφως’’. Το 1820 η μουσική του Beethoven εισέρχεται στην Ύστερη Περίοδο, κατά τη διάρκεια της οποίας, η μουσική του περιελάμβανε και πάλι περισσότερες υψηλές συχνότητες, ολοκληρώνοντας την ‘’Ένατη συμφωνία’’ τελείως κωφός. Αυτό έδειξε ότι ο Μπετόβεν ‘’ακούει’’ πλέον με το εσωτερικό του αυτί, αντιλαμβανόμενος τις δονήσεις της μουσικής.
Ο Beethoven ενέπνευσε μελλοντικούς μουσικούς, αλλά ο επόμενος άνθρωπος που κατέλαβε τις καρδιές και τα μυαλά των ανθρώπων στις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν το 1995. Ο Heather Whitestone σε έναν τηλεοπτικό διαγωνισμό, κατέπληξε το κοινό με τις χορευτικές του φιγούρες. Αυτό όμως που ήταν ακόμη πιο εντυπωσιακό, ήταν το γεγονός ότι υπάκουε στη μουσική ενώ ήταν κωφός.
Μια μελέτη εξηγεί πώς πολλοί άνθρωποι με προβλήματα ακοής είναι σε θέση να απολαμβάνουν τη μουσική. Ο Dr Dean Shibata, από το Πανεπιστήμιο του Rochester στη Νέα Υόρκη, πίστευε ότι οι κωφοί άνθρωποι μπορούν να αισθανθούν δονήσεις στην ίδια περιοχή του εγκεφάλου που συνδέεται με την ακοή. Στη μελέτη του Dr Shibata, συμμετείχαν δέκα άτομα με απώλεια ακοής εκ γενετής και άλλα έντεκα άτομα που δεν είχαν κανένα πρόβλημα στην ακοή τους. Στην έρευνα αυτή ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να κρατήσουν ένα δονητικό σωλήνα. Όλοι οι συμμετέχοντες στη συνέχεια ανέφεραν στον Dr Shibata το πότε ήταν σε θέση να ανιχνεύσουν μια δόνηση που προερχόταν από το σωλήνα καθώς έπαιζε η μουσική. Κατά τη διάρκεια αυτής της μελέτης, έγινε εγκεφαλική ανίχνευση των σημάτων που μεταδίδονται στον εγκέφαλο. Αυτό που ανακάλυψε ο Dr Shibata ήταν εκπληκτικό, καθώς βοήθησε να προσδιοριστεί πώς οι κωφοί αντιλαμβάνονται τη μουσική. Επιβεβαίωσε ότι οι άνθρωποι με προβλήματα ακοής, μπορούσαν να αισθανθούν τους κραδασμούς που δημιουργούσε η παραγωγή του ήχου, στέλνοντας μηνύματα στο ίδιο μέρος του εγκεφάλου όπως και οι άνθρωποι με πλήρη ακοή. Ο ίδιος αναφέρει. «Αυτά τα ευρήματα δείχνουν ότι η εμπειρία των κωφών ανθρώπων στην αίσθηση της μουσικής είναι παρόμοια με την εμπειρία που έχουν άλλοι άνθρωποι όταν ακούν μουσική. Η αντίληψη των μουσικών κραδασμών από τους κωφούς είναι πιθανότατα τόσο πραγματική όσο οι ισοδύναμοι ήχοι, αφού επεξεργάζονται τελικά στο ίδιο μέρος του εγκεφάλου. «
Παρόλο που οι κωφοί δεν μπορούν να ακούσουν μουσική με τον ίδιο τρόπο που ακούν οι υπόλοιποι άνθρωποι, μπορούν να νιώσουν τη μουσική. Κάποιοι είναι σε θέση ακόμη και να παίξουν μουσικά όργανα. Πηγαίνοντας σε συναυλίες νιώθουν την ατμόσφαιρα, αντλώντας από τις δονήσεις σε όλο τους το κορμί, την ίδια στιγμή που άλλοι μπερδεύουν τις μελωδίες από τα αγαπημένα τους τραγούδια.
Είναι εκπληκτικό το πόσο η τεχνολογία έχει έρθει για να βοηθήσει τους ανθρώπους με απώλεια ακοής να βιώνουν μουσική. Πολύ καιρό αφότου ο Beethoven άρχισε να χρησιμοποιεί το εσωτερικό του αυτί για να ακούσει τις δονήσεις της μουσικής, οι άνθρωποι έμαθαν να ακούν μέσα από τις δονήσεις των τυμπάνων και των μπάσων, χρησιμοποιώντας την τεχνολογία και τις οπτικές τους αισθήσεις για να συγκεντρώνουν τη μουσική σε έναν εκπληκτικό συνδυασμό. Αυτός είναι και ο μαγικός τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνονται τη μουσική.
