«Μια φορά κι έναν καιρό, σε ένα χωριό της Ινδίας ζούσαν ένας τυφλός μαχαραγιάς και πέντε σοφοί άνθρωποι, επίσης τυφλοί. Οι συγχωριανοί τους σέβονταν και τους βοηθούσαν. Επειδή ήταν τυφλοί και δεν μπορούσαν να δουν με τα μάτια τους τον κόσμο, χρησιμοποιούσαν όλες τις άλλες αισθήσεις τους και κυρίως τη φαντασία τους. Επίσης, χρησιμοποιούσαν τα μάτια των άλλων, γι’ αυτό άκουγαν προσεκτικά τις ιστορίες που τους έλεγαν. Άκουγαν και όσους είχαν ταξιδέψει σε μακρινές χώρες. Έτσι μπορούσαν να γνωρίσουν τον κόσμο και τη ζωή έξω από τον τόπο τους. Οι πέντε σοφοί άκουγαν με ενδιαφέρον όλες τις ιστορίες, αλλά κυρίως εκείνες που αφορούσαν ελέφαντες.
Ο πρώτος τυφλός φανταζόταν τον ελέφαντα σαν ένα τεράστιο βράχο. Ο δεύτερος τον φανταζόταν σαν ένα τεράστιο κορμό δέντρου, ο τρίτος πίστευε ότι μοιάζει με μεγάλο φίδι, ο τέταρτος με ιπτάμενο χάλι και ο πέμπτος με χοντρό σωλήνα.
Μια ήμερα ένας ελέφαντας μπήκε με βήμα βαρύ στο χωριό και στάθηκε στην πλατεία. Όλοι έτρεξαν να δουν αυτό το τόσο μεγάλο θορυβώδες πλάσμα φωνάζοντας: « Ένας ελέφαντας! Ένας ελέφαντας!»
Ο μαχαραγιάς, μαζί με τους πέντε τυφλούς σοφούς έφτασε στην πλατεία του χωριού όπου βρισκόταν ο ελέφαντας και τους ζήτησε να τον περιγράψουν. Οι τυφλοί προχώρησαν για να δουν με τα μάτια της αφής, το πλάσμα που είχε μονοπωλήσει τις συζητήσεις και τη σκέψη τους τόσο καιρό, και άρχισαν να το αγγίζουν.
Ο πρώτος ψηλάφισε την πλαϊνή πλευρά αυτού του τεράστιου ζώου.
« Ο ελέφαντας είναι ένα πολύ ψηλός βράχος με σκληρή επιφάνεια!» δήλωσε.
Ο δεύτερος άντρας άγγιξε τα πόδια του ελέφαντα. «Είναι όπως τον φανταζόμουν, ένας τεράστιος κορμός δέντρου!» αναφώνησε.
Ο τρίτος έπιασε την ούρα του.
«Ο ελέφαντας είναι ένα τεράστιο φίδι», είπε.
Ο τέταρτος τυφλός έπιασε το τεράστιο αυτί του ελέφαντα.
«Πιστεύω ότι ο ελέφαντας είναι ένα μαγικό χάλι που μπορεί να πετάξει πάνω από τα βουνά και τα δάση!» δήλωσε ικανοποιημένος.
Ο πέμπτος, που κατά σύμπτωση έπιασε την προβοσκίδα, απέρριψε όλα όσα είπαν οι προηγούμενοι και υπεστήριξε ότι όλοι έκαναν λάθος και ότι στην πραγματικότητα ήταν ένας μεγάλος ελαστικός σωλήνας.
Ο μαχαραγιάς, που δεν έβγαζε άκρη, άκουσε εκείνη τη στιγμή έναν πιτσιρίκο να λέει:
«Την αλήθεια θα τη βρεις, αν τη θέση σου αλλάξεις:»
Τότε οι πέντε τυφλοί άλλαξαν θέσεις. Και τότε άρχισαν να μην είναι τόσο σίγουροι και να προβληματίζονται, ώσπου κατάλαβαν…
«Ο καθένας μας έχει ακουμπήσει μόνο ένα μέρος του ζώου και είδε αυτό που ήθελε να δει», είπε ο ένας.
«Ο καθένας αναγνώρισε αυτό που σκαφτόταν από πριν», είπε ο άλλος.
«Για να μάθουμε ποια είναι η αλήθεια, θα πρέπει να συνδέσουμε όλα τα κομμάτια». Είπε ο τρίτος, κι έτσι συνέχισαν να συζητούν στο δρόμο μέχρι το σπίτι.
Ο μαχαραγιάς χαμογέλασε ευχαριστημένος, γιατί αναγνώρισε για άλλη μια φορά πόσο σοφοί ήταν οι πέντε τυφλοί που συνειδητοποίησαν ότι για να καταλάβουν την αλήθεια για τον ελέφαντα έπρεπε να δουν τόσο με τα δικά τους μάτια όσο και με τα μάτια του άλλου.»
Δάφνη Φιλίππου& Πόλα Καραντάνα
«Ιστορίες για να ονειρεύεσαι… παιχνίδια για να μεγαλώνεις»
Το παραμύθι είναι διδακτικό και μας θυμίζει ότι ο καθένας βιώνει η δική του υποκειμενική πραγματικότητα. Η αλήθεια έχει ποικίλες όψεις που διαμορφώνονται σύμφωνα με τις προσωπικές μας πεποιθήσεις, οι οποίες προσδιορίζουν τον τρόπο που «βλέπουμε» τα γεγονότα. Η άποψη που έχουμε σχηματίσει από πριν για μια κατάσταση, δρα περιοριστικά στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τα ερεθίσματα και εξάγουμε συμπεράσματα. Οι τυφλοί της ιστορίας «είδαν» τον ελέφαντα ακριβώς όπως τον είχαν φανταστεί, υπερτονίζοντας τα επιμέρους κομμάτια του και παραβλέποντας τα υπόλοιπα. Το ίδιο κάνουμε και εμείς σε πολλές περιπτώσεις. Αποδεικνυόμαστε «τυφλοί»:
…όταν επιμένουμε να εστιάζουμε σε μια διάσταση της πραγματικότητας, συνήθως την αρνητική, παραμελώντας άλλες τις άλλες παραμέτρους…
…όταν κρίνουμε βασιζόμενοι σε μονομερείς πληροφορίες, χωρίς να μπούμε στον κόπο να διερευνήσουμε και τις υπόλοιπες μεταβλητές μιας κατάστασης…
…όταν «βλέπουμε» με μοναδικό κριτήριο ποιοι είμαστε και που στεκόμαστε, μένοντας προσκολλημένοι σε μια συγκεκριμένη οπτική γωνία…
…όταν αποφεύγουμε να «αγγίξουμε» από όλες τις πλευρές τη δυσκολία που βιώνουμε…
…όταν δε μοιραζόμαστε την οπτική μας και δεν είμαστε διαθέσιμοι να δούμε την πραγματικότητα μέσα από την οπτική γωνία του άλλου…
…όταν αποφεύγουμε να συνεργαστούμε και να συνδυάσουμε τις εμπειρίες μας προς την εύρεση μιας ολοκληρωμένης αντίληψης της αλήθειας.
Ο καθένας μέσα στην τύφλωσή του περιγράφει το ίδιο πράγμα: έναν ελέφαντα. Και οι έξι είναι έγκυροι στις περιγραφές τους, αλλά η αντίληψη όλων και του καθένα ξεχωριστά είναι εντελώς λανθασμένη. «Είδαν» κομμάτια και απέτυχαν να αντιληφθούν το «όλο» του ελέφαντα, που αποτελεί την αντικειμενική θεώρηση της πραγματικότητας.
