*Της Χρύσας Μπέκα, Ψυχολόγου – ψυχοθεραπεύτριας
Ενσυνειδητότητα είναι η επίγνωση που προκύπτει από την σκόπιμη εστίαση της προσοχής μας στο «εδώ και τώρα», δηλ στην εμπειρία μας, όπως εξελίσσεται στην τρέχουσα στιγμή και την παρατήρηση του τι συμβαίνει σε αυτή την αληθινή στιγμή του παρόντος, χωρίς κριτική ή ανάλυση. Ενσυνειδητότητα σημαίνει ότι βρισκόμαστε ενεργητικά σε σύνδεση με αυτό που διαδραματίζεται γύρω μας και συμμετέχουμε ενεργά σε αυτή την αλληλεπίδραση με το περιβάλλον και τους άλλους. Είμαστε απλοί παρατηρητές των σκέψεων, των συναισθημάτων και των σωματικών μας αισθήσεων, άλλα και των ερεθισμάτων που δεχόμαστε από το εξωτερικό περιβάλλον, χωρίς να τα αποδεχόμαστε ή να τα απορρίπτουμε. Απλά, αμερόληπτα και αντικειμενικά, παρατηρούμε και αναγνωρίζουμε το τι συμβαίνει στην παρούσα στιγμή.
Μπορεί να φαίνεται παράδοξο, αλλά συνήθως δεν είμαστε πλήρως γειωμένοι στο «εδώ και τώρα». Έχουμε την τάση, είτε να επικεντρωνόμαστε στο παρελθόν, αναμασώντας λάθη, αποτυχίες και τραυματικά βιώματα, είτε να απασχολούμε τη σκέψη μας με το τι θα συμβεί την επόμενη στιγμή, ανησυχώντας για πιθανά σενάρια που θα γραφτούν στο μέλλον. Αυτή η τακτική μας απομακρύνει από την τρέχουσα πραγματικότητα.
Η ενσυνειδητότητα μας βοηθά να βιώνουμε στο έπακρο το παρόν και να απολαμβάνουμε την ύπαρξή μας όπως είναι τώρα, παίρνοντας απόσταση από αυτόματες σκέψεις και μηχανικές αντιδράσεις. Με αυτό τον τρόπο έχουμε τη δυνατότητα να βλέπουμε τα πράγματα με πιο καθαρή οπτική, όπως πραγματικά είναι, και να ακούμε τα κρυμμένα μηνύματα που στέλνουν το σώμα και οι αισθήσεις μας. Η αναγνώριση της πραγματικότητας είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να βιώσουμε πλήρως τον εαυτό μας. Κάθε άτομο είναι μοναδικό και ανεπανάληπτο και η υποκειμενική αίσθηση της πραγματικότητας του συντίθεται μέσω της αλληλεπίδρασης τεσσάρων παραγόντων ο συνδυασμός των οποίων δημιουργεί την ατομική οπτική για τα πράγματα. Η ενσυνειδητότητα, επομένως, έχει τέσσερα συστατικά:
Σώμα: Είναι η υποκειμενική αντίληψη του πως φαινόμαστε και πως ανταποκρίνονται οι σωματικές μας αισθήσεις στα ερεθίσματα του περιβάλλοντος. Η σωματική μας πραγματικότητα είναι η αντίληψη της εξωτερικής εικόνας, αυτού που βλέπουμε, όταν κοιταζόμαστε στον καθρέφτη. Επιπλέον, περιλαμβάνει την ανταπόκρισή μας στα μηνύματα που δίνει το σώμα και που αφορούν την κάλυψη βασικών βιολογικών αναγκών. Η ενσυνειδητότητα του σώματος αφορά τις σωματικές αισθήσεις. Τι ακούω, τι αγγίζω, τι βλέπω, τι μυρίζω, τι γεύομαι στη δεδομένη χρονική στιγμή του παρόντος.
Σκέψη: Η ενσυνειδητότητα της σκέψης είναι το νόημα που δίνουμε στις εισερχόμενες πληροφορίες. Οι σκέψεις που προκαλούνται από τα ερεθίσματα που δεχόμαστε στο «εδώ και τώρα». Ποιους συνειρμούς σκέψης κάνω, τι υποθέτω, τι επιθυμώ, πως μεταφράζω με τον δικό μου μοναδικό τρόπο την κατάσταση που βιώνω στην παρούσα στιγμή.
Συναίσθημα: Η συναισθηματική πραγματικότητα απαρτίζεται από την εμπειρία των συναισθημάτων. Ποιο συναίσθημα μου προκαλεί αυτό που ζω τώρα. Τι αισθάνομαι, άγχος ή γαλήνη; χαρά ή θλίψη; χωρίς να αξιολογώ το γιατί και χωρίς να μπαίνω στη διαδικασία να αναλύσω και να αιτιολογήσω το τρέχον συναίσθημα.
Συμπεριφορά: Η επίγνωση του τι κάνω ή επιλέγω να μην κάνω. Η αναγνώριση των προθέσεων και των κινήτρων, όπως αυτά αποκαλύπτονται μέσα από τις πράξεις που συνειδητά επιλέγω να κάνω στο «εδώ και τώρα». Ποιες είναι οι συμπεριφορές μου, για ποιο λόγο και προς ποια κατεύθυνση κινούμαι.
Η ενσυνειδητότητα προσδίδει ποιότητα στη ζωή μας. Ζώ στο «εδώ και τώρα» σημαίνει να απολαμβάνω κάθε στιγμή, ενώ είμαι επικεντρωμένος με όλες μου τις αισθήσεις σε αυτό που εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια μου. Γνωρίζω καλύτερα τον εαυτό μου και παρατηρώ λεπτομέρειες και παραμέτρους της πραγματικότητας που μου προσφέρουν επιπλέον πληροφορίες, ώστε να οδηγούμαι πάντα στην καλύτερη δυνατή επιλογή. Η ενσυνειδητότητα προσφέρει ελευθερία επιλογής και μας καθιστά ενεργούς δημιουργούς της ζωής που ζουν στο παρόν, και όχι έρμαια της μνήμης του παρελθόντος και της προσδοκίας του μέλλοντος.
Στο εργαστήριο της Δευτέρας 03/04/17 στις 5:30 θα διερευνήσουμε:
Ποια είναι τα οφέλη της εστίασης στο «εδώ και τώρα»;
Πως αναπτύσσεται η ενσυνειδητότητα στην πράξη;
