Γράφει ο Γεωργουδάκης Γιάννης
Εκπαιδευτικός
Όταν κάποιος δε αντιδράει δε σημαίνει απαραίτητα ότι δεν ακούει, δεν θυμάται ή δεν διαβάζει. Εξ αφορμής των επεισοδίων στην ευρωπαϊκή επικράτεια απαιτείται νομίζω ένα σφηνάκι ιστορίας για να μαθαίνουν οι νεότεροι -εμείς οι παλαιότεροι ούτως ή άλλως τα βλέπουμε αραχτοί στην TV με ποτό και ξηροκάρπια.
Κι έπειτα ήρθε ο νεοφιλελευθερισμός – θα μπορούσε να είναι ο υπέρτιτλος.
Όταν το 1991 ο υπαρκτός σοσιαλισμός κατέβασε ρολά, η φιλοσοφία των ελεύθερων αγορών, του άκρατου δανεισμού και της ασυδοσίας επιβλήθηκε με θρησκευτική ευλάβεια σε νικητές και ηττημένους, με τη μπαγκέτα στο μαγικό «αόρατο χέρι των αγορών» να κινείται τελετουργικά διορθώνοντας πάσαν νόσον.
Μέχρι εκείνη την εποχή, ο φόβος της εξάπλωσης του κομμουνισμού είχε αναγκάσει κυβερνήσεις και καπιταλιστές στη Δύση να παραχωρήσουν πρωτόγνωρα δικαιώματα στην εργατική τάξη. Εντυπωσιακό το γεγονός καθώς, το κοινωνικό κράτος με τα συστήματα δημόσιας υγείας τη δωρεάν παιδεία τις συντάξεις και την κοινωνική ασφάλεια αλλά και την απρόσκοπτη ανάπτυξη συνδικάτων με τις συλλογικές συμβάσεις, το πενθήμερο στην εργασία και τα οκτάωρα δεν ήταν καθόλου δεδομένα πριν τη δεκαετία του 50.
Μετά το 91 λοιπόν τα είδαμε όλα: Είδαμε τη σταδιακή αποδόμηση του κοινωνικού κράτους προς όφελος της «ανάπτυξης», είδαμε ολιγάρχες και νεόκοπους κροίσους να καμαρώνουν, είδαμε την κατάρρευση της Lehman Brothers και την ουσιαστική εθνικοποίηση των τραπεζών με το τύπωμα απίστευτης ποσότητας πληθωριστικών χαρτονομισμάτων, είδαμε ελάχιστη έως αρνητική ανάπτυξη, φτώχεια και ανέχεια για τους πολλούς με το δόγμα των ελεύθερων αγορών να αποτυγχάνει παταγωδώς.
Κι φαντάσου όλα αυτά χωρίς αντίπαλο για τους Δυτικούς νικητές που «χάσανε τη μπάλα» βλέποντας την οικονομική πίτα να συρρικνώνεται προς όφελος της Κίνας και των άλλων επιθετικών οικονομιών της Ανατολής. Οι σπασμωδικές κινήσεις με την εκ των υστέρων υπερφορολόγηση και τους εμπορικούς πολέμους ακόμα και μεταξύ των μέχρι πρότινος συμμάχων ήταν φυσικό επακόλουθο και απλά ανέδειξε την πλήρη πολιτική ένδεια για την αντιμετώπιση του προβλήματος.
Και θα περίμενε κανείς να ληφθούν υπ’ όψιν όλα αυτά ώστε να γίνουν οι κατάλληλες διορθωτικές κινήσεις. Έλα όμως που την τελευταία δεκαετία, παρόλο το οικονομικό κραχ και τον covid οι παγκόσμιες οικονομίες έχουν υπερδιπλασιάσει τα κέρδη τους.
Ναι αλλά πώς; Το αναφέραμε ήδη. Οι κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως τύπωσαν τρισεκατομμύρια δολάρια και ευρώ με μηδενικό επιτόκιο. Φτηνό χρήμα που δυστυχώς κατευθύνθηκε ευθέως σε μετοχές και ομόλογα. Τα εταιρικά κέρδη και οι χρηματιστηριακές αγορές κατέγραψαν ιστορικά υψηλά ενώ το διαθέσιμο εισόδημα και η αγοραστική δύναμη της μεσαίας τάξης παρέμειναν στάσιμα ή και μειώθηκαν. Οι κάτοχοι μετοχών και ομολόγων στις περισσότερες χώρες, βλέποντας τα κέρδη τους να αυξάνονται σημαντικά, γύρισαν την πλάτη στην νωθρή πραγματική οικονομία, αφού στο χρηματιστήριο το κράτος εγγυάται υπερ-κέρδη.
Μιλάμε λοιπόν πλέον για ένα οικονομικό σύστημα το οποίο όχι μόνο δεν λειτούργησε προς τη βέλτιστη κατανομή πόρων, αλλά συνειδητά επιβάρυνε την πραγματική οικονομία προς όφελος της χρηματιστηριακής. Και σαν κερασάκι μέσω της ηλεκτρονικής πληροφόρησης και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, οι έχοντες και κατέχοντες οικονομικοί κηφήνες διαφημίζουν τον τρόπο ζωής τους, φροντίζοντας να υπενθυμίζουν στο popolo πόσο στεγανό είναι το σύστημα.
Κι αφού όλα τάχαμε, να σου και οι δυο πόλεμοι στο καπάκι που ήρθαν και άραξαν επιβαρύνοντας την ήδη δυσβάστακτη οικονομική κατάσταση που βιώνει η Δύση και όχι μόνο.
Το αποτέλεσμα γράφεται -για την ώρα-σε δυο χρόνους.
Σε πρώτο χρόνο έχουμε την απαξίωση των κλασσικών πολιτικών σχημάτων που «τάισαν» τους κηφήνες και δεν βρήκαν λύσεις με τους πολέμους. Το εκλογικό σώμα σε πολλές χώρες στρέφεται σε πολιτικά σχήματα και σε γραφικούς- ή και επικίνδυνους- ηγέτες που υπόσχονταν να «σπάσουν το σύστημα» είτε με πριόνια είτε με κατσαβίδια, είτε με αγριάδες. Απο τον ψευτόμαγκα των ΗΠΑ με τις φοβέρες και τα καουμποϊλίκια μέχρι την άνοδο των βρικολάκων του παρελθόντος σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες το μέλλον προβλέπεται ζοφερό.
Σε δεύτερο χρόνο είναι αυτό που ζούμε τις τελευταίες μέρες. Την ώρα που γράφεται το κείμενο πέντε χώρες είναι στα «κάρβουνα» με σοβαρό ενδεχόμενο να πολλαπλασιαστούν και με όσους επιχαίρουν γι’ αυτού του είδους έκφρασης της λαϊκής δυσαρέσκειας, να τρίβουν τα χέρια τους καθόσον ο λύκος στην αναμπουμούλα χαίρεται.
Κοντά τριακόσια χρόνια πριν, ο Ετιέν Κοντιγιάκ παρότρυνε τις κοινωνίες στην «ανάπτυξη και υπεράσπιση της γνώσης και της κριτικής σκέψης προκειμένου να διαμορφώσουν ελεύθερους διαφωτισμένους πολίτες που θα είναι δύσκολο να κυβερνηθούν.» κάτι βέβαια που ποτέ δεν έγινε.
Παρόλα αυτά το αισιόδοξο σενάριο λέει πως οι πολίτες στην πλειοψηφία τους και ακούν και θυμούνται και διαβάζουν.
Όσο για το απαισιόδοξο άστα να πάνε. Το σίγουρο είναι πως θα έχουμε γεννητούρια…
