Της Ιωάννας Βαλδήρ
Κάθε χρόνο τέτοια μέρα, ο πλανήτης φοράει το υποκριτικό του προφίλ και θυμάται την Παγκόσμια Ημέρα για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας. Βγαίνουν στατιστικές, μοιράζονται φυλλάδια, γράφονται λόγια παρηγοριάς. Και αμέσως μετά, η κοινωνία επιστρέφει στην άνετη, εγκληματική της αδιαφορία.
Καλώς ήρθατε στο απέραντο real estate της ελληνικής κοινωνικής συνείδησης, μιας νοοτροπίας που, ενώ καταναλώνει μανιωδώς δυτικό εκσυγχρονισμό στις οθόνες της, στην πράξη –από την επαρχία μέχρι το κέντρο της Αθήνας– παραμένει κολλημένη στον προηγούμενο αιώνα. Ζούμε σε μια κοινωνία-μονταζιέρα, που παίρνει ζωντανούς ανθρώπους με όνειρα και διαφορετικότητα, και προσπαθεί με το ζόρι να τους πελεκίσει για να χωρέσουν στα στενά, ασφυκτικά της καλούπια. Ας μιλήσουμε επιτέλους με όρους κοινωνικού υποβάθρου και τοξικότητας, αφήνοντας στην άκρη τις γνωστές, παρωχημένες ψυχολογικές καραμέλες.
Ας κόψουμε τις ωραίες λέξεις. Η αυτοκτονία δεν είναι «ατυχής κατάληξη», είναι το εκτελεστικό απόσπασμα μιας κοινωνίας δολοφόνου. Όταν περισσότεροι από 500 άνθρωποι τον χρόνο στην Ελλάδα αυτοπυρπολούνται ψυχικά μέχρι το μηδέν, δεν φταίει η κακιά η ώρα. Φταίει το κράτος, η γειτονιά, η ίδια η οικογένεια που κοιτάζει αλλά δεν βλέπει. Και το νούμερο αυτό είναι απλώς η βιτρίνα. Κάτω από το χαλί κρύβονται χιλιάδες απόπειρες, θαμμένες κάτω από το ξεραμένο τσιμέντο του κοινωνικού στίγματος και της υποκρισίας.
Το πρόβλημα δεν είναι ιατρικό, είναι βαθιά δομικό. Μια κοινωνία που τρέφεται από την τοξικότητα και την ανθρωποφαγία. Από τη μία, σου επιβάλλονται εξωπραγματικά πρότυπα του «πετυχημένου» και του «κανονικού» μικροαστού. Από την άλλη, αν παρεκκλίνεις έστω και ένα χιλιοστό από τα πατριαρχικά και συντηρητικά στερεότυπα, ενεργοποιείται αμέσως ο μηχανισμός της κοινωνικής σου εξόντωσης.
Η κριτική στην Ελλάδα δεν είναι διάλογος, είναι εκτελεστικό απόσπασμα.
Οι άνθρωποι γύρω μας δεν εγκλωβίζονται από έλλειψη αντοχής, αλλά από το βάρος των δικών σας απαρχαιωμένων προσδοκιών. Τους πνίγει η ανάγκη σας να ελέγχετε τις ζωές των άλλων για να νιώθετε εσείς ασφαλείς μέσα στη μετριότητά σας. Κολλάτε την ταμπέλα της «αποτυχίας» σε οτιδήποτε δεν καταλαβαίνετε, βαφτίζετε το θράσος «παράδοση» και την καταπίεση «ηθική».
Αφήστε, λοιπόν, τις παρωχημένες πρακτικές σας και τις δήθεν συμβουλές σας. Κανένας δεν θέλει να πεθάνει. Το να απαιτείς από έναν άνθρωπο να ακρωτηριάσει τον εαυτό του για να χωρέσει στην ομοιομορφία σας, δεν είναι φροντίδα. Είναι έγκλημα. Αν η κοινωνία μας θέλει να λέγεται πολιτισμένη, πρέπει να πετάξει τη ναφθαλίνη των προκαταλήψεών της και να καταλάβει το αυτονόητο. Ο κόσμος προχωράει, και όσοι επιμένουν να ακρωτηριάζουν την ανθρώπινη προσωπικότητα για να εξυπηρετήσουν τις δικές τους ανασφάλειες, απλώς υπογράφουν την καταδίκη της ίδιας της κοινωνίας.
Η αυτοκτονία προλαμβάνεται. Αυτή είναι η σκληρή αλήθεια που μας καθιστά όλους συνενόχους. Δεν φταίει η «κακιά η ώρα». Φταίει η σιωπή. Φταίει το μάτι που βλέπει τον διπλανό του να καταρρέει και κοιτάζει αλλού για να μην «μπλέξει».
Το φετινό παγκόσμιο μήνυμα μας καλεί να «αλλάξουμε την αφήγηση». Να σπάσουμε το ταμπού. Αν δεν αρχίσουμε να μιλάμε ανοιχτά, χωρίς φόβο και προκαταλήψεις, οι 500 θα γίνουν 600, οι 600 θα γίνουν 700. Η ψυχική υγεία δεν είναι προσωπική υπόθεση• είναι κοινωνική ευθύνη.
Κλάψτε ελεύθερα για τους 500 που χάθηκαν. Αλλά αύριο, όταν θα δείτε κάποιον να ξεφεύγει από την «κανονικότητά» σας, θυμηθείτε… η επόμενη πέτρα που θα ρίξετε, μπορεί να είναι η χαριστική βολή.
Αν βρίσκεστε σε απόγνωση ή ανησυχείτε για κάποιο δικό σας πρόσωπο, μην απομονώνεστε. Υπάρχει βοήθεια. Η 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018 είναι εκεί για να ακούσει. Ανώνυμα, δωρεάν, χωρίς κριτική. Μιλήστε.
