-«Η Βέροια είναι και θα είναι η βάση μου, με ενώνει μαζί της ένα αόρατο σχοινί», λέει στον ΛΑΟ μιλώντας για «επιστροφές» και Θέατρο
Ένα βραδινό καλοκαιρινό ραντεβού δίνει την Δευτέρα 24 Αυγούστου, στο Θέατρο Άλσους, στη Βέροια, στην πόλη που μεγάλωσε, η σκηνοθέτης και ηθοποιός Αθηνά Χατζηαθανασίου με την παράσταση «Αρσέν Λουπέν: Το Μυστήριο της Κούφιας Βελόνας», σε διασκευή και σκηνοθεσία της ίδιας, προσκαλώντας μικρούς και μεγάλους σε ένα καταιγιστικό ταξίδι γεμάτο δράση, χιούμορ και ανατροπές. Η παράσταση σημείωσε μεγάλη επιτυχία και έτυχε θερμής υποδοχής από το κοινό, τον φετινό χειμώνα στην Αθήνα, αλλά και σε κάθε γωνιά της Ελλάδας, όπου παρουσιάστηκε.
Η Αθηνά Χατζηαθανασίου, κόρη του γνωστού γιατρού της Βέροιας και αυτοδιοικητικού Τηλέμαχου Χατζηαθανασίου, μίλησε στον ΛΑΟ για την παράσταση και την δουλειά της στο Θέατρο, αλλά και για την πόλη των νεανικών και εφηβικών της χρόνων.
-Τι σημαίνει για εσάς να επιστρέφετε σήμερα στην πόλη σας, όχι απλώς ως θεατής, αλλά ως δημιουργός και να παρουσιάζετε τη δική σας παράσταση;
Νομίζω ότι υπάρχει μια διαφορετική συγκίνηση όταν επιστρέφεις σε έναν τόπο όπου έχεις μεγαλώσει και αυτή τη φορά δεν επιστρέφεις απλώς για να δεις μια παράσταση ή για να συναντήσεις φίλους, αλλά για να παρουσιάσεις κάτι δικό σου. Έχεις μαζί σου όλα όσα ήσουν και όλα όσα έχεις γίνει στην πορεία.
Ζω τα τελευταία χρόνια στην Αθήνα, αλλά πάντα το μυαλό μου με γυρίζει εκεί. Η Βέροια είναι και θα είναι η βάση μου, με την οποία με ενώνει ένα αόρατο σχοινί. Οπότε τώρα που έρχομαι με μια παράσταση που έχω διασκευάσει και σκηνοθετήσει, αλλά και συμμετέχω σε αυτήν, έχει κάτι πολύ προσωπικό, σα να φέρνω όλα όσα αγαπώ και όλα όσα έχω γίνει στην πορεία στην πόλη που ήμουν και θα είμαι πάντα παιδί.
Όχι το παιδί που έφυγε, αλλά το παιδί που έγινα. Με όλες μου τις εμπειρίες τις οποίες προσπαθώ να τοποθετώ στη σκηνή. Κάθε παράσταση είναι κομμάτι μου, είναι μέρος της δικής μου ιστορίας και θα έχω πρώτη φορά τη μεγάλη τιμή και χαρά να τη μοιραστώ με οικογένεια και φίλους.
-Από τη Βέροια των παιδικών και εφηβικών σας χρόνων, ποια στοιχεία της πόλης πιστεύετε ότι κουβαλάτε ακόμη μέσα σας; Υπάρχει κάτι από εκείνη την εποχή που πέρασε, με κάποιον τρόπο, και στη δουλειά σας;
Όταν μεγαλώνεις κάπου η ύπαρξη σου ταυτίζεται μ’ αυτό το μέρος. Είσαι αυτό. Ή τουλάχιστον έτσι το νιώθω εγώ. Στην Αθήνα είμαι πολλές φορές το κορίτσι από τη Βέροια και χαίρομαι πολύ γι’ αυτό. Όταν είσαι παιδί είσαι tabula rasa. Δεν ξέρεις τίποτα για τον κόσμο. Τον μαθαίνεις από αυτά που βλέπεις γύρω σου και αυτά γίνονται τα δεδομένα σου. Ο κόσμος είναι έτσι. Άρα η πόλη αυτή, οι άνθρωποι, οι δρόμοι, οι μνήμες από εκεί είναι τα βασικά δεδομένα μου. Κάποια παρέμειναν, κάποια άλλαξαν μορφή όσο μεγαλώνω, κάποια χρωματίστηκαν αλλιώς, αλλά η βάση για όλα είναι αυτή.
Επίσης, μεγαλώνοντας σε μια μικρή πόλη, όπως η Βέροια, όπου οι άνθρωποι γνωρίζονται και οι ιστορίες ταξιδεύουν, δε γίνεται να μην αφομοιώσεις το προσωπικό στοιχείο στις αφηγηματικές τεχνικές σου. Θέλω να μιλάω στο θεατή ανθρώπινα, άμεσα, με τρόπο που να τον αφορά και να ακουμπάει στην καρδιά του. Γιατί έχω μεγαλώσει ξέροντας ότι τον άλλον θα τον ξαναδώ την επόμενη μέρα. Ίσως γι’ αυτό με ενδιαφέρει τόσο πολύ στο θέατρο η σχέση του προσωπικού με το συλλογικό, το πώς μια μικρή ιστορία μπορεί τελικά να μιλήσει για κάτι πολύ μεγαλύτερο και αυτό έχω πάντα ως άξονα στη δουλειά μου.
-Ο Αρσέν Λουπέν είναι ένας ήρωας που κινείται ανάμεσα στο καλό και στο κακό, στην παρανομία και στην αποκατάσταση της αδικίας. Τι ήταν αυτό που σας γοήτευσε περισσότερο στον συγκεκριμένο ήρωα και σας έκανε να θέλετε να τον μεταφέρετε στη σκηνή;
Ο Λουπέν με γοήτευσε ακριβώς επειδή δεν είναι ένας «τέλειος» ήρωας. Είναι ένας αντι-ήρωας, ένας άνθρωπος που κινείται έξω από τα όρια, αλλά έχει τη δική του ηθική «πυξίδα». Δεν κλέβει για να κλέψει• τις περισσότερες φορές επιλέγει να σταθεί απέναντι στην αδικία με τον δικό του τρόπο και να πάρει το μέρος εκείνων που δεν έχουν δύναμη. Αυτό το στοιχείο με ενδιέφερε πολύ να το επικοινωνήσω στα παιδιά. Ο Λουπέν μάς βάζει να αναρωτηθούμε τι είναι πραγματικά σωστό και τι λάθος, αν όλα μπορούν να κριθούν μόνο από τους κανόνες και αν ένας άνθρωπος μπορεί να κάνει κάτι λάθος για έναν σωστό λόγο. Και φυσικά υπάρχει όλο το παιχνίδι της μεταμόρφωσης, της εξυπνάδας, του μυστηρίου και της ανατροπής. Είναι ένας ήρωας που σου επιτρέπει να φτιάξεις ένα θεατρικό σύμπαν γεμάτο ρυθμό, χιούμορ και εκπλήξεις.
-Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση για εσάς στη δημιουργία αυτής της παράστασης;
Η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν να δημιουργήσουμε μια παράσταση που να μπορεί να κρατήσει το ενδιαφέρον των παιδιών, χωρίς να αντιμετωπίζει τα παιδιά σαν ένα «εύκολο» κοινό. Τα παιδιά είναι ίσως οι πιο απαιτητικοί θεατές, γιατί καταλαβαίνουν αμέσως αν κάτι δεν είναι αληθινό.
Θέλαμε λοιπόν να έχουμε μια ιστορία με μυστήριο, δράση, χιούμορ και ανατροπές, αλλά ταυτόχρονα να υπάρχει ουσία. Να μπορούν τα παιδιά να διασκεδάσουν, να αγωνιούν, να συμμετέχουν, αλλά φεύγοντας να έχουν πάρει και κάτι μαζί τους.
Και μέσα σε όλα αυτά υπάρχει και η μεγάλη πρόκληση της διαδραστικότητας. Το κοινό επηρεάζει την ιστορία και το τέλος. Αυτό σημαίνει ότι ως δημιουργός πρέπει να είσαι διαρκώς έτοιμος για το απρόβλεπτο. Και αυτό είναι ένα από τα πιο όμορφα στοιχεία της παράστασης.
-Στην παράσταση το κοινό αποφασίζει το τέλος. Γιατί επιλέξατε να δώσετε αυτή τη δύναμη στους θεατές; Και τι σας έχει δείξει μέχρι σήμερα η αντίδραση μικρών και μεγάλων όταν συνειδητοποιούν ότι η δική τους απόφαση μπορεί πραγματικά να αλλάξει την εξέλιξη;
Γιατί πιστεύω ότι το θέατρο δεν πρέπει να είναι μια σχέση μονόδρομη. Ήθελα τα παιδιά να αισθανθούν ότι είναι μέρος της ιστορίας. Ότι η γνώμη τους έχει σημασία και ότι οι επιλογές τους έχουν συνέπειες.
Αυτό που μας έχει δείξει η μέχρι τώρα πορεία της παράστασης είναι ότι τα παιδιά ανταποκρίνονται με έναν απίστευτα ουσιαστικό τρόπο όταν τα εμπιστεύεσαι. Και νομίζω ότι αυτό είναι και ένα πολύ σημαντικό μάθημα: μαθαίνουν ότι κάθε επιλογή έχει αποτέλεσμα και ότι η δική τους φωνή μπορεί να επηρεάσει αυτό που συμβαίνει γύρω τους.
-Ποιο είναι το μήνυμα που θα θέλατε να πάρει μαζί του από το θέατρο ένα παιδί και ποιο ένας γονιός;
Θα ήθελα να φύγει από το θέατρο με την αίσθηση ότι μπορεί να σκέφτεται, να αμφισβητεί, να επιλέγει και να έχει τη δική του φωνή. Να καταλάβει ότι οι άνθρωποι και οι καταστάσεις δεν είναι πάντα άσπρο ή μαύρο και ότι πολλές φορές χρειάζεται να κοιτάξουμε λίγο πιο βαθιά για να καταλάβουμε τι πραγματικά συμβαίνει.Ο Λουπέν μάς μιλάει και για την αδικία, για τις κοινωνικές ανισότητες, για τους ανθρώπους που έχουν δύναμη και για εκείνους που δεν έχουν. Μέσα από το χιούμορ και την περιπέτεια μπορούμε να μιλήσουμε στα παιδιά για όλα αυτά χωρίς διδακτισμό.
Και στον γονιό θα ήθελα να θυμίσω κάτι πολύ απλό: ότι το θέατρο είναι ένας χώρος όπου μπορούμε να συναντηθούμε ξανά με τα παιδιά μας. Να γελάσουμε και να συζητήσουμε μετά την παράσταση. Για μένα αυτό είναι πολύ σημαντικό. Να φύγουμε από το θέατρο έχοντας δημιουργήσει μια κοινή εμπειρία, ένα «μαζί» που θα συνεχίσει να υπάρχει και μετά την αυλαία.
-Αν μπορούσατε να συναντήσετε την Αθηνά που μεγάλωσε στη Βέροια και να της λέγατε ότι κάποια χρόνια αργότερα θα επιστρέψει στην πόλη της με μια δική της θεατρική παράσταση, τι πιστεύετε ότι θα σας ρωτούσε εκείνη;
«Πώς τα κατάφερες και ακολούθησες αυτό το δρόμο, κόντρα σε όλα όσα ήξερες;» Αυτό θα ρωτούσε. Η Αθηνά που μεγάλωνε στη Βέροια, στο Λύκειο, ονειρευόταν έναν τέτοιο κόσμο. Αλλά ήταν πολύ μακριά από τη δική της πραγματικότητα. Δεν ήταν ακόμη τόσο τολμηρή, δεν έφτανε η σκέψη της ότι αυτό μπορεί να γίνει πραγματικότητα και με ποιο τρόπο. Και πέρασαν αρκετά χρόνια με πολλές «στροφές», με πολλή προσπάθεια και επιμονή για να φέρει μια παράσταση στην πόλη της. Η μαμά μου μπορεί να τρόμαζε με αυτό το δρόμο, αλλά μου έλεγε ότι ο γονιός είναι σαν τοξοβόλος. Και ο καλός ο τοξότης ρίχνει το βέλος μακριά. Όταν όμως το βέλος πάει μακριά, πρέπει να σταθεί μόνο του. Στα δικά του πόδια. Κι αυτό δεν είναι εύκολο. Ειδικά όταν φεύγεις από την οικογένεια σου, από την πόλη σου, από τους ανθρώπους σου. Οπότε τώρα η απάντηση στην ερώτηση που θα έκανα μικρή είναι: όταν σταθείς στα πόδια σου μόνος σου, δεν υπάρχει κάτι που δεν μπορείς να καταφέρεις.
