Η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής επιστρέφει για ακόμη μία χρονιά στο επίκεντρο της εκπαιδευτικής συζήτησης, λειτουργώντας για πολλούς ως ένας «αόρατος μηχανισμός» που καθορίζει όχι μόνο ποιοι θα εισαχθούν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, αλλά και ποιοι θα μείνουν εκτός, πριν ακόμη ανακοινωθούν οι τελικές βάσεις. Λίγο πριν από την επίσημη έκδοση των αποτελεσμάτων για τις Πανελλήνιες 2026, με την αγωνία των υποψηφίων να κορυφώνεται, η ΕΒΕ εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους πιο καθοριστικούς παράγοντες διαμόρφωσης του τελικού χάρτη των επιτυχόντων. Έναν μηχανισμό που, σύμφωνα με εκπαιδευτικούς αναλυτές, δεν λειτουργεί απλώς ως φίλτρο εισαγωγής, αλλά ως ένα σύστημα που επανακαθορίζει τη σχέση των υποψηφίων με την ίδια την πρόσβαση στο πανεπιστήμιο.
Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής: Ο «κόφτης» που προηγείται των Βάσεων
Η ΕΒΕ δεν σχετίζεται άμεσα με τις βάσεις εισαγωγής των τμημάτων, όμως λειτουργεί ως προϋπόθεση για τη συμμετοχή στη διαδικασία επιλογής. Αυτό σημαίνει ότι χιλιάδες υποψήφιοι, ακόμη κι αν συγκεντρώνουν βαθμολογίες που σε προηγούμενα χρόνια θα τους επέτρεπαν την εισαγωγή σε σχολές, αποκλείονται πριν καν εξεταστεί το μηχανογραφικό τους. Το αποτέλεσμα είναι ένα παράδοξο φαινόμενο καθώς ναι μεν οι βάσεις ανακοινώνονται στα τέλη Ιούλη, όμως για ένα σημαντικό ποσοστό υποψηφίων η διαδικασία έχει ήδη ολοκληρωθεί «σιωπηλά», χωρίς να φτάσουν ποτέ στο τελικό στάδιο κατανομής θέσεων. Το φαινόμενο δεν περιορίζεται σε τμήματα της περιφέρειας ή σε σχολές χαμηλής ζήτησης. Αντίθετα, επεκτείνεται και σε κεντρικά πανεπιστημιακά ιδρύματα, δημιουργώντας μια «γκρίζα ζώνη» εισαγωγής, όπου η τελική επιλογή δεν εξαρτάται μόνο από τις επιδόσεις, αλλά και από τον συνδυασμό επιδόσεων και συντελεστών της ΕΒΕ. Για πολλούς εκπαιδευτικούς, αυτό το πλαίσιο έχει μετατρέψει τις Πανελλήνιες 2026 σε ένα σύστημα διπλής αξιολόγησης, πρώτα έρχεται ο αποκλεισμός μέσω της ΕΒΕ και στη συνέχεια η κατάταξη μέσω των μορίων.
Η μαθηματική παγίδα της ΕΒΕ
Ένα από τα βασικότερα σημεία κριτικής που διατυπώνονται απέναντι στην Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής αφορά τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται. Η ΕΒΕ δεν αποτελεί ένα σταθερό όριο γνώσεων ή μια συγκεκριμένη βαθμολογική «γραμμή» που καλείται να ξεπεράσει ο υποψήφιος. Αντιθέτως, είναι ένας δυναμικός μηχανισμός που εξαρτάται από τις επιδόσεις του συνόλου των διαγωνιζομένων κάθε χρονιάς. Με άλλα λόγια, δεν αξιολογεί την απόλυτη επίδοση ενός μαθητή αλλά τη θέση του σε σχέση με τους υπόλοιπους υποψηφίους.
Αυτό σημαίνει ότι η δυσκολία ή η ευκολία των θεμάτων, καθώς και η συνολική εικόνα των βαθμολογιών, επηρεάζουν άμεσα το κατώφλι εισαγωγής. Εάν μια χρονιά οι επιδόσεις είναι υψηλές, η ΕΒΕ ανεβαίνει. Εάν οι επιδόσεις είναι χαμηλότερες, η ΕΒΕ υποχωρεί. Έτσι, δύο μαθητές με ακριβώς την ίδια βαθμολογία μπορεί να αντιμετωπιστούν εντελώς διαφορετικά ανάλογα με τη χρονιά στην οποία διαγωνίστηκαν.
Οι επικριτές του μέτρου υποστηρίζουν ότι αυτό δημιουργεί ένα εγγενές παράδοξο. Σε ένα υποθετικό σενάριο όπου οι υποψήφιοι μιας χρονιάς παρουσιάζουν εξαιρετικές επιδόσεις και ο μέσος όρος του επιστημονικού πεδίου διαμορφώνεται στο 18, η κατώτατη ΕΒΕ θα εκτοξευόταν στο 14,4 και η ανώτατη θα προσέγγιζε πρακτικά το 20. Σε μια τέτοια περίπτωση, μαθητές που έχουν επιτύχει βαθμολογίες 15 ή 16, οι οποίες αντικειμενικά θεωρούνται ιδιαίτερα υψηλές και υποδηλώνουν σημαντική γνωστική επάρκεια, θα μπορούσαν να βρεθούν αποκλεισμένοι από μεγάλο αριθμό πανεπιστημιακών τμημάτων. Για πολλούς εκπαιδευτικούς αναλυτές, αυτό ακριβώς συνιστά το μεγαλύτερο παράδοξο του συστήματος.
Ένας μαθητής μπορεί να θεωρείται άριστος με βάση αντικειμενικά ακαδημαϊκά κριτήρια και παρ’ όλα αυτά να αποκλείεται από την πρόσβαση σε σχολές επειδή η χρονιά του χαρακτηρίστηκε από ακόμη υψηλότερες επιδόσεις. Υπό αυτή τη λογική, η ΕΒΕ δεν λειτουργεί ως ένα σταθερό φίλτρο ποιότητας, αλλά ως ένας μεταβαλλόμενος μηχανισμός που επηρεάζεται από τη «συγκομιδή» κάθε εξεταστικής χρονιάς. Αυτός είναι και ο λόγος που αρκετοί ειδικοί μιλούν για ένα σύστημα το οποίο δεν επιβραβεύει αποκλειστικά την ατομική προσπάθεια, αλλά συνδέει την τύχη του κάθε υποψηφίου με τη συνολική επίδοση χιλιάδων άλλων μαθητών. Κατά συνέπεια, η συζήτηση γύρω από την ΕΒΕ δεν αφορά μόνο το ύψος του ορίου εισαγωγής, αλλά και το κατά πόσο είναι παιδαγωγικά και ακαδημαϊκά ορθό η πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση να εξαρτάται από έναν μηχανισμό σχετικής και όχι απόλυτης αξιολόγησης.
57.959 κενές θέσεις στα ΑΕΙ την τελευταία
πενταετία λόγω ΕΒΕ
Χιλιάδες θέσεις που χρηματοδοτούνται και σχεδιάζονται από το δημόσιο πανεπιστήμιο παραμένουν κάθε χρόνο κενές, την ώρα που χιλιάδες υποψήφιοι αποκλείονται πριν καν φτάσουν στη φάση της επιλογής σχολών. Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με εκπαιδευτικούς αναλυτές είναι ένα σύστημα που από τη μία «φιλτράρει» τους υποψηφίους και από την άλλη αδυνατεί να αξιοποιήσει πλήρως την ίδια του τη δυναμική. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Παιδείας, η εφαρμογή της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ) από το 2021 έχει δημιουργήσει μια σταθερή και επαναλαμβανόμενη «τρύπα» στην ανώτατη εκπαίδευση, με χιλιάδες θέσεις να μένουν κενές κάθε χρόνο. Την πενταετία 2021–2025, οι κενές θέσεις στα δημόσια ΑΕΙ ανέρχονται συνολικά σε 57.959, αποτυπώνοντας ένα φαινόμενο που δεν δείχνει να υποχωρεί, παρά τη σταθεροποίηση του συστήματος. Τα στοιχεία ανά έτος δείχνουν μια επίμονη και σχεδόν «δομική» πλέον απώλεια θέσεων:
-2021: 14.281 κενές θέσεις
-2022: 10.839 κενές θέσεις
-2023: 10.745 κενές θέσεις
-2024: 11.458 κενές θέσεις
-2025: 10.636 κενές θέσεις
Παράλληλα με τον αποκλεισμό υποψηφίων, η ΕΒΕ έχει επηρεάσει και τη λειτουργία ορισμένων πανεπιστημιακών τμημάτων, ιδιαίτερα στην περιφέρεια. Τμήματα με περιορισμένο αριθμό εισακτέων καλούνται να λειτουργήσουν με μειωμένο φοιτητικό δυναμικό, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για τη βιωσιμότητα και την ακαδημαϊκή τους ανάπτυξη. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι κενές θέσεις δημιουργούν πιέσεις στον προγραμματισμό των ιδρυμάτων, ενώ σε άλλες οδηγούν ακόμη και σε αναπροσαρμογές στα επιστημονικά πεδία πρόσβασης, προκειμένου να διευρυνθεί η «δεξαμενή» υποψηφίων.
Πηγή: Dnews.gr
