Του Ηλία Τσιαμήτρου
Τη νύχτα που η βασίλισσα κοιλοπονούσε στο κάστρο Tre Kronor[1], η Στοκχόλμη ήταν σκεπασμένη με χιόνι και φυσούσε ένας φαρμακερός βοριάς πιο παγωμένος κι απ’ την ανάσα του Υμίρ[2]. Ολόκληρη η επικράτεια αδημονούσε προσμένοντας την έλευση (επιτέλους) του διαδόχου του θρόνου. Το μωρό γεννήθηκε υγιές, μονάχα που έκλαιγε με βαριά βραχνή φωνή και ήταν καλυμμένο από τις πατούσες μέχρι το κεφάλι με πυκνές μαύρες τρίχες. Ως εκ τούτου, ήταν λογικό αρχικά να θεωρηθεί αγόρι. Εξ’ άλλου αυτή ήταν και η μύχια επιθυμία του πατέρα του, βασιλιά της Σουηδίας Γουσταύου Β’ Αδόλφου. Η μητέρα του βρέφους, Μαρία Ελεωνόρα των Χοεντσόλερν, που είχε μια πολύ δύσκολη γέννα, αδιαφόρησε παντελώς για το φύλο του μωρού. Κι όμως, ένας πιο ενδελεχής έλεγχος επιβεβαίωσε σύντομα πως επρόκειτο για κορίτσι. Ένα κορίτσι για το οποίο η Κλωθώ είχε αρχίσει ήδη να γνέθει στη ρόκα της ένα νήμα ζωής παράξενο και συνάμα αξιοθαύμαστο.
Ο βασιλιάς Γουσταύος, αφού πέρασε η πρώτη απογοήτευση, αγάπησε βαθιά το μικρό κορίτσι που του έμοιαζε φυσιογνωμικά. Η βασίλισσα αντίθετα, οργισμένη που δεν ήταν ο γιος που περίμενε και χρεώνοντας στο βρέφος τους πόνους και τις δυσκολίες της γέννας, απέφευγε ακόμη και να του ρίξει μια ματιά. Το μικρό κορίτσι που πήρε το όνομα Χριστίνα, μεγάλωνε μόνο του μέσα σε κρύους διαδρόμους, κλειστές πόρτες και ψυχρούς ανέκφραστους φρουρούς με γυαλιστερές πανοπλίες και κοντά δόρατα με τα χρώματα της μοναρχίας. Όταν έγινε έξι χρόνων, ο πατέρας της ζώστηκε τα άρματα και επικεφαλής του στρατού ξεκίνησε να λάβει μέρος στον τριακονταετή πόλεμο που μαινόταν στην Ευρώπη. Ο Γουσταύος δεν έμελλε να γυρίσει πίσω ζωντανός, σκοτώθηκε την ίδια χρονιά στο μέτωπο. Προηγουμένως, είχε φροντίσει να εξασφαλίσει τα δικαιώματα της μικρής πριγκίπισσας στη διαδοχή. Η Χριστίνα, μετά από επιθυμία του πατέρα της, είχε ορκιστεί στο θρόνο ως βασιλιάς και όχι ως βασίλισσα.
Το κορίτσι βασίλευσε στην αρχή μέσω αντιβασιλέως. Όταν έγινε δεκαοκτώ ανέλαβε κανονικά τα βασιλικά της καθήκοντα, αλλά η στέψη της άργησε άλλα έξι χρόνια λόγω πολέμων. Από μικρή ο πατέρας της τη μεγάλωσε σαν αγόρι. Δεν ήταν λοιπόν παράξενο που ίππευε σαν Ούγγρος ουσάρος, ξιφομαχούσε σαν Εγγλέζος ιππότης και πυροβολούσε καλύτερα από Γάλλο τυφεκιοφόρο. Ωστόσο, η εγκύκλια μόρφωσή της δεν πήγαινε πίσω. Σπούδασε φιλοσοφία, ελληνικά και λατινικά, ενώ είχε μια κλίση στη θεολογία. Μιλούσε άψογα πολλές ξένες γλώσσες• η γλωσσομάθειά της είχε εκπλήξει τους πρεσβευτές που έσπευδαν από όλη την Ευρώπη να της υποβάλλουν τα σέβη τους. Είχε λατρεία για τις επιστήμες, τη φιλοσοφία και τις τέχνες. Πολλοί διανοούμενοι της εποχής παρεπιδημούσαν κατά καιρούς στην Αυλή της, ανάμεσά τους και ο πολύς Ρενέ Ντεκάρτ (άλλως πως: Καρτέσιος). Οι αυλοκόλακες την αποκαλούσαν «Σοφία της Δύσης» και η ίδια φαινόταν να απολαμβάνει πολύ εκείνο το στομφώδες προσωνύμιο.
Η βασίλισσα Χριστίνα είχε απ’ αρχής κάποιες ιδιορρυθμίες οι οποίες καθώς περνούσαν τα χρόνια αυγάταιναν. Ντυνόταν αντρικά, ήταν αθυρόστομη και είχε ξεσπάσματα αναίτιου θυμού και δραματικής μετάνοιας. Πολύ συχνά την πλήρωναν οι αυλικοί. Λέγεται πως ανάγκαζε έναν φημισμένο φιλόσοφο της εποχής να εμφανίζεται στην αυλή σαν καρναβάλι ντυμένος με σιδερένια πανοπλία και κράνος με πολύχρωμα φτερά. Άλλοτε πάλι, υποχρέωνε τους σοβαρούς και λιγομίλητους στοχαστές να παίζουν μαζί της το τόπι. Σε μια θυελλώδη και παρατεταμένη κρίση υστερίας, το κορίτσι βασιλιάς παραιτήθηκε απ’ το θρόνο, θέτοντας έτσι τέλος στην δυναστεία των Βάσα[3] στη Σουηδία. Ήταν μονάχα εικοσιοκτώ χρονών.
Τότε ήταν που η (πρώην πλέον) βασίλισσα έκοψε καπίστρι όπως λέμε στην καθομιλουμένη. Ανήσυχη και ακατάβλητη, πήρε τους δρόμους της Ευρώπης. Όπου εμφανιζόταν, προκαλούσε ταραχή. Στη Φλάνδρα, διασκέδαζε τους ευγενείς με αστείες γκριμάτσες και προκαλούσε σεισμό στις Αυλές των ηγεμόνων διηγούμενη σόκιν ανέκδοτα. Στη Γαλλία, βγήκε με τον βασιλιά στο κυνήγι καβαλώντας το λευκό της άλογο με τον τρόπο των αντρών, πράγμα αδιανόητο για γυναίκα ευγενή της εποχής. Οι κομψευάμενοι Γάλλοι της Αυλής ψιθύριζαν σοκαρισμένοι πως δεν ήταν σίγουροι αν επρόκειτο για γυναίκα μεταμφιεσμένη σε άντρα ή το αντίστροφο. Πέρασε απ’ τη Βιέννη σαν σίφουνας ντυμένη με παντελόνια και σόκαρε τη Βενετία όπου εμφανίστηκε μονάχα με μια λευκή μεταξωτή κιλότα!
Στο τέλος, κατέληξε στη Ρώμη, όπου διέπραξε δύο πράγματα αδιανόητα, το ένα ιλαρό για τις Αυλές της Ευρώπης, το άλλο σοκαριστικό για την προτεσταντική Σουηδία. Αρχικά, δήλωσε πως κατόπιν εξετάσεώς της από επιτροπή που απαρτίζονταν από την καμαριέρα της, το γιατρό της, έναν ιερέα κι έναν καρδινάλιο, διαπιστώθηκε πως ήταν άντρας και όχι γυναίκα. Κατόπιν, εξέφρασε την απερίφραστη υποστήριξη και αγάπη της προς τον Πάπα και ασπάστηκε την καθολική πίστη! Στην αιώνια πόλη το κορίτσι βασιλιάς έζησε τα περισσότερα από τα επόμενα χρόνια της ζωής της. Εκεί άφησε και την τελευταία της πνοή, σε ηλικία εξήντα τριών ετών το 1689μ.Χ.
Ο ίδιος ο Πάπας, που είχε πει κάποτε γι’ αυτήν πως ήταν «μια βασίλισσα χωρίς βασίλειο, μια χριστιανή χωρίς πίστη και μια γυναίκα χωρίς ντροπή», τής έπλεξε το μεταθανάτιο εγκώμιο και τής επέτρεψε να ταφεί σε ένα απλό και απέριττο μνήμα στα υπόγεια της Βασιλικής του Αγίου Πέτρου στο Βατικανό, δίπλα στους τάφους Παπών, Καρδιναλίων και Αρχιεπισκόπων. Αντίθετα, ένα κενοτάφιο – θρίαμβος του μπαρόκ – δια χειρός Carlo Fontana ορθώνεται προς τιμήν της εντός του ναού, στο δεξιό κλίτος του. Ανάμεσα σε δύο κολώνες από ροζ μάρμαρο της Καρράρα, απεικονίζεται η βασίλισσα σε προφίλ. Πιο κάτω, δυο λευκά αγγελούδια, έργα του Lorenzo Ottoni κρατούν το βασιλικό στέμμα. Στη βάση του μνημείου, μια παράσταση σκαλισμένη σε λευκό μάρμαρο απ’ τον Jean Baptiste Theodon αποθανατίζει τη στιγμή που το κορίτσι βασιλιάς αποκηρύσσει επίσημα τον Προτεσταντισμό και ομολογεί την Καθολική Πίστη. Μονάχα τέσσερις γυναίκες αξιώθηκαν μια τέτοια τιμή μες στους αιώνες. Οι τρεις υπήρξαν βασίλισσες και η τέταρτη ήταν κόμισσα αλλά ισχυρότερη κι από βασίλισσα [4].
[1]: «κάστρο των τριών στεμμάτων», βασιλικό παλάτι της Σουηδίας ως τις μέρες μας
[2]: γίγαντας της σκανδιναβικής μυθολογίας καμωμένος από παγωμένη πάχνη
[3]: ένας σημαντικός ευρωπαϊκός βασιλικός οίκος που κυβέρνησε τη Σουηδία (1523-1654), την Πολωνο-Λιθουανική Κοινοπολιτεία (1587-1668) και τη Ρωσία (1610-1613)
[4]: οι άλλες τρεις ήταν : η Μαρία Κλεμεντίνα Σομπιέσκι, σύζυγος του βασιλιά της Αγγλίας Ιακώβου του 3ου , η βασίλισσα της Κύπρου Καρλόττα και η Ματίλντα κόμισσα της Κανόσα
