Γράφει ο ιερεύς Παναγιώτης Σ. Χαλκιάς
Αξίζει, στ’ αλήθεια, φίλοι αναγνώστες, να κάνουμε σήμερα λίγες σκέψεις πάνω στην ως άνω εντολή, γιατί στην εποχή μας οι καινούργιες ιδεολογίες και αρχές χαλάρωσαν την τιμή προς τους γονείς και απειλούν να την εξαφανίσουν τελείως.
Ευθείς εξ αρχής, πρέπει να πούμε ότι όταν η εντολή του Θεού λέει τιμή, εννοεί την αγάπη και το σεβασμό που ο καθένας από εμάς οφείλει σ’ αυτούς που τον έφεραν στη ζωή. Μια τέτοια τιμή είναι στοιχειώδης υποχρέωση μας ως ανθρώπων. Θα μπορούσε να πει κανείς πως αυτή η αγάπη και ο σεβασμός προς τους γονείς αποτελούν διακριτικό γνώρισμα του ανθρώπου. Στο ζωικό βασίλειο υπάρχει η στοργή προς τα παιδιά, όχι όμως και προς τους γονείς. Στις κοινωνίες των ανθρώπων και οι πιο απολίτιστοι σέβονται και τιμούν τους γονείς τους, συχνά μάλιστα καλύτερα και από τους πολιτισμένους.
Στην Παλαιά Διαθήκη, εκτός από την ως άνω εντολή, πολλές φορές γίνεται λόγος για τις υποχρεώσεις των παιδιών προς τους γονείς τους και προβλέπεται η ποινή του θανάτου γι’ αυτούς που τις αθετούν. «Ος τύπτει πατέρα αυτού ή μητέρα αυτού, θανάτω θανατούσθω». (εξοδ. κα’.15), γράφει το βιβλίο της Εξόδου. Στην Καινή Διαθήκη, ο Απόστολος παραγγέλλει: «Τα τέκνα υπακούετε τοις γονεύσι κατά πάντα. Τούτο γαρ εστίν ευάρεστον τω Κυρίω». (κολασ. γ’. 20)
Η ως άνω παραγγελία του Αποστόλου μας οδηγεί να δούμε πως ο άνθρωπος πρέπει να εκδηλώνει την τιμή που οφείλει σ’ αυτούς που τον έφερναν στον κόσμο. Πρώτα-πρώτα με την υπακοή του. Υπακοή αγάπης, όχι δουλική. Μια τέτοια υπακοή έχει μεγάλη σημασία για τον άνθρωπο, κυρίως κατά τα νεανικά του χρόνια. Γιατί τότε είναι ανώριμος και άπειρος. Κάθε συμβουλή, λοιπόν, που βγαίνει από την πείρα των γονιών του είναι γι’ αυτόν πολύτιμη.
Όσο ψηλά και αν φτάσουμε, όσες γνώσεις κι αν αποκτήσουμε, πάντα κάτι χρήσιμο θα έχει να μας προσφέρει η πατρική ή η μητρική συμβουλή, για το νοικοκυριό, για την ανατροφή των παιδιών, για τις σχέσεις μας με την σύζυγο ή τον σύζυγο, για τη συναναστροφή μας με τους ανθρώπους. Είναι απαράδεκτο αυτό που κάνουν πολλές μοντέρνες οικοδέσποινες, που αν θα κάνουν τη χάρη να ανεχθούν τη μητέρα ή την πεθερά τους στο σπίτι, είναι για να την έχουν ως υπηρέτρια και να της δίνουν εντολές.
Με την ικανοποίηση, ύστερα, των αναγκών των γονιών μας και την περίθαλψη των γηρατειών τους θα εκδηλώσουμε την τιμή μας σ’ αυτούς. Το καθήκον τούτο είναι χρέος των παιδιών και πρέπει να εξοφληθεί. Είναι απόδοση δικαιοσύνης. Όπως το δέντρο προσφέρει τους καρπούς και τη σκιά του στο γεωργό που το φύτεψε, έτσι και τα παιδιά έχουν υποχρέωση να αποδώσουν τα τροφεία σ’ εκείνους που τα γέννησαν, τα μεγάλωσαν, τα μόρφωσαν, τα αποκατέστησαν. Είναι εγκληματικό να αφήνουμε τους γονείς μας να περνούν τα γηρατειά τους με δυσκολίες και στερήσεις, ενώ εκείνοι θυσίασαν τα πάντα για μας και έχτισαν με τον ιδρώτα και το αίμα τους τα σκαλοπάτια της δικής μας ανόδου. Όσα προβλήματα οικονομικά κι αν αντιμετωπίζουμε, δεν είναι λόγος να αδιαφορήσουμε για τις ανάγκες των γονιών μας. Εκείνοι έβγαζαν την μπουκιά από το στόμα τους για να μας τη δώσουν. Ας μοιρασθούμε, λοιπόν, κι εμείς μαζί τους το φτωχικό φαγητό μας, το πενιχρό μας μεροκάματο.
Συχνά συμβαίνει οι γονείς να μην έχουν οικονομικές ανάγκες. Όμως και τότε έχουν ανάγκη από κάποια, συμβολική έστω, προσφορά μας, ως έκφραση της αγάπης μας. Ένα δώρο στη γιορτή τους, ένα γλύκισμα που φτιάξαμε με τα χέρια μας, λίγα λουλούδια, μια βόλτα με το αυτοκίνητο, λίγη ψυχαγωγία, είναι μεγάλες χαρές γι’ αυτούς, γιατί αισθητοποιούν και τονίζουν την αγάπη και τον σεβασμό μας. Ας μην περιμένουμε τη στιγμή του θανάτου τους για να τους στείλουμε λουλούδια και στεφάνια, εκπληρώνοντας ένα τυπικό καθήκον, συχνά μόνο για τα μάτια του κόσμου.
Με την ανοχή, τέλος των αδυναμιών, των ελαττωμάτων και των γεροντικών ιδιοτροπιών των γονιών μας, θα εκδηλώσουμε σ’ αυτούς την αγάπη και την τιμή μας. Οι γονείς μας πάλεψαν χρόνια ολόκληρα με τις δυσκολίες της ζωής, κουράστηκαν, τσακίστηκαν. Φυσικό, λοιπόν, να έχουν κλονισμένο το νευρικό τους σύστημα. Δεν πρέπει να παίρνουμε «τοις μετρητοίς» μια κουβέντα παραπάνω που θα μας πουν ή να γινόμαστε θηρία για κάποια σφαλερή ενέργειά τους. Πρέπει να ξέρουμε ότι έχουν πιο πολύ ανάγκη την αγάπη μας τις στιγμές των κλονισμών και των αδυναμιών τους.
Είναι, ίσως, αλήθεια πως γκρινιάζουν πολλές φορές αδικαιολόγητα, πως επεμβαίνουν σε υποθέσεις που δεν τους αφορούν, πως νομίζουν ότι είμαστε πάντα παιδιά και θέλουν να μας συμβουλεύουν και να μας επιβάλλουν, μερικές φορές, τη γνώμη τους. Τι να κάνουμε; Γονείς μας είναι. Θα τους ανεχθούμε και θα τους υπομείνουμε. Εκείνοι συγχωρούσαν πάντα τις νεανικές μας τρέλες και τα λάθη μας, υπέμεναν πάντα τα ελαττώματα και τις ιδιοτροπίες μας. Ας κάνουμε και εμείς το ίδιο. Ό,τι και να κάνουν, ό,τι και να λένε, πρέπει να είμαστε σίγουροι ότι στο βάθος μας αγαπούν, θέλουν το καλό μας, είναι έτοιμοι να θυσιαστούν για μας.
Θα μου επιτρέψετε, φίλοι αναγνώστες, να τελειώσω με δύο προσωπικά βιώματα, σχετικά με το θέμα.
Από το 2000 έως το 2006 είχα ορισθεί από το Σεβασμιότατο Μητροπολίτη μας κ.κ. ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΑ, ως υπεύθυνο του Γηροκομείου Βεροίας.
Κάποιο Πάσχα αποφάσισα να κάνω Ανάσταση στη μεγάλη αίθουσα του ιδρύματος, όπου υπήρχαν όλοι οι γέροντες. Κατά τη διάρκεια της Ακολουθίας μια 65χρονη ένοικος του ιδρύματος καθόταν στην είσοδο της αίθουσας και κοίταζε προς τα έξω. Αφού τελείωσα την ακολουθία και μοίραζα τα κόκκινα αυγά, τη ρώτησα για τη στάση της. Και η απάντησή της: «Εκείνο το ευλογημένο κορίτσι μου, μου υποσχέθηκε ότι στις 11 η ώρα θα έρθει εδώ. Την περίμενα, αλλά δεν ήρθε…»
Το δεύτερο: Μια 70χρονη ένοικος μου είπε: «Ο άνδρας μου πέθανε νωρίς. Μεγάλωσα μόνη μου 5 παιδιά. Το σπιτάκι, μου 50 τετραγωνικά, μας χωρούσε όλους. Τα παιδιά μου έκαναν δική τους οικογένεια και κατοικούν σε μεγάλα σπίτια. Εγώ δεν χωρούσα σ’ αυτά τα σπίτια και με έφεραν στο Γηροκομείο…».
Τα συμπεράσματα, φίλοι αναγνώστες, δικά σας.
Και το του Ισοκράτη: «Τοιούτος γίνον περί τους γονείς, οίους αν εύξαιο περί αυτόν γενέσθαι τους σε αυτόν παίδας».
