Του Πάρη Παπακανάκη
Εικ. 1: «Εν τω μέσω δε της βαθυτάτης ταύτης συγκινήσεως … ανυψώθη επί τε του πύργου … και επί των επτά πυλών της πόλεως, αυθωρεί η ελληνική σημαία φέρουσα τον αναγεννώμενον φοίνικα»» (Φιλιππίδης Νικόλαος (1881) Ο ιερός του 1821 ελληνικός αγών :Η επανάστασις και καταστροφή της Ναούσης, Αθήνησι: Τύποις Αδελφών Βαρβαρρήγου, σελ. 44)
Την ομόψυχη απόφαση των κατοίκων της Νάουσας, ανήμερα της Κυριακής της Ορθοδοξίας, στον μητροπολιτικό Ι. Ν. του Αγίου Δημητρίου (19 Φεβρουαρίου 1822 με το παλαιό ημερολόγιο), για έναρξη της επανάστασης ακολούθησε, σύμφωνα με τον Νικόλαο Κασομούλη, πολεμικό συμβούλιο στην εκκλησία της Ελεούσας (Μονή Δοβρά), στο οποίο συμμετείχαν, εκτός από τους Ζαφειράκη, Καρατάσο, Γάτσο, οπλαρχηγοί από τον Όλυμπο και εκπρόσωποι άλλων πόλεων που ετοιμάζονταν να ξεσηκωθούν, όπως: ο Γιάννης Βαρβαρέσκος από την Καστοριά, ο Νιόπλιος από τη Σιάτιστα, ο Παναγιώτης Ναούμ από τα Βοδενά (Έδεσσα), με θέμα συζήτησης τη γενική εξέγερση των πόλεων της Μακεδονίας, τον συντονισμό του αγώνα και, σε άμεση εφαρμογή, την κατάληψη της Βέροιας. Λόγω της στρατηγικής θέσης της πόλης, οι εξεγερμένοι θα είχαν τον έλεγχο των δρόμων που οδηγούσαν στη Θεσσαλονίκη, την Κοζάνη και τον Όλυμπο.
Το σχέδιο της επίθεσης προέβλεπε την κατάληψη των γεφυρών “Καραχμέτ” και “Μπαρμπούτας” (σήμερα γέφυρα Βεργίνας) από τους οπλίτες του Ζαφειράκη, τη διασφάλιση των διαδρομών προς Ξηρολίβαδο και Καστανιά με κατάληψη του “Αράπ μαχαλά”, από τους οπλίτες του Λάζου Ραμαντάνη, την εφόρμηση του σώματος του Καρατάσου από τη “συνοικία των Τσιγγάνων” (όπου σήμερα τα κοιμητήρια της πόλης) και τη συνοικία των Αγίων Αναργύρων, την κατάληψη των περιοχών “Παλαιοφόρου” και “Λαδόμυλων” από τους οπλίτες του Δημήτρη Σιούγκαρη.
Η επιχείρηση άρχισε τη 2η νυκτερινή ώρα, αλλά σε όλα τα σημεία εισόδου τους οι επιτιθέμενοι βρήκαν ισχυρή αντίσταση από ιδιαιτέρως ενισχυμένα σώματα Οθωμανών, οχυρωμένων μάλιστα σε κατοικίες. Η απροσδόκητη αυτή εξέλιξη, τους ανάγκασε, παρά τις γενναίες προσπάθειές τους, να αναδιπλωθούν τα χαράματα και να ανασυγκροτηθούν στη Μονή Δοβρά.
Πέραν των αιφνίδιων αλλαγών στα μέτρα φύλαξης της πόλης, ένα έγγραφο του ιεροδικείου Βέροιας, στο οποίο αναγράφεται αμοιβή 800 γρόσια προς φύλακες που συγκέντρωσαν εκείνες τις ημέρες τα όπλα των “απίστων της Βέροιας”, δεν αφήνει πολλά περιθώρια αμφιβολίας ότι η απόπειρα κατάληψης της Βέροιας ήταν καταδικασμένη, γιατί είχε διαρρεύσει το σχέδιο της όλης επιχείρησης…
Βαρύτατος ήταν ο φόρος αίματος για την πόλη της Βέροιας. Ο ιερομόναχος Ιωαννίκιος και μετέπειτα ηγούμενος της Μονής Τιμίου Προδρόμου, κατέγραψε μαρτυρίες γερόντων σε χειρόγραφο βιβλίο του (ενέχοντας ίσως το στοιχείο της υπερβολής): «…τοσούτον αίμα ελληνικόν έρρευσε, ώστε πεντήκοντα και πέντε άμαξαι, πλήρεις κεφαλών, μόνο εν Βεροία, μετεφέρθησαν και ερρίφθησαν εντός του ρύακος (του, υπό την θέσιν «πολλά κυπαρίσσια», μέχρι της σήμερον, ρέοντος…»
Άλλες πηγές κάνουν λόγο για τη σύλληψη 72 ως 82 προκρίτων της πόλης, οι οποίοι κλείστηκαν σε φυλακές της Θεσσαλονίκης, βασανίστηκαν και πιθανότατα εκτελέστηκαν.
Σε έγγραφο του ιεροδικείου Βέροιας εκείνης της χρονικής περιόδου, καταγράφονται 600 γρόσια προς τον δήμιο Μουσλίμ Αγά ως αμοιβή για τον απαγχονισμό “απίστων της Βέροιας”…
Εικ. 2: Ο ορειχάλκινος ανδριάντας του Καρατάσου, έναντι του Ι. Ν. Αγίων Αναργύρων, έργο της γλύπτριας Αλίκης Χατζή. Είναι προσφορά του Υπουργείου Άμυνας προς τον Δήμο Βέροιας. Τα αποκαλυπτήρια έγιναν την 1η Μαΐου 1970.
Βιβλιογραφία
.Κασομούλης Νικόλαος (1940). Ενθυμήματα Στρατιωτικά Της Επαναστάσεως Των Ελλήνων 1821-1833 τυπογραφείο του Α. Ι Βάρσου
Φιλιππίδης Νικόλαος (1881) Ο ιερός του 1821 ελληνικός αγών :Η επανάστασις και καταστροφή της Ναούσης, Αθήνησι: Τύποις Αδελφών Βαρβαρρήγου
Χιονίδης Γιώργος,(1985). Η συμβολή της Βέροιας στην Επανάσταση του 1821. Βέροια.
