Του Σάκη Τριανταφυλλίδη
Προπονητή Σκακιού
Πώς να σκέφτεσαι πριν από κάθε κίνηση.
Ένα από τα μεγαλύτερα μυστικά στο σκάκι δεν είναι κάποια περίπλοκη θεωρία ή ένας εντυπωσιακός συνδυασμός. Είναι κάτι πολύ πιο απλό: ο σωστός τρόπος σκέψης πριν από κάθε κίνηση.
Οι περισσότεροι αρχάριοι παίζουν γρήγορα, χωρίς να εξετάζουν καλά τη θέση. Έτσι κάνουν λάθη που θα μπορούσαν εύκολα να αποφευχθούν. Υπάρχει όμως ένας απλός τρόπος για να οργανώσουμε τη σκέψη μας. Πολλοί προπονητές σκακιού προτείνουν έναν μικρό «κανόνα» με τρεις βασικές ερωτήσεις.
Για να γίνει πιο κατανοητή η μέθοδος σκέψης των 3 ερωτήσεων, μπορούμε να τη δούμε με απλά διαγράμματα σκακιού. Οι εικόνες βοηθούν τον αρχάριο να συνδέσει τη θεωρία με πραγματικές θέσεις στη σκακιέρα.
1. Τι απειλεί ο αντίπαλος;
Πριν σκεφτούμε τι θέλουμε να κάνουμε εμείς, πρέπει να δούμε τι σχεδιάζει ο αντίπαλος. Αυτή είναι ίσως η πιο σημαντική ερώτηση.
Κοιτάζουμε προσεκτικά:
Αν κάποιο κομμάτι μας απειλείται.
Αν υπάρχει πιθανότητα για σαχ στον βασιλιά μας.
Αν ο αντίπαλος ετοιμάζει κάποια διπλή επίθεση ή παγίδα.
Πολλές χαμένες παρτίδες προέρχονται από απλή απροσεξία. Ο παίκτης σκέφτεται μόνο το σχέδιό του και ξεχνά να δει την επόμενη κίνηση του αντιπάλου.
Ένας καλός κανόνας είναι: πριν παίξεις, κοίτα τη σκακιέρα σαν να ήσουν ο αντίπαλος.
Για παράδειγμα, στη θέση του διαγράμματος ο αντίπαλος επιτίθεται στον βασιλιά ή δημιουργεί επικίνδυνη απειλή ματ.
Πριν κάνουμε οποιαδήποτε κίνηση, πρέπει να αναρωτηθούμε:
Δέχεται κάποιο κομμάτι μας επίθεση;
Υπάρχει σαχ;
Υπάρχει απειλή ματ ή κερδισμένου κομματιού;
Αν δεν απαντήσουμε σωστά σε αυτή την ερώτηση, μπορεί να χάσουμε υλικό ή ακόμα και την παρτίδα.
2. Τι απειλώ εγώ;
Αφού βεβαιωθούμε ότι δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος, μπορούμε να σκεφτούμε τις δικές μας ιδέες.
Ρωτάμε τον εαυτό μας:
Μπορώ να επιτεθώ σε κάποιο κομμάτι;
Μπορώ να δημιουργήσω σαχ;
Μπορώ να κερδίσω υλικό ή να βελτιώσω τη δραστηριότητα των κομματιών μου;
Ακόμη και μια απλή απειλή μπορεί να αναγκάσει τον αντίπαλο να αμυνθεί και να χάσει χρόνο. Έτσι αποκτούμε πρωτοβουλία στο παιχνίδι.
Στο διαγράμμα βλέπουμε ένα κλασικό παράδειγμα διπλής επίθεσης (fork), όπου ένα κομμάτι επιτίθεται σε δύο κομμάτια ταυτόχρονα. Συνήθως ο αντίπαλος δεν μπορεί να τα σώσει και χάνει υλικό.
3. Ποια κίνηση βελτιώνει τη θέση μου;
Δεν είναι πάντα απαραίτητο να επιτεθούμε αμέσως. Πολλές φορές η καλύτερη κίνηση είναι απλώς εκείνη που κάνει τη θέση μας καλύτερη.
Για παράδειγμα:
Φέρνουμε ένα κομμάτι σε πιο ενεργό τετράγωνο.
Συνδέουμε τους πύργους.
Προστατεύουμε ένα αδύναμο πιόνι.
Ανοίγουμε χώρο για τα κομμάτια μας.
Οι καλές θέσεις δημιουργούνται συχνά μέσα από μικρές βελτιώσεις και όχι μόνο από μεγάλες επιθέσεις.
Η σημασία της ηρεμίας
Η σκέψη στο σκάκι χρειάζεται ψυχραιμία. Οι βιαστικές κινήσεις είναι από τις πιο συχνές αιτίες λαθών. Ακόμη και λίγα δευτερόλεπτα σκέψης μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά.
Ένας απλός τρόπος είναι να θυμόμαστε πάντα τη μικρή αυτή διαδικασία.
Τι απειλεί ο αντίπαλος;
Τι απειλώ εγώ;
Ποια κίνηση βελτιώνει τη θέση μου;
Με αυτή τη μέθοδο, ο παίκτης αρχίζει να βλέπει τη σκακιέρα πιο καθαρά και να αποφεύγει πολλά λάθη. Σιγά σιγά, η σκέψη γίνεται πιο οργανωμένη και το παιχνίδι πιο απολαυστικό.
Απάντηση του προηγούμενου προβλήματος:
1. Αα1
Α´επιλογή
1…. ΒxΑα1, 2. ΒxΒα1#
Β επιλογή
1. ….. ΠxΠα8, 2 ΒxΠα8#
Γ επιλογή
1…. θ6, 2. Βθ1xα6#
