Γράφει
ο Θωμάς Γαβριηλίδης
ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΟΥΝ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟΥ ΙΧ, 444
1. Είναι καλά τα κειμήλια της παρθενίας
2. όμως η παρθενία
τη ζωή θα την εξαφάνιζε,
3. αν φυλαγόταν απ’ όλους τους
ανθρώπους.
4. Γι’ αυτό, κατά πώς πρέπει,
στεφανώσου μια γυναίκα
5. και δώσε στον κόσμο κάποιον άνθρωπο
6. που θα πάρει τη θέση σου,
όταν πεθάνεις.
7. Να αποφύγεις όμως να γίνεις
φιλήδονος.
ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
1. Καλά τα παρθενίης κειμήλια,
παρθενίη δε
2. τον βίον ώλεσε ‘αν πάσι φυλασσομένη.
3. Τούνεκεν ευθέσμως άλοχον λάβε,
και τινά κόσμω
4. δος βροτόν αντί σέθεν, φεύγε δε
μαχλοσύνην.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ – ΣΧΟΛΙΑ
Ο επιγραμματοποιός Ερατοσθένης ο Σχολαστικός που έζησε και έγραφε στα χρόνια του αυτοκράτορα Ιουστινιανού (6ος αι. μ.Χ.) και ανθολογήθηκε από τον σύγχρονό του ποιητή και ανθολόγο Αγαθία τον Σχολαστικό, με το παρουσιαζόμενο στο σημερινό μου σημείωμα επίγραμμά του φαίνεται ότι συμβουλεύει κάποιον γνωστό του νεαρό, που είχε τάσεις αγαμίας, όντας οπαδός της διαφύλαξης της παρθενίας ως πολύτιμου κειμηλίου, να νυμφευθεί σύμφωνα με τα ήθη και έθιμα (ευθέσμως) ώστε να αποκτήσει παιδί, το οποίο αφού το αναθρέψει, να το παραδώσει στην κοινωνία, για να μείνει «στο πόδι του», όταν αυτός, ο πατέρας του, πεθάνει. Μοναδικό του επιχείρημα είναι το εξής: Αν όλοι οι άνθρωποι – γυναίκες και άνδρες – φύλαγαν την παρθενία τους ως πολύτιμο θησαυρό σε όλη τους τη ζωή, τότε η ανθρωπότητα θα εξαφανιζόταν από τον πλανήτη γη, εφόσον δεν θα γεννιόταν κανένας άνθρωπος.
Καθήκον λοιπόν του κάθε άνδρα και της κάθε γυναίκας, για να υπηρετήσει τη διαιώνιση του είδους του, αποστολή που του ανέθεσε ο Δημιουργός του, είναι, να θυσιάσει, όταν έρθει σε ώρα γάμου, την παρθενία του, αλλά και να προσέξει να μη γίνει δούλος της ηδονής, που συνδέεται με τη γενετήσια διαδικασία.
ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ
ΤΗΣ ΠΑΡΘΕΝΙΑΣ;
Δεν έχω υπόψη μου, δυστυχώς, κανένα σχόλιο κάποιου σύγχρονου του Ερατοσθένη του Σχολαστικού για τις αντιδράσεις που πιθανόν να προκάλεσε το επίγραμμα αυτό, το οποίο προφανώς είναι προϊόν διαμαρτυρίας σε κάποια «εποχική;» έξαρση τάσης αγαμίας, που είχε ως συνέπεια τη μείωση του πληθυσμού και προπάντων τις δυσκολίες στην επάνδρωση των φρουρίων, του στόλου και γενικά των στρατιωτικών δυνάμεων της βυζαντινής αυτοκρατορίας.
ΘΕΑ ΑΡΤΕΜΙΣ
ΠΡΟΣΩΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΓΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΡΘΕΝΙΚΟΤΗΤΑΣ
Το πρόβλημα της αγαμίας των νέων υπήρχε βέβαια και στην Αρχαία Ελλάδα, εφόσον και μία θεά του Δωδεκαθέου, η θεά Άρτεμις, η κόρη του Δία και της Λητώς, η δίδυμη αδελφή του θεού Απόλλωνα, ήταν ορκισμένη αιωνόβια παρθένος, όπως και οι οπαδοί της, οι οποίοι ορκίζονταν επίσης ισόβια παρθενία.
ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ ΓΙΟΣ
ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ ΘΗΣΕΑ
Η αγαμία των νέων φαίνεται ότι πήρε εκρηκτικές διαστάσεις, όταν επικεφαλής των ορκισμένων παρθένων έγινε ο ωραιότατος και πολύ μυαλωμένος νεαρός πρίγκιπας Ιππόλυτος, ο γιος του θρυλικού βασιλιά της Αθήνας, του Θησέα.
Ο νεαρός Ιππόλυτος μετά το θάνατο της μητέρας του, της αμαζόνας Αντιόπης και το γάμο του πατέρα του με την κόρη του βασιλιά της Κρήτης, του Μίνωα, τη Φαίδρα, είχε σταλεί στον πρόππαπού του τον βασιλιά της Τροιζήνας, τον Πιτθέα, όπου αδιάλλακτα αγνός είχε αφιερωθεί στη λατρεία της αγνής θεάς Αρτέμιδας και αρνιόταν όλα τα καλέσματα της θεάς του έρωτα, της Αφροδίτης.
Η συμπεριφορά του Ιππόλυτου δεν άργησε να προκαλέσει την οργή της Αφροδίτης, η οποία, όταν είδε ότι συνεχώς πλήθαιναν οι οπαδοί της Αρτέμιδας και λιγόστευαν οι δικοί της, αποφάσισε να αντιδράσει και να τιμωρήσει, τον νεαρό που τολμούσε να την περιφρονεί, τότε που της δόθηκε η ευκαιρία με τον πηγαιμό στην Τροιζήνα του Θησέα και της Φαίδρας.
Όταν η βαριόμοιρη Φαίδρα πήγε στην Τροιζήνα και ξεπρόβαλε μπροστά της, ο πανέμορφος πρόγονός της, ο Ιππόλυτος, ένιωσε τα γόνατά της να τρέμουν και η καρδιά της να φτεροκοπάει, από τα βέλη του Έρωτα του μιλημένου από πριν γιου της Αφροδίτης. Η αδιάλλακτη απόρριψή της από τον παρθένο Ιππόλυτο την τρέλανε και πάνω στην τρέλα της τον κατηγόρησε στον πατέρα του ότι δήθεν αποπειράθηκε να τη βιάσει. Ο Θησέας την πίστεψε αμέσως, χωρίς δεύτερη σκέψη, και διώχνοντας το γιο του απ’ το παλάτι, τον καταράστηκε, επικαλούμενος το θεό Ποσειδώνα, ως εκτελεστή της κατάρας του. Ο Ποσειδώνας ανταποκρίθηκε αμέσως και προκάλεσε δυστύχημα στο άρμα με το οποίο έφευγε ο καταραμένος Ιππόλυτος, με συνέπεια τον τραγικό θάνατο του νέου, που το μόνο του «σφάλμα» ήταν η άρνηση του γάμου.
Η θεά Άρτεμις βέβαια δεν έμεινε ασυγκίνητη από τον άδικο χαμό του οπαδού της Ιππόλυτου. Φρόντισε να μαθευτεί όλη η αλήθεια και να αποκατασταθεί η τιμή του ωραίου και μυαλωμένου νέου. Η Αφροδίτη δεν έφερε καμία αντίρρηση, αφού και το δικό της μήνυμα είχε περάσει στους νέους, οι οποίοι στο εξής το σκέφτονταν περισσότερο, αν μπορούσαν να αδιαφορούν για τον έρωτα, ώσπου έπειτα από κάποιους αιώνες, χρειάστηκε, όπως φαίνεται, να τους το θυμίσει «ο από σκηνής φιλόσοφος» τραγικός ποιητής Ευριπίδης με την τραγωδία του «Ιππόλυτος Στεφανηφόρος», η οποία διδάχτηκε το 422 π.Χ., και στα χρόνια του Ιουστινιανού (6ος αι. μ.Χ.) ο επιγραμματοποιός Ερατοσθένης ο Σχολαστικός με το επίγραμμα που μας απασχόλησε στο σημερινό μου σημείωμα, το σωτήριον έτος 2019 (21ος αι. μ.Χ.), σε μια εποχή, που ο πληθυσμός της Ελλάδας και γερνάει και λιγοστεύει αλματωδώς, επειδή πολλοί νέοι και νέες αποφεύγουν το γάμο με διάφορες δικαιολογίες (όχι, δυστυχώς, αβάσιμες πάντοτε), αλλά και επειδή όχι λίγα ζευγάρια αποφεύγουν την απόκτηση παιδιών, γιατί δεν θέλουν να αναλάβουν ούτε τις ευθύνες ούτε τα έξοδα που απαιτεί η ανατροφή τους, ενώ παράλληλα πολλοί νέοι αφανίζονται από τα ναρκωτικά.
