Όσο και αν κάποιος θέλει να διατηρήσει την
αισιοδοξία του και να αναζητήσει έστω μηδαμινά περιθώρια ελπίδας στην αέναη
οικονομική και ηθική περιδίνηση που έχει περιέλθει η ελληνική κοινωνία τα
τελευταία χρόνια, εντούτοις δεν είναι λίγες οι φορές που η περιρρέουσα
κατάσταση εκ των πραγμάτων τον οδηγεί σε απόγνωση και αισθήματα
απογοήτευσης.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστικό και συνάμα
διδακτικό προς την κατεύθυνση αυτή είναι το παρακάτω κείμενο, που συνέγραψε υπό
τύπον ενημερωτικής αναφοράς προς τον αμερικανό πρόεδρο Τρούμαν ο Πολ Πόρτερ,
επικεφαλής της αμερικανικής αποστολής που είχε σταλεί στην Ελλάδα το 1947,
προκειμένου ο Τρούμαν να έχει ιδία άποψη για τα τεκταινόμενα. Μετά λοιπόν από
παραμονή ενός μηνός στο ελληνικό έδαφος ο Πόρτερ περιγράφει τα κάτωθι
εκτιθέμενα, τα οποία εκπλήσσουν δυσάρεστα ως προς την ομοιότητά τους με τα
σημερινά δεδομένα, παρότι έχουν παρέλθει στο μεσοδιάστημα 7 ολόκληρες
δεκαετίες. Ειδικότερα το κείμενο έχει ως εξής :
«Εδώ δεν υπάρχει κράτος σύμφωνα με τα
δυτικά πρότυπα. Αντ’ αυτού υπάρχει μια χαλαρή ιεραρχία ατομιστών πολιτικών,
μερικοί από τους οποίους είναι χειρότεροι από άλλους, που είναι τόσο
απασχολημένοι με τον προσωπικό τους αγώνα για εξουσία, ώστε δεν έχουν το χρόνο
να αναπτύξουν οικονομική πολιτική, ακόμη και αν υποθέσουμε ότι είχαν την
ικανότητα.
Η δημόσια διοίκηση είναι υπερβολικά
εκτεταμένη. Οι χαμηλοί μισθοί προσαυξάνονται βάσει ενός εντελώς συγκεχυμένου
συστήματος επιδομάτων, χάρη στα οποία μερικοί δημόσιοι υπάλληλοι κερδίζουν
μέχρι και τέσσερις φορές περισσότερο από τον βασικό μισθό τους.
Η ελληνική κυβέρνηση δεν έχει άλλη πολιτική
εκτός από το να εκλιπαρεί για ξένη βοήθεια, ώστε να διατηρηθεί στην εξουσία
απαριθμώντας θορυβωδώς τις θυσίες της Ελλάδος. Στόχος της είναι να
χρησιμοποιήσει την ξένη βοήθεια ως μέσο για τη διαιώνιση των προνομίων μίας
μικρής κλίκας που αποτελεί την αόρατη εξουσία στην Ελλάδα. Αίσθησή μου είναι
ότι το ελληνικό κράτος, έχοντας υποβάλει αίτηση βοήθειας και εποπτείας, έχει θέσει,
στο μέτρο αυτό, όρια στην ίδια του την εθνική κυριαρχία.»
Αναρωτιέμαι, πώς θα μπορούσε να αντιδράσει
κανείς διαβάζοντας τα παραπάνω. Να γελάσει με τη διεισδυτική ματιά του συντάκτη
του κειμένου και την χαρακτηριστική αποτύπωση της κατάστασης, την οποία
κατάφερε και συνέθεσε σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα παραμονής στην Ελλάδα ή
να κλάψει με το γεγονός ότι τόσες δεκαετίες μετά τίποτε σχεδόν δεν έχει
αλλάξει, γιατί αυτά που είδε ο αμερικανός απεσταλμένος προφανώς για εμάς είναι
αυτονόητες καταστάσεις της ελληνικής πραγματικότητας που όλοι αποδέχονται τη
διαιώνισή τους ;
Είναι πράγματι εξαιρετικά λυπηρό να
επαναλαμβάνουμε λάθη και παραλείψεις του παρελθόντος και να μη διδασκόμαστε
τίποτε από τις δυσάρεστες συνέπειες που αυτά επέφεραν. Δεν μας τιμά καθόλου να
επαιρόμαστε διαρκώς ως λαός για τις ικανότητές μας και την εξυπνάδα μας και
τελικά εκ του αποτελέσματος να καταντούμε οι ικέτες της βοήθειας και της καλής
διάθεσης των δυτικών.
Αφού λοιπόν γνωρίζουμε και εύκολα μπορούμε
να διαγνώσουμε τις παθογένειες που μας οδήγησαν στα μνημόνια και στα αδιέξοδα,
γιατί εξακολουθούμε να κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας και να μην
επιχειρούμε ενωμένοι, πολίτες και πολιτικοί, τις ριζικές αλλά αναγκαίες
διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που μπορεί αρχικά να πονέσουν και να θίξουν
κεκτημένα δικαιώματα, μακροπρόθεσμα όμως θα αποφέρουν καρπούς και θα
δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις απεγκλωβισμού από τη μέγγενη των αδιεξόδων και
της αβεβαιότητας ;
Δικηγόρος Παρ’ Αρείω
Πάγω
