Γράφει η Ευδοξία Δαβόρα
μουσικοπαιδαγωγός- μουσικοθεραπεύτρια
Σκηνή, φώτα, ήχος, μουσική και όλοι στις θέσεις τους.
Ένα ακόμη καλοκαιρινό φεστιβάλ νεανικών χορωδιών, με το κάθε σύνολο να δίνει τον καλύτερό του εαυτό υπό τις υποδείξεις φιλόδοξων μαέστρων. Οι εκτελέσεις και οι διασκευές των κομματιών άρτιες. Παρουσίες προσεγμένες, ντυμένες με τα καλύτερα χαμόγελα και άριστα στοιχισμένες.
Κάπου στη μέση της βραδιάς, στη σκηνή ανεβαίνει μια ομάδα λίγο διαφορετική από τις υπόλοιπες. Τα βήματα τους δεν είναι σταθερά. Χρειάζονται βοήθεια ακόμη και για να στηθούν σε μια σειρά. Φωνές παράφωνες. Τρεμάμενες. Με τους χορωδούς να μην μπορούν να αρθρώσουν τις λέξεις τους σωστά πολλές φορές, χάνοντας ακόμη και το τέμπο. Το κοινό παγώνει για λίγα δευτερόλεπτα. Μα τα χαμόγελα και το πείσμα των χορωδών δεν αφήνουν πολλά περιθώρια, κερδίζοντας το μεγαλύτερο χειροκρότημα όλων.
Είναι παιδιά με αυτισμό και σύνδρομο down. Που αψήφησαν τις όποιες δυσκολίες, ξεπέρασαν τις όποιες προσδοκίες, και όρθωσαν το ανάστημά τους χαρίζοντας μας ένα κομμάτι από την ψυχή τους. Με αυτοπεποίθηση, με χαμόγελα, με δυνατές φωνές. Δεν είμαστε τραγουδιστές είπαν. Αλλά μέσα από τα τραγούδια μας, σας χαρίζουμε την αγάπη μας. Παιδιά που στην καθημερινότητα τους έχουν ελλιπή λόγο, δύσκολη άρθρωση και αδύναμη μνήμη, καταφέρνουν τώρα να τραγουδούν ολόκληρα τραγούδια. Η ερώτηση πολλών, πως είναι δυνατόν; Και για ακόμη μια φορά η μουσική φανερώνει ένα μικρό θαύμα.
Για τα παιδιά με αυτισμό ή σύνδρομο down έχει αποδειχθεί πως η μουσική και το τραγούδι μπορούν να ενισχύσουν την ομιλία, τη γλώσσα και τις επικοινωνιακές τους δεξιότητες. Έχει παρατηρηθεί πως τα παιδιά με πολύ λίγη ομιλία που περιγράφονται ως μη λεκτικά σχεδόν, θα μπορούσαν εύκολα να ανακαλέσουν λέξεις από τραγούδια. Καθηγητές από το Πανεπιστήμιο του Roehampton, διεξήγαγαν μια έρευνα σχετικά με τον αντίκτυπο της μουσικής στην ομιλία και τη γλώσσα για τα παιδιά που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού.
Το κύριο εύρημα της έρευνας ήταν πως η μουσική μπορεί να ενισχύσει τις κοινωνικές σχέσεις για τα παιδιά με αυτισμό όπως επίσης και να διευρύνει το λεξιλόγιο τους. Ένα ερωτηματολόγιο που δημιουργήθηκε με βάση αυτά τα ευρήματα, αποκάλυψε ότι σχεδόν το ένα τρίτο των παιδιών που περιγράφονται ως μη λεκτικά αναφέρθηκαν να τραγουδούν. Επιπλέον, τα παιδιά που μιλάνε στο επίπεδο μιας ή δύο φράσεων (σε αντίθεση με τα παιδιά που χαρακτηρίζονται ως μη λεκτικά ή παιδιά με ακατάλληλη ομιλία για την ηλικία τους), οι λέξεις από το τραγούδι είναι πιο πιθανό να χρησιμοποιηθούν και στην καθημερινότητα τους. Για το 50% των παιδιών που δεν μπόρεσαν να ξαναθυμηθούν τους στίχους των τραγουδιών όταν μίλησαν μόνο με τις λέξεις, η παρουσία μουσικής τα βοήθησε ώστε να βρουν ξανά τα λόγια τους. Ακόμη και τα παιδιά που βρίσκονταν στα αρχικά στάδια της γλωσσικής απόκτησης, είχαν περισσότερες πιθανότητες να ενισχύσουν τις κοινωνικές τους δεξιότητες μέσω της μουσικής.
Δεν είναι ξεκάθαρο γιατί η μουσική μπορεί να ενισχύσει την εκμάθηση γλωσσών στα παιδιά με αυτισμό, αν και στη διεθνή βιβλιογραφία έχουν τεθεί οι βασικότεροι λόγοι για την επίδραση της μουσικής στην ομιλία και τη γλώσσα. Η μουσική μοιράζεται αρκετούς νευρολογικούς πόρους με τη γλώσσα, έχοντας ως αποτέλεσμα να αυξάνεται η συνδεσιμότητα των νευρωνικών δικτύων που εμπλέκονται στην κωδικοποίηση της γλώσσας. Η ύπαρξη του τραγουδιού σε αντίθεση με την ομιλία, μπορεί να έχει ένα φανταστικό αποτέλεσμα στο αυτόνομο νευρικό σύστημα, και λόγω του μοναδικού τρόπου με τον οποίο ορισμένα παιδιά στο φάσμα του αυτισμού επεξεργάζονται ήχο, μπορούν να έχουν φυσική συνάφεια με τη μουσική. Έτσι, μέσα από μια διαδικασία συσχέτισης, οι λέξεις έχουν ένα υψηλότερο προφορικό προφίλ όταν συνδέονται με τη μελωδία.
Ερευνητές, εκπαιδευτές και γονείς, ψάχνουν διαρκώς για αίτια, λύσεις και νέες φαρμακευτικές και εκπαιδευτικές μεθόδους. Αυτά τα παιδιά όμως το μόνο που αποζητούν είναι η κατανόηση και η αγάπη μας. Το χειροκρότημα μας, ώστε να παίρνουν δύναμη. Να προσπαθούν ξανά από την αρχή και να μας γεμίζουν με τις δικές τους ιδιαίτερες μελωδίες και τα χαμόγελά τους. Να μας χαρίζουν κάθε φορά ένα κομμάτι της ψυχής τους.
