Έχετε ένα παιδί 3 ετών ή και μικρότερο; Ανησυχείτε επειδή το παιδί σας φαίνεται να μην ακούει; Έχει αρχίσει το παιδί σας να λέει λέξεις; Το παιδί σας κλαίει πολύ ή έχει εκρήξεις θυμού; Όλες οι παραπάνω καταστάσεις ενδέχεται να αποτελούν πρώιμα σημάδια διαταραχών λόγου, ομιλίας και ακοής.
Αρκετές φορές οι γονείς αποφεύγουν ή καθυστερούν την επίσκεψη σε ένα λογοθεραπευτή επειδή πιστεύουν ότι καθώς το παιδί μεγαλώνει θα ξεπεράσει από μόνο του ένα πιθανό επικοινωνιακό έλλειμμα. Οι δυσκολίες αυτές σε μελλοντικό επίπεδο μπορεί να επηρεάσουν την αναγνωστική ικανότητα, τη γραφή και γενικότερα τη διαδικασία μάθησης του παιδιού. Επίσης μπορεί να δημιουργήσουν δυσκολίες στις κοινωνικές δεξιότητες του παιδιού (π.χ. στην απόκτηση φίλων). Η πρώιμη διάγνωση οδηγεί στην πρώιμη παρέμβαση, και όσο νωρίτερα το παιδί ξεκινήσει το πρόγραμμα παρέμβασης τόσο ταχύτερα οι δυσκολίες αντιμετωπίζονται και εξαλείφονται ή βελτιώνονται.
Οι λογοθεραπευτές βοηθούν τα παιδία όλων των ηλικιών, τα οποία έχουν γλωσσική διαταραχή προφορικού ή γραπτού λόγου, φωνολογική διαταραχή, βαρηκοΐα, τραυλισμό ή ταχυλαλία και διαταραχές φώνησης.
Παρακάτω αναφέρονται ορισμένα σημάδια τα οποία θα σας βοηθήσουν να καταλάβετε εάν το παιδί σας έχει κάποια διαταραχή λόγου, ομιλίας και ακοής.
Σημάδια γλωσσικής διαταραχής
Μια γλωσσική διαταραχή μπορεί να είναι προφορική ή και γραπτή (ανάγνωση και γραφή). Επίσης μπορεί να είναι αντιληπτικού τύπου (κατανόηση του λόγου) ή και εκφραστικού τύπου (ομιλία, ανάγνωση, γραφή ή τραγούδι).
• Δεν χαμογελά ή αλληλεπιδρά με άλλους (γέννηση-3 μηνών)
• Δεν βαβίζει (4-7 μηνών)
• Παράγει λίγους ήχους (7-12 μηνών)
• Δεν χρησιμοποιεί κινήσεις (π.χ. δείξιμο, χαιρετισμός) (7-12 μηνών)
• Δεν καταλαβαίνει τι λένε οι άλλοι (7-12 μηνών)
• Λέει μόνο λίγες λέξεις (12-18 μηνών)
• Δεν βάζει λέξεις μαζί για να κάνει προτάσεις (1,5 -2 ετών)
• Λέει λιγότερες από 50 λέξεις (2 ετών)
• Δυσκολεύεται στο παιχνίδι και την επικοινωνία με άλλα παιδιά (2-3 ετών)
• Δυσκολεύεται στην πρώιμη ανάγνωση και στις δεξιότητες γραφής- π.χ. δεν δείχνει ενδιαφέρον για τα βιβλία ή τη ζωγραφική.
Συμβουλές για τις γλωσσικές διαταραχές
o Να ακούτε και να απαντάτε στο παιδί σας.
o Μιλήστε, διαβάστε και παίξτε με το παιδί σας.
o Περιγράψτε προφορικά αυτό που κάνετε ή κάνει το παιδί σας.
o Χρησιμοποιείστε αρκετές διαφορετικές λέξεις για εμπλουτισμό λεξιλογίου, χωρίς να υπερβάλλετε και βεβαιωθείτε πως σας καταλαβαίνει.
o Όταν το παιδί μεγαλώνει χρησιμοποιείστε πιο μεγάλες και σύνθετες προτάσεις.
Σημάδια φωνολογικής διαταραχής
• Τις περισσότερες φορές προφέρει εσφαλμένα τα φωνήματα /π/, /μπ/, /μ/, /χ/ και /γ/ σε λέξεις (1-2 ετών).
• Τις περισσότερες φορές προφέρει εσφαλμένα τα φωνήματα /κ/, /γκ/, /φ/, /τ/, /ντ/ και /ν/ σε λέξεις (2-3 ετών).
• Ο λόγος που παράγει δεν είναι καταλληπτός, ακόμη και σε οικεία πρόσωπα (2-3 ετών).
Συμβουλές για τις φωνολογικές διαταραχές
o Να λέτε σωστά τους ήχους όταν μιλάτε.
o Μην διορθώνετε το παιδί όταν μιλάει- είναι πιο σημαντικό να αφήσετε το παιδί να συνεχίσει να μιλάει.
Σημάδια τραυλισμού ή άλλης δυσρυθμίας
• Δυσκολεύεται να πει ήχους ή λέξεις (2,5-3 ετών)
• Επαναλαμβάνει τους πρώτους ήχους λέξεων π.χ. «μπ-μπ-μπ-μπ-μπάλα» αντί για «μπάλα» (2,5-3 ετών)
• Κάνει πολλές παύσεις ενώ μιλάει (2,5-3 ετών)
• Παρατείνει τους ήχουυς π.χ. «φφφφφ-φάρμα» αντί για «φάρμα» (2½-3 έτη)
Συμβουλές για τον τραυλισμό ή άλλη δυσρυθμία
o Δώστε στο παιδί σας χρόνο να μιλήσει
o Μην διακόψετε ή σταματήσετε το παιδί σας ενώ μιλάει
o Δείτε ένα λογοθεραπευτή αν ανησυχείτε (Πολλά μικρά παιδιά τραυλίζουν για μικρό χρονικό διάστημα, στις περισσότερες περιπτώσεις, ο τραυλισμός θα σταματήσει.)
o Σημάδια διαταραχών φώνησης
o Η φωνή του παιδιού είναι βραχνή ή ψιθυριστή φωνή.
o Η φωνή του παιδιού είναι ρινική.
Συμβουλές για τις διαταραχές φώνησης
• Επισκεφθείτε κάποιο ωτορινολαρυγγολόγο εάν το παιδί σας έχει βραχνή, ψιθυριστή, ή ρινική φωνή.
• Πείτε στο παιδί σας να μην φωνάζει.
• Κρατήστε το παιδί σας μακριά από τον καπνό του τσιγάρου.
• Βεβαιωθείτε ότι η ακοή του παιδιού είναι φυσιολογική.
Σημάδια απώλειας ακοής
o Δείχνει έλλειψη προσοχής στους ήχους (γέννηση-1 έτους).
o Δεν απαντά όταν καλείτε το όνομά του (7 μήνες-1 έτους).
o Δεν ακολουθεί απλές οδηγίες (1-2 ετών).
o Η ανάπτυξη του λόγου και της γλώσσας εμφανίζει αποκλίσεις (γέννηση-3 ετών).
Συμβουλές για την απώλεια ακοής.
• Επισκεφθείτε έναν ωτορινολαρυγγολόγο-ακουολόγο εάν έχετε ανησυχίες σχετικά με την ακοή του παιδιού σας (μερικές απώλειες ακοής μπορεί να αρχίσουν μήνες ή χρόνια μετά τη γέννηση).
• Ρωτήστε τον ακουολόγο σας για την ανάγκη χρήσης ακουστικών βαρηκοΐας ή κοχλιακών εμφυτευμάτων.
