Επιμέλεια:
Κωνσταντίνος Α. Ζώκος*
(επικοινωνία czokos@egno.gr)
Εβδομάδα στην οποία ανακοινώθηκαν οι επιστήμονες που βραβεύονται με το Nobel που αντιστοιχεί στην επιστήμη τους για τη χρονιά 2016, η εβδομάδα που πέρασε.
Nobel Ιατρικής 2016
Δόθηκε στον Yoshinori Ohsumi για την ανακάλυψη και την αποσαφήνιση των μηχανισμών που βρίσκονται πίσω από την αυτοφαγία, η οποία αποτελεί μηχανισμό κυτταρικής αυτο-αποδόμησης, μέσω του οποίου τα κύτταρα, ανακυκλώνοντας τα κυτταροπλασματικά τους συστατικά, αντλούν ενέργεια –πρωτεΐνες και αδενοσινοτριφωσφορικό οξύ (ATP)– ενώ αποβάλλουν πλεονάζοντα ή ελαττωματικά οργανύλλια. Βλάβες στον μηχανισμό αυτό μπορούν να οδηγήσουν σε ασθένειες, όπως καρκίνος, διαβήτης τύπου 2, ή πάρκινσον. Οι ανακαλύψεις του Yoshinori Ohsumi ανοίγουν το δρόμο για την παραγωγή φαρμάκων που θα συνεφέρνει τη συγκεκριμένη κυτταρική διαδικασία, όταν δυσλειτουργεί.
Nobel Φυσικής 2016
Οι David J. Thouless (1/2), F. Duncan M. Haldane (1/4) και J. Michael Kosterlitz (1/4) κέρδισαν το Βραβείο Nobel στη Φυσική αυτή τη χρονιά για τις θεωρητικές τους ανακαλύψεις με τη χρήση τοπολογικών εννοιών. Το έργο τους εγκαινίασε μια νέα αντίληψη των φάσεων μετάβασης της ύλης, ανοίγοντας το δρόμο για τρέχουσα και μελλοντική εργασία με τοπολογικούς μονωτές, υπεραγώγιμα υλικά και άλλες εφαρμογές της φυσικής συμπυκνωμένης ύλης. Θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ένα Nobel στα Μαθηματικά μέσω της Φυσικής. Περισσότερα στο σχετικό άρθρο στο ΛΑΟ της Πέμπτης 6/10/2016.
Nobel Χημείας 2016
Το βραβείο Nobel για τη Χημεία το 2016, το μοιράστηκαν κατά 1/3 ο καθένας οι Jean-Pierre Sauvage, Sir J. Fraser Stoddart και Bernard L. Feringa «για το σχεδιασμό και τη σύνθεση των μοριακών μηχανών», οι οποίες είναι χιλιάδες φορές λεπτότερες από μια τρίχα από τα μαλιά μας. Στα πρόσωπά τους βραβεύθηκε η ανάπτυξη της σύγχρονης χημείας που φαίνεται να εξελίσσεται στα σύνορα Φυσικής και Βιολογίας. Η μοριακή μηχανική που αναπτύχθηκε ως απόρροια του έγου των βραβευθέντων παρέχει τη δυνατότητα οικοδόμησης σημαντικά εξελιγμένων δημιουργιών. Ένα από τα πλέον εντυπωσιακά παραδείγματα είναι ένα μοριακό ρομπότ που μπορεί να αρπάζει και να συνδέει αμινοξέα.
Ρούχα-Φορτιστές;
Ερευνητές αναφέρουν, σε σχετική δημοσίευση στο περιοδικό ACS Nano της Αμερικανικής Χημικής Εταιρείας, ότι δημιούργησαν τς πρώτες ίνες που όχι μόνο λειτουργούν ως φωτοβολταϊκά συλλέγοντας και αποθηκεύοντας την ηλιακή ενέργεια, αλλά επίσης είναι ανθεκτικές και κατάλληλες για την κλωστοϋφαντουργία. Στο μέλλον κινητά τηλέφωνα, υπολογιστές-ταμπλέτες και άλλα ηλεκτρονικά «γκάτζετ» θα μπορούν να φορτίζονται από τέτοια ρούχα.
Ο εξωπλανήτης που μοιάζει με τη Γη έχει ωκεανούς;
Ας θυμηθούμε και λίγο τον εξωπλανήτη (πλανήτης εκτός του ηλιακού μας συστήματος) Proxima b, για τον οποίο έγινε τόσος ντόρος καθώς ήταν ο πλησιέστερος μέχρι στιγμής στη Γη και ανακαλύφθηκε να περιφέρεται στην δυνάμει κατοικήσιμη ζώνη του δικού του άστρου. Ο εξωπλανήτης εκτιμάται ότι έχει μάζα 1,3 φορές μεγαλύτερη από τη Γη και απέχει από το άστρο του περίπου 7,5 εκατομμύρια χιλιόμετρα, δηλαδή περίπου το ένα δέκατο της απόστασης του Ερμή από τον Ήλιο μας. Οι επιστήμονες που τον παρακολουθούν υπολόγισαν ότι επειδή το άστρο του είναι μικρότερο από το δικό μας και 1.000 φορές λιγότερο λαμπερό από τον Ήλιο, δεν αποκλείεται να υπάρχουν μεγάλες θάλασσες στην επιφάνειά του – πράγμα που θα ευνοούσε την ανάπτυξη μορφών ζωής.
*Δάσκαλος Φυσικής,
Επιστημονικός Υπεύθυνος ιστοσελίδας
για την Επιστήμη: egno.gr
