Στο απώτερο παρελθόν, υπήρχαν δυο χώρες που καλλιεργούσαν συμπύρηνες κονσερβοποιήσιμες ποικιλίες ροδακινιάς. Οι Η.Π.Α και η Νότια Αφρική. Οι ποικιλίες των Η.Π.Α είχαν χρώμα σάρκας χρυσοκίτρινο, ενώ της Νότιας Αφρικής σκούρο πορτοκαλί. Το Ινστιτούτο Δενδροκομίας (πρώτη ονομασία) έκρινε ότι έπρεπε να προτιμηθούν οι Αμερικανικές ποικιλίες. Κατά την πορεία των εξαγωγών κομπόστας, διαπιστώθηκε ότι κάποιες χώρες, όπως η Αγγλία, επιζητούσαν και κομπόστες με το χρώμα των Νοτιοαφρικανικών ποικιλιών.
Έτσι το Ινστιτούτο αναζήτησε κάποια ποικιλία με αυτά τα χαρακτηριστικά. Προκρίθηκε η Γαλλική ποικιλία «Catherina». Η ποικιλία όμως αυτή ήταν π α τ ε ν τ α ρ ι σ μ έ ν η και έπρεπε να υπογράψουμε δήλωση ότι δεν θα τη διαδώσουμε όσο ισχύει η πατέντα. Με τη συγκατάθεση του τότε Δ/ντού Γεωργίου Συργιαννίδη, ο γράφων υπέγραψε τη δήλωση και η ποικιλία κλειδώθηκε για μερικά χρόνια στον εντομοστεγή θάλαμο. Αλλά όταν βγήκε από το θάλαμο και δόθηκε στην καλλιέργεια, για λόγους που δεν είναι του παρόντος να αναφερθούν, συνάντησε δυσκολίες και αρνήσεις πολλών εργοστασίων να τη δεχθούν. Ένα μάλιστα εργοστάσιο ανήρτησε μια μεγάλη πινακίδα όπου δήλωνε ότι δεν δέχεται καρπούς της ποικιλίας Catherina. Η ποικιλία κινδύνευε να μείνει στα αζήτητα. Την πρωτοβουλία για την αξιοποίηση της ποικιλίας την ανέλαβε ο συνεταιρισμός “Venus Growers”, ο οποίος την ανέδειξε και σήμερα κατέχει μια αξιόλογη θέση σε πολλές αγορές του εξωτερικού.
Η ποικιλία Catherina όμως, δεν έχει μόνον αξιόλογα ποιοτικά χαρακτηριστικά των καρπών. Έχει το μεγάλο προσόν της μεγάλης αντοχής των ανθέων της στις χαμηλές θερμοκρασίες. Τα τρία τελευταία χρόνια, υπήρξε η μόνη συμπύρηνη ποικιλία που άντεξε σε πολύ ικανοποιητικό βαθμό, τόσο στους παγετούς, όσο και στις χαμηλές θερμοκρασίες, που συνήθως δημιουργούν καρποπτώσεις και μικροκαρπία.
Τα συμπύρηνα ροδάκινα, ως επί το πλείστον, καλλιεργούνται στις πεδινές περιοχές της Ημαθίας και υφίστανται συχνά τις συνέπειες από τα ψυχρά ρεύματα που δημιουργούνται στους γύρω ορεινούς όγκους και κινούμενα κατακλίζουν τον κάμπο της Ημαθίας και όχι μόνον.
Το 2013, ο γράφων δημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο «το μέλλον του Ελληνικού ροδακίνου» όπου τονίστηκε ότι από τις καλλιεργούμενες συμπύρηνες ποικιλίες στη χώρα μας, μόνο η Catherina παρουσιάζει μεγάλη αντοχή στους παγετούς. Λόγω αυτών των προσόντων της ποικιλίας οι δενδροκαλλιεργητές στρέφονται προς αυτήν και υφίσταται σοβαρός κίνδυνος να δημιουργηθούν, σοβαρά προβλήματα.
Ο τότε Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, επέδειξε ενδιαφέρον για το όλο πρόγραμμα και την αξιοποίηση της ποικιλίας σαν γενετικού υλικού. Κατά την πορεία της τηλεφωνικής μας συζήτησης δεν συνέπεσαν οι απόψεις μας για τον τρόπο εκτέλεσης του προγράμματος. Κατόπιν αυτού ο γράφων άφησε το όλο θέμα να το χειρισθεί ο κ. Υπουργός. Πέρασαν από τότε τρία χρόνια και η καλλιέργεια της ροδακινιάς υφίσταται κάθε χρόνο τις συνέπειες των παγετών και των χαμηλών θερμοκρασιών. Δεν γνωρίζω αν αυτό το πρόγραμμα ξεκίνησε, προχώρησε και τέλος πάντων που βρίσκεται. Γνωρίζω μόνον ότι διασταυρώσεις της ποικιλίας Catherina με άλλες ποικιλίες δεν πραγματοποιήθηκαν.
Το πρόβλημα των παγετών και των χαμηλών θερμοκρασιών δεν θα λυθεί από τον ΕΛΓΑ, ο οποίος υφίσταται απλά τις συνέπειες. Είναι χρέος της Επιστήμης να ξεκινήσει την εφαρμογή, με σοβαρότητα και υπευθυνότητα, ενός προγράμματος για τη δημιουργία ποικιλιών που να έχουν την αντοχή της ποικιλίας Catherina στους παγετούς, αλλά και τα τεχνολογικά της προσόντα. Τα χρόνια περνούν, αλλά τα προβλήματα συνεχίζουν να υπάρχουν. Υπάρχουν και θα υπάρχουν οι διαμάχες μεταξύ παραγωγών και ΕΛΓΑ. Απευθύνω έκκληση προς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και τροφίμων, προς τον ΕΛΓΟ-Δήμητα και ιδιαίτερα προς το Ινστιτούτο Γενετικής Βελτίωσης και Φυτογενετικών Πόρων, καθώς και στους Αγροτικούς Συνεταιρισμούς που υφίστανται τις συνέπειες αυτής της κατάστασης, να επανεξετάσουν το όλο θέμα για να ξεκινήσει ένα πρόγραμμα που να παρέχει ελπίδες για την αντιμετώπιση, αυτού του σοβαρού προβλήματος που πλήττει την οικονομία της περιοχής αλλά δημιουργεί και σοβαρά προβλήματα στις βιομηχανίες.
Δημ. Κ. Στυλιανίδης
επ. Δ/ντης Ινστιτούτου Φυλλοβόλων Δένδρων
