Της Χρύσας Μπέκα, Ψυχολόγου – ψυχοθεραπεύτριας
«Ένας τύπος τηλεφωνεί στον οικογενειακό του γιατρό.
«Ρικάρδο, ο Χουλιάν είμαι»
«Α, γεια σου, Χουλιάν. Τι νέα;»
«Κοίταξε, σου τηλεφώνησα επειδή ανησυχώ για τη Μαρία.»
«Τι έπαθε;»
«Έχει αρχίσει και κουφαίνεται.»
«Πώς κουφαίνεται δηλαδή;»
«Αλήθεια. Πρέπει να έρθεις να τη δεις.»
«Εντάξει. Όμως η κώφωση δεν είναι κάτι που συμβαίνει ξαφνικά, ούτε σε οξεία μορφή. Ελάτε τη Δευτέρα από το ιατρείο να το δούμε.»
«Νομίζεις ότι μπορούμε να περιμένουμε μέχρι τη Δευτέρα;»
«Εσύ πώς το κατάλαβες ότι δεν ακούει;»
«Μα, τη φωνάζω και δεν απαντάει.»
«Κοίτα, μπορεί να είναι κάτι ασήμαντο, να έχει βουλώσει το αυτί της ή κάτι παρόμοιο. Άκουσε, θα διαπιστώσουμε αμέσως το βαθμό του προβλήματος της Μαρίας. Που είσαι τώρα;»
«Στην κρεβατοκάμαρα.»
«Κι εκείνη που βρίσκεται;»
«Στην κουζίνα.»
«Εντάξει. Φώναξέ την απο κει.»
«Μαρίαααααα…! Δεν μ’ ακούει.»
«Καλά. Πήγαινε στην πόρτα του δωματίου και φώναξε από το διάδρομο.» «Μαρίααααααααα! Τίποτα!»
«Περίμενε, μην απελπίζεσαι. Πάρε το ασύρματο τηλέφωνο και προχώρα στο διάδρομο. Φώναζε συνέχεια μέχρι να σε ακούσει.»
«Μαρίααααααααααααα…! Μαρίααααααααααααααααααααα…! Μαρίαααααααααααααααααααααααααα…! Δεν παίρνει χαμπάρι. Είμαι στην πόρτα της κουζίνας και τη βλέπω. Είναι γυρισμένη και πλένει τα πιάτα αλλά δε μ’ ακούει. Μαρίααααααααα…! Τίποτα.»
«Πλησίασε κι άλλο.»
Ο άντρας μπαίνει στην κουζίνα, πλησιάζει τη Μαρία, βάζει το χέρι του στον ώμο της και της φωνάζει στο αφτί:
«Μαρίααααααααααααααααααααα…!»
Η σύζυγός του, θυμωμένη, γυρίζει και του λέει:
«Μα τι θέλεις; Τι θέλεις, τι θέλεις, τι θέλειιιιιιιιιιιιιιιιιιιιιιιις…; Με φώναξες δέκα φορές και δέκα φορές σε ρώτησα «τι θέλεις». Όσο πάει και κουφαίνεσαι – δεν ξέρω γιατί δεν πας επιτέλους στο γιατρό να κοιταχτείς…»
Jorge Bukay
“Να σου πω μια ιστορία”
Η ιστορία είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο πολλές φορές οι διαπροσωπικές σχέσεις λειτουργούν σαν καθρέφτης του εαυτού μας. Κάθε σχέση είναι μια αντανάκλαση της εσωτερικής εμπειρίας και σχέσης με τον εαυτό μας. Με άλλα λόγια, τόσο τα χαρακτηριστικά και οι ιδιότητες που μας έλκουν στους άλλους, όσο και εκείνα που μας απωθούν στη βάση τους αντανακλούν κάποια δικά μας γνωρίσματα προσωπικότητας που άλλοτε αναγνωρίζουμε και άλλοτε βρίσκονται καλά κρυμμένα στο ασυνείδητο κομμάτι της λειτουργικότητάς μας.
Η σχέση είναι προβολή. Αποδίδουμε στους άλλους ασυνείδητες επιθυμίες, κίνητρα ή συναισθήματα, σκέψεις και ιδέες που αξιολογούμε ως μη αποδεκτά κομμάτια του εαυτού μας ή ως απειλητικά για την αυτοεικόνα μας. Ο αμυντικός μηχανισμός της προβολής είναι ένα σύστημα προστασίας της ισορροπίας του ψυχισμού που ενεργοποιείται για την αποφυγή ή τη διαχείριση μιας δυσάρεστης συναισθηματικής εμπειρίας. Με απλά λόγια, η προβολή είναι μια στρατηγική που κυρίως ασυνείδητα επιλέγει ο καθένας για να αντιμετωπίσει επώδυνα συναισθήματα και επιθυμίες που κρίνονται από τον ίδιο ως απαγορευμένες. Ο τρόπος που επιλέγει να απομακρυνθεί από το άγχος που προκαλεί το βίωμα αυτών των ενορμήσεων είναι να αποδώσει στον άλλο χαρακτηριστικά που δεν έχει στην πραγματικότητα, κατηγορώντας τον αυθαίρετα για σκέψεις που ίδιος ασυνείδητα έχει στο μυαλό του.
Όπως ο ήρωας της ιστορίας που αρνείται να παραδεχθεί τη δική του κώφωση και ως εκ τούτου την αποδίδει ως χαρακτηριστικό στη σύζυγό του. Προβάλουμε αυτό που νιώθουμε και υποκρινόμαστε ότι ο άλλος έχει αυτά τα συναισθήματα απέναντί μας, δημιουργώντας άλλοθι για να κατακρίνουμε τη συμπεριφορά του, χωρίς να κατανοούμε ότι και εμείς συμπεριφερόμαστε με τον ίδιο τρόπο. Ο μηχανισμός της προβολής ενεργοποιείται και αποκαλύπτεται κάθε φορά που κάποιος μας εκνευρίζει χωρίς προφανή αιτιολογία, όταν ασκούμε κριτική ή θεωρούμε ότι ο άλλος δε συμπεριφέρεται σωστά απέναντί μας, όταν θαυμάζουμε, όταν ερωτευόμαστε, όταν φανατιζόμαστε με κάτι ή όταν θεωρούμε ότι διαφέρουμε τελείως από τον άλλο.
Οι σχέσεις παρέχουν το πλαίσιο παρατήρησης όλων αυτών των ψυχικών τεχνασμάτων τα οποία, αν γίνουν αντιληπτά, μπορούν να αποτελέσουν ένα σημαντικό εργαλείο προσωπικής εξέλιξης. Παρατηρώντας όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά των άλλων που μας γοητεύουν ή μας απωθούν και αναγνωρίζοντας ότι ουσιαστικά εμείς ίδιοι έχουμε αυτές τις ιδιότητες, μαθαίνουμε να εντοπίζουμε και να διαχειριζόμαστε τόσο τις φωτεινές όσο και τις σκοτεινές πλευρές του εαυτού μας. Οι άλλοι είναι αντανακλάσεις των δικών μας κομματιών και επομένως, εκείνο που βλέπουμε και μας ενοχλεί εκεί έξω, είναι προέκταση και απεικόνιση αυτού που υπάρχει άλυτο μέσα μας. Αυτή είναι η προέλευση του και εκεί θα πρέπει να εστιάζει κάθε απόπειρα αλλαγής που θα επιφέρει βελτίωση και στις σχέσεις με τους άλλους γύρω μας.
