Σουηδία: «Οθόνες off – Βιβλία on» στα σχολεία

Η Σουηδία, πρώην πρωτοπόρος στην ψηφιακή εκπαίδευση, βάζει «φρένο» στις οθόνες και επιστρέφει στο χαρτί και μολύβι, με στόχο την αντιστροφή της πτώσης των σχολικών επιδόσεων. Από το 2010, όταν τα λάπτοπ έγιναν υποχρεωτικά και το 2019 τα tablets εισήλθαν στα νηπιαγωγεία, η χώρα είδε τις βαθμολογίες PISA να κατακρημνίζονται – ανάγνωση 487 (από 506 το 2018), μαθηματικά σε παρόμοια χαμηλά – λόγω περισπασμών και μειωμένης συγκέντρωσης.
Η σουηδική κυβέρνηση από το 2022 υιοθετεί το σύνθημα «από την οθόνη στο βιβλίο», με άμεσα μέτρα: απαγόρευση κινητών σε όλα τα σχολεία (συλλογή συσκευών), κατάργηση tablets για παιδιά κάτω των 2 ετών και χρηματοδότηση 2,1-2,6 δισ. σουηδικών κορωνών (186-230 εκατ. ευρώ) για έντυπα βιβλία – ένα ανά μάθημα μέχρι το 2026. Μέχρι το 2028, νέο πρόγραμμα σπουδών θα εστιάζει σε παραδοσιακές μεθόδους και εθνικές εξετάσεις με χαρτί.
Επιστήμονες όπως η νευροεπιστήμονας Sissela Nutley προειδοποιούν ότι η υπερβολική έκθεση σε οθόνες βλάπτει την εγκεφαλική ανάπτυξη, τον ύπνο και την κατανόηση κειμένων, επιβεβαιώνοντας την επιλογή της κυβέρνησης.
Ωστόσο, η αλλαγή δέχεται κριτική από EdTech εταιρείες και επιχειρηματίες, που φοβούνται έλλειψη ψηφιακών δεξιοτήτων και ενίσχυση ανισοτήτων – τα παιδιά εύπορων οικογενειών θα έχουν πρόσβαση στο σπίτι. Μαθητές διχασμένοι: «Λιγότερη απόσπαση», λένε μερικοί, ενώ άλλοι: «Ο κόσμος δουλεύει με υπολογιστές».
Η Σουηδία γίνεται παγκόσμιο πείραμα: Μπορεί η επιστροφή στις ρίζες να θωρακίσει τους μαθητές σε έναν υπερ-ψηφιακό κόσμο;