Με αφορμή την έναρξη της καλοκαιρινής περιόδου, κατά την οποία οι έφηβοι αποκτούν περισσότερο ελεύθερο χρόνο, περισσότερες εξόδους και μεγαλύτερη αυτονομία, η Διευθύντρια του Κέντρου Αρωγής και Ενδυνάμωσης Εφήβων (ΚΑΕΕ) της «Πρωτοβουλίας για το Παιδί», κ. Θεοδώρα Νιώπα, Κοινωνική Λειτουργός, MSc Ιατροδικαστικής – Ψυχιατροδικαστικής, μοιράζεται σκέψεις και χρήσιμες συμβουλές προς τους γονείς, βασισμένες στην εμπειρία των περιστατικών που διαχειρίζεται η διεπιστημονική ομάδα του Κέντρου.
Μέσα από το κείμενο αναδεικνύεται η σημασία της επικοινωνίας, της εμπιστοσύνης και της ύπαρξης σαφών ορίων, ακόμη και στις περιόδους διακοπών, όπου η καθημερινή ρουτίνα των παιδιών και των οικογενειών διαφοροποιείται.
«Όταν η ασφάλεια είναι ένα τηλεφώνημα μακριά»
Το καλοκαίρι είναι για τα παιδιά περίοδος ανεμελιάς, πολλές φορές και βαρεμάρας. Κλείνουν τα σχολεία, τα ωράρια επιστροφής στο σπίτι χαλαρώνουν, οι παρέες μένουν περισσότερο έξω, οι βόλτες κρατούν περισσότερο.
Έτσι πρέπει να είναι. Οι έφηβοι χρειάζονται χώρο, φίλους, ελευθερία.
Χρειάζονται όμως και όρια.
Από την εμπειρία μας φαίνεται ότι αρκετά από τα σοβαρότερα περιστατικά με εφήβους συμβαίνουν ακριβώς σε περιόδους διακοπών: Πάσχα, Χριστούγεννα, καλοκαίρι. Όταν χαλαρώνει η ρουτίνα, όταν η ώρα επιστροφής στο σπίτι γίνεται πιο ασαφής, όταν οι γονείς δεν ξέρουν πάντα πού είναι το παιδί και με ποιους κινείται.
Τα όρια στις διακοπές μπορεί να χαλαρώνουν. Δεν πρέπει όμως να εξαφανίζονται.
Οι γονείς χρειάζεται να ξέρουν πού βρίσκεται το παιδί τους, με ποια παρέα είναι, πώς θα επιστρέψει και τι θα κάνει αν κάτι πάει στραβά.
Γιατί μπορεί να πάει στραβά.
Μπορεί να υπάρξει αλκοόλ. Μπορεί να υπάρξει πίεση από την παρέα. Μπορεί να μπει ένα παιδί σε αυτοκίνητο μεγαλύτερου χωρίς να νιώθει ασφαλές. Μπορεί να παρασυρθεί σε κόντρες με μηχανάκια. Μπορεί ένας καβγάς να ξεκινήσει από ένα μήνυμα, μια φωτογραφία, ένα βίντεο, μια προσβολή.
Και η βία δεν είναι μόνο ξύλο. Είναι και απειλή. Είναι εκβιασμός. Είναι διασπορά φωτογραφιών. Είναι διαδικτυακή παρενόχληση. Είναι δημόσιος εξευτελισμός.
Το ερώτημα για κάθε γονέα είναι απλό:
Αν το παιδί σας βρεθεί σε δύσκολη θέση έξω, ποιον θα πάρει πρώτα τηλέφωνο;
Θα πάρει έναν άλλο έφηβο;
Θα προσπαθήσει να το κρύψει;
Ή θα πάρει εσάς;
Αυτό το τηλεφώνημα δεν χτίζεται την ώρα της κρίσης. Χτίζεται νωρίτερα. Όταν το παιδί ξέρει ότι μπορεί να πει «έλα να με πάρεις» χωρίς να φοβάται ότι θα ακούσει απορριπτικές φράσεις ή ότι θα ξεκινήσει αμέσως η τιμωρία.
Δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν συνέπειες. Σημαίνει ότι πρώτα έρχεται η ασφάλεια. Πρώτα παίρνουμε το παιδί από εκεί που κινδυνεύει. Μετά συζητάμε.
Η ευθύνη όμως δεν είναι μόνο της οικογένειας.
Είναι και της γειτονιάς, των συλλόγων, των επαγγελματιών, των φορέων, της τοπικής κοινότητας.
Τα παιδιά δεν μεγαλώνουν μόνο μέσα στα σπίτια τους. Μεγαλώνουν στις πλατείες, στους δρόμους, στις οθόνες, στα βλέμματα των ενηλίκων που άλλοτε τα προσέχουν και άλλοτε κάνουν πως δεν βλέπουν.
Μεγαλώνουν και σε ιδιωτικούς χώρους ψυχαγωγίας. Ιδίως εκεί. Σε χώρους όπου συγκεντρώνονται, συναντιούνται, αγοράζουν προϊόντα, κινούνται χωρίς πάντα να υπάρχει επαρκής εποπτεία από υπεύθυνους ενήλικες.
Η διάθεση αλκοόλ ή άλλων προϊόντων που δεν προορίζονται για ανηλίκους δεν είναι «λεπτομέρεια». Είναι έκθεση σε κίνδυνο. Και όταν οι ανήλικοι στέλνουν κάποιον μεγαλύτερο να αγοράσει για λογαριασμό τους, πάλι όλοι καταλαβαίνουμε τι συμβαίνει.
Το ερώτημα είναι αν θα κάνουμε πως δεν καταλαβαίνουμε.
Το καλοκαίρι μπορεί να είναι όμορφο. Με φίλους, βόλτες, γέλιο, ανεμελιά.
Αρκεί οι ενήλικες να είναι παρόντες.
Όχι απέναντι στους εφήβους.
Δίπλα τους.
