Το υπό ψήφιση νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών φέρνει μια κρίσιμη αλλαγή στη διαχείριση των «κόκκινων» δανείων. Οι διμερείς συμβάσεις ρύθμισης οφειλών θα αποκτούν ισχύ εκτελεστού τίτλου, ανοίγοντας τον δρόμο για κατασχέσεις και πλειστηριασμούς χωρίς να προηγείται διαταγή πληρωμής, εφόσον ο οφειλέτης δεν τηρεί τη συμφωνία. Η επιτάχυνση των διαδικασιών διευκολύνει τους πιστωτές, γεννά όμως σοβαρά ερωτήματα για την προστασία των δανειοληπτών.
Η έκδοση διαταγής πληρωμής δεν αποτελεί περιττή γραφειοκρατική καθυστέρηση. Παρέχει διαδικαστικές εγγυήσεις και δυνατότητες δικαστικής αντίδρασης στον οφειλέτη. Η παράκαμψή της ενδέχεται να περιορίσει ουσιαστικά τα περιθώρια άμυνάς του, με συνέπειες που μπορεί να αποδειχθούν μη αναστρέψιμες.
Γιατί δεν είναι όλοι οι οφειλέτες στρατηγικοί κακοπληρωτές. Μια πρόσκαιρη οικονομική δυσκολία, μια καθυστέρηση ή ακόμη και ένα λάθος μπορεί να οδηγήσει κάποιον σε αδυναμία τήρησης της ρύθμισης. Πρέπει αυτό να αρκεί για να κινδυνεύσει να χάσει το σπίτι του, χωρίς να έχουν εξασφαλιστεί όλες οι αναγκαίες εγγυήσεις;
Το ζητούμενο για το υπουργείο δεν θα έπρεπε να είναι πόσο γρήγορα φτάνει μια υπόθεση στον πλειστηριασμό, αλλά πόσο ασφαλής και δίκαιη είναι η διαδικασία ρύθμισης. Οι προβλέψεις για προθεσμίες απάντησης των πιστωτών, πλαφόν 15% στην προκαταβολή και προστασία της κύριας κατοικίας όσο εξετάζεται η αίτηση ρύθμισης κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση. Δεν απαντούν, ωστόσο, στο κρίσιμο ερώτημα, τι συμβαίνει όταν η ρύθμιση αποτύχει και ο πλειστηριασμός πλησιάζει; Το ζήτημα γίνεται ακόμη σοβαρότερο από τη στιγμή που δεν υπάρχει ένα γενικό, ολοκληρωμένο νομικό πλαίσιο προστασίας της πρώτης κατοικίας.
Οι πιστωτές δικαιούνται να διεκδικούν τις οφειλές τους και οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται. Η Πολιτεία, όμως, οφείλει να διασφαλίζει επαρκείς εγγυήσεις και πραγματικές δυνατότητες άμυνας. Γιατί η πρώτη κατοικία δεν είναι απλώς ένα περιουσιακό στοιχείο, αλλά η ασφάλεια μιας οικογένειας. Η αποτελεσματική διαχείριση των οφειλών είναι αναγκαία, αλλά δεν μπορεί να προηγείται της προστασίας των δικαιωμάτων του πολίτη. Η ρύθμιση πρέπει να προσφέρει πραγματική δεύτερη ευκαιρία και όχι να μετατρέπεται σε συντομότερο δρόμο προς τον πλειστηριασμό.
