Της Ιωάννας Βαλδήρ
Δεν υπάρχει πιο σκληρή εικόνα από έναν άνθρωπο που παλεύει με τον καρκίνο να στέκεται όρθιος σε μια ουρά. Όχι για να πληρώσει λογαριασμό. Όχι για να πάρει χαρτί. Αλλά για να πάρει το φάρμακο που τον κρατά ζωντανό.
Οι ουρές του ΕΟΠΥΥ δεν είναι «εικόνες ντροπής». Είναι εικόνες χώρας. Της δικής μας χώρας. Μιας χώρας που έχει μάθει να ζει με το «έλα αύριο», με το «περίμενε λίγο», με το «δεν φταίμε εμείς». Μόνο που εδώ δεν μιλάμε για χαρτιά, μιλάμε για καρκίνο.
Στην ουρά δεν στέκεται «ο κόσμος». Στέκεται η κυρά Μαρία που έχει κάνει τρεις χημειοθεραπείες και τρέμουν τα πόδια της. Στέκεται ο πατέρας που δεν λέει στα παιδιά του ότι φοβάται. Στέκεται η γυναίκα που έχει χάσει τα μαλλιά της αλλά όχι την αξιοπρέπεια της. Και πίσω τους, μπροστά τους, δίπλα τους, ένα κράτος ακούει μόνο όταν δεν πονάει κανείς.
Η κυβέρνηση μιλά για ψηφιοποίηση, για «στόχους», για «ορόσημα». Την ίδια ώρα, οι ασθενείς περιμένουν σε ουρές που δεν θα έπρεπε να υπάρχουν σε ευρωπαϊκή χώρα το 2026. Το πρόγραμμα «Φάρμακα στο Σπίτι» κατέρρευσε αριθμητικά. Αντί για δεκάδες χιλιάδες συνταγές τον μήνα, εκτελέστηκαν μόλις ένα κλάσμα μέσα σε έναν ολόκληρο χρόνο (σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιευθεί για την αποτυχία των στόχων ΦΥΚ).
Και πάμε στο clawback, την μηχανή που αλέθει θεραπείες. Τι είναι λοιπόν αυτό το περιβόητο clawback; Σίγουρα δεν είναι πολιτική υγείας. Είναι λογιστική εκδίκηση. Όταν το κράτος παίρνει πίσω το 40%–50% της αξίας ενός φαρμάκου, οι εταιρείες δεν το φέρνουν. Κι όταν δεν το φέρνουν, ο ασθενής δεν το παίρνει. Κι όταν ο ασθενής δεν το παίρνει… δεν χρειάζεται να το πούμε. Αυτή η αυτόματη υποχρεωτική επιστροφή χρημάτων από τις εταιρείες όταν το κράτος ξεπερνά τον προϋπολογισμό, έχει γίνει ο μεγαλύτερος εχθρός της καινοτομίας. Το νέο πλαίσιο 2026–2030 είναι πιο σκληρό από ποτέ. Αντί για ενισχυμένες «οροφές» δαπανών, η κυβέρνηση επέλεξε ένα φτωχό +100 εκατ. τον χρόνο, πολύ χαμηλότερο από τα προηγούμενα επίπεδα.
Το αποτέλεσμα; Ογκολογικά φάρμακα αποσύρονται. Ένα από τα δύο κρίσιμα σκευάσματα για τον καρκίνο του μαστού έφτασε στο σημείο να κινδυνεύει να εξαφανιστεί από την αγορά, επειδή η αρχική διαπραγμάτευση κατέρρευσε και το clawback είχε φτάσει σε εξωφρενικά επίπεδα. Μόνο μετά τις αντιδράσεις ασθενών και ογκολόγων ο ΕΟΦ αναγκάστηκε να αναγνωρίσει τη μοναδικότητα του φαρμάκου και να ξανανοίξει τη διαδικασία.
Και δεν είναι μόνο τα ογκολογικά. Σε άλλα προγράμματα, όπως τα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας, το clawback έφτασε στο 45%, επιβλήθηκε αιφνιδιαστικά, και άφησε χιλιάδες ασθενείς ξεκρέμαστους.
Όταν το κράτος λοιπόν, παίρνει πίσω σχεδόν τα μισά έσοδα μιας θεραπείας, η αγορά καταρρέει. Και μαζί της, η πρόσβαση των ασθενών.
Ο άνθρωπος που παλεύει με τον καρκίνο δεν έχει «υπομονή». Έχει πόνο. Έχει φόβο. Έχει παιδιά που τον κοιτάνε στα μάτια. Έχει χρόνο που δεν χαρίζεται.
Και τον βάζεις στην ουρά; Τον αφήνεις να λιώνει όρθιος; Τον αφήνεις να ψάχνει φάρμακο σαν να ψάχνει προσφορά στο σούπερ μάρκετ;
Αν θέλετε να μιλάτε για «μεταρρυθμίσεις», να πάτε πρώτα μια μέρα στις ουρές. Όχι στα πάνελ.
Ο καρκίνος δεν περιμένει. Το κράτος ναι. Και αυτό σκοτώνει.
Αν δεν μπορείς να προστατέψεις τον άρρωστο, δεν μπορείς να προστατέψεις κανέναν.
Όταν μια κυβέρνηση αφήνει τους καρκινοπαθείς στην ουρά, δεν είναι κυβέρνηση. Είναι ουρά. Και οι ουρές δεν κυβερνούν, απλώς καθυστερούν.
