Του Ηλία Τσιαμήτρου
Το όνομά μου είναι Λουί Μανέν. Γεννήθηκα στους βάλτους της Καμάργκ λίγο έξω από την Αρλ, ανάμεσα στη Μασσαλία και το Μονπελιέ. Ο πατέρας μου ήταν φτωχός και καρπερός, η φαμίλια μας μετρούσε ήδη πέντε παιδιά όταν ήρθα στον κόσμο. Μέχρι να γίνω πέντε χρονών ήμασταν κιόλας οκτώ αδέρφια, τρία αγόρια και πέντε κορίτσια. Το μέρος μας φημιζόταν για το καθαρό του αλάτι, τους μαύρους ταύρους και τα άγρια άλογα. Τα άλογα αυτά λέγανε πως γεννιόταν τις αφέγγαρες νύχτες σε μέρη απόμακρα, απλησίαστα απ’ τους ανθρώπους. Τα νεογέννητα πουλάρια είχαν χρώμα μαύρο ή σκούρο καφέ, αλλά καθώς μεγάλωναν το χρώμα τους γινόταν γκριζόασπρο και πολλές φορές εντελώς λευκό.
Όλα τα αγόρια σε ‘κείνα τα μέρη ονειρεύονταν να γίνουν “gardians” (γκαρντιάν:καβαλάρηδες) και να βόσκουν τους μαύρους ταύρους της Καμάργκ πάνω σε τούτα τα λευκά άλογα. Εγώ δεν ήμουν η εξαίρεση βέβαια. Σε ηλικία μόλις δεκαεννιά χρόνων είχα εξημερώσει κιόλας έναν θαυμάσιο επιβήτορα κι έπιασα δουλειά σε μια “manade” (μανάντ: ράντσο) όπου μεγαλώναμε ταύρους για τις ταυρομαχίες της περιοχής. Αντίθετα με τους Ισπανούς, στα μέρη μας δεν σκοτώναμε τους ταύρους στην αρένα. Οι δικοί μας «ταυρομάχοι», νέα παιδιά ντυμένα στ’ άσπρα, έδειχναν τα κότσια τους τρέχοντας ίσα πάνω στους ταύρους και προσπαθώντας ν’ αρπάξουν μικρά χρωματιστά εμβλήματα που κρέμονταν απ’ τα κέρατά τους. Πιστέψτε με, θέλει γερά νεύρα για να καταφέρεις τέτοιο πράμα. Τα μυτερά κέρατα του ταύρου της Καμάργκ μπορούν να σκίσουν το ανθρώπινο σώμα όπως ένα ακονισμένο μαχαίρι κόβει το βούτυρο της Βρετάνης.
Πέρασα μερικά καλά χρόνια σε ‘κείνο το ράντσο βόσκοντας ταύρους και ημερώνοντας άγρια άλογα. Οι περισσότεροι με παραδέχονταν σαν τον καλύτερο αλογατάρη της Αρλ και του Σεν Ζιλ. Εκτός από τον αχώνευτο τον Μαρσέλ Ντιπόν και την παρέα του, που λογάριαζαν εκείνον για τον πιο επιδέξιο καβαλάρη ολάκερης της Προβηγκίας. Πολλές φορές ήρθαμε στα χέρια με τον Ντιπόν, μιας και δουλεύαμε στο ίδιο ράντσο. Όμως, όταν πέσαμε στον έρωτα για το ίδιο κορίτσι, μίλησαν τα μαχαίρια. Τον άφησα χωρίς ζωή πλάι στο λασπωμένο νερό και παίρνοντας μαζί μου το κορίτσι που το λέγανε Ζανέτ, τράβηξα για το Παρίσι να γλιτώσω το τομάρι μου απ’ τους χωροφύλακες.
Εκεί, μείναμε για λίγους μήνες κρυμμένοι σε κάποιον μακρινό συγγενή, κι όταν ξεθάρρεψα, παντρεύτηκα τη Ζανέτ και στήσαμε το φτωχικό μας στο Σαιν Ντενί. Εγώ, γνωρίζοντας καλά τα άλογα, έπιασα δουλειά σε μια εμπορική εταιρεία που έφτιαχνε ρούχα για το στρατό, σαν αμαξάς. Τα πρώτα χρόνια ήταν όμορφα, δεν έχω παράπονο. Η Ζανέτ μου χάρισε τρία παιδιά, δυο αγόρια κι ένα κορίτσι. Γρήγορα όμως ξεστράτισε και άρχισε τα δικά της. Η γλυκιά ζωή της πολύβουης πολιτείας την ξεμυάλισε εντελώς. Συχνά χανόταν στους σκοτεινούς δρόμους και υπήρχαν βράδια που ερχόταν αργά, έχοντας πάνω της τη μυρωδιά ξένων αντρών. Πονούσε η καρδιά μου με την κατάντια της, μα όσο κι αν την καταχέριαζα, προκοπή δεν έβλεπα.
Εξακολουθούσα να δουλεύω σαν τον σκλάβο, η φαμίλια γύρευε να φάει βλέπεις, αλλά με τον καιρό απελπίστηκα. Μόνη μου παρηγοριά είχα πια το φτηνό κρασί στο καρβουνιάρικο του γέρο Λωρέν. Σιγά-σιγά έπεσα σε μια παράξενη χαύνωση. Απαθής και μεθυσμένος έβλεπα τη Ζανέτ να κατεβαίνει τον δικό της κατήφορο χωρίς να κάνω το παραμικρό για να τη συγκρατήσω. Τα παιδιά μεγάλωναν χωρίς μάνα και μ’ έναν πατέρα που γυρνούσε αργά τη νύχτα, με τα χνώτα να βρωμάνε σκόρδο, γουρουνίσια εντόσθια και κρασί της μιας δεκάρας. Μια νύχτα, η Ζανέτ δεν γύρισε στο σπίτι. Πράμα παράξενο, δεν ένιωσα πόνο. Μόνο μια απέραντη λύπη στην αρχή και μια ανακούφιση γεμάτη απελπισία στη συνέχεια. Γρήγορα συνήθισα τη μοναξιά. Έφερνα όπως πάντα όσα λεφτά μου περίσσευαν στα παιδιά. Η μεγάλη μας κόρη είχε αναλάβει το νοικοκυριό, η ανάγκη την είχε ωριμάσει πριν την ώρα της.
Μέχρι εκείνο το μεσημέρι στις δεκαεννιά του Απρίλη του 1906 ζούσα αυτή την χαμοζωή και ποτέ δεν φαντάστηκα πως θα έβλεπα το όνομά μου γραμμένο στην πρώτη σελίδα της μεγαλύτερης εφημερίδας της Γαλλίας. Το αφεντικό μού είχε αναθέσει να οδηγάω μια από τις μεγαλύτερες εμπορικές άμαξες της εποχής. Όταν ήταν φορτωμένη ζύγιζε κοντά έξι τόνους και την τραβούσαν δύο ουγγαρέζικα καθαρόαιμα που της έδιναν τόση φόρα, που καμιά φορά ακόμη κι εγώ ο ίδιος τρόμαζα. Εκείνο το μεσημέρι έβρεχε με το τουλούμι και κατέβαινα με πλήρες φορτίο από στρατιωτικές στολές την οδό Ντοφέν. Βιαζόμουν να τις παραδώσω στην αποθήκη για να βρεθώ μετά στο καρβουνιάρικο του Λωρέν αγκαλιά με μια μπουκάλα κόκκινο Πινάρ[1]
Λίγο πριν τη γέφυρα της Πον Νεφ ίσα που ξεχώρισα τη σκιά του ανθρώπου με την ομπρέλα που έκανε να περάσει το δρόμο. Σφύριξα δυνατά και τράβηξα τα χαλινάρια. Εκείνος μ’ άκουσε κι έκαμε να τραβηχτεί, αλλά γλίστρησε και βρέθηκε χάμω. Η άμαξα έπεσε πάνω του με φόρα. Τα άλογα τον απόφυγαν, αλλά οι βαριές ρόδες δεξιά πέρασαν από πάνω του. Όταν κατάφερα και σταμάτησα αλαφιασμένος το κάρο, ήταν αργά. Το κεφάλι του περαστικού είχε σχεδόν χωρίσει απ’ το κορμί του. Είχε σκοτωθεί πριν καταλάβει τι τον είχε βρει. Η ομπρέλα του είχε κυλίσει στη μέση του δρόμου ανοιχτή. Ένα μπουκάλι καλό κρασί Βουργουνδίας είχε πέσει στο πεζοδρόμιο. Δεν είχε σπάσει, το πήρα και το φύλαξα μέσα απ’ το αδιάβροχό μου καθώς περίμενα την αστυνομία και το υγειονομικό.
Με τράβηξαν για λίγες ώρες στην ανάκριση, αλλά καθώς υπήρχαν αυτόπτες μάρτυρες, δεν μου φόρτωσαν κατηγορία και με απόλυσαν πριν από τα μεσάνυχτα. Για καλή μου τύχη, δεν βρήκαν τη μπουκάλα με το κρασί. Την ήπια χωρίς τύψεις στο καπηλειό του γέρο Λωρέν για ξόδι του σκοτωμένου.
Αντί επιλόγου, παραθέτουμε το πρωτοσέλιδο της εφημερίδας Λε Ματέν της 20ης Απριλίου 1906: «Ο κύριος Πιερ Κιουρί[2] ο επιστήμονας που ανακάλυψε το Ράδιο και νομπελίστας στην Φυσική, βρήκε χθες τραγικό θάνατο στον δρόμο, καθώς παρασύρθηκε και συνεθλίβη από μια άμαξα. Ο κύριος Κιουρί διέσχιζε την οδό Ντοφέν κοντά στη γέφυρα Πον Νεφ στις 14:30. Εκείνη τη στιγμή έφτασε μια άμαξα που την έσερναν δύο άλογα με οδηγό τον Λουί Μανέν. Η βροχή ήταν καταρρακτώδης και η ορατότητα του κυρίου Κιουρί περιοριζόταν από την ομπρέλα που κρατούσε».
[1]: Φτηνό κρασί της εποχής
[2]: Γάλλος Φυσικός, σύζυγος της περίφημης Φυσικού Μαρί Κιουρί. Έλαβαν μαζί με τον Ανρί Μπεκερέλ το Νόμπελ Φυσικής το 1903 για τις έρευνές τους πάνω στην ακτινοβολία που είχε ανακαλύψει ο Μπεκερέλ. Απομόνωσαν μαζί με την Μαρί τα στοιχεία Ράδιο και Πολώνιο. Πολλοί πίστευαν πως η ευφυέστερη ανάμεσα στους δύο συζύγους ήταν η Μαρί αλλά λόγω της εποχής ο σύζυγός της έλαβε το μεγαλύτερο μερίδιο της δόξας.
