Τη βούληση του Υπουργείου Πολιτισμού να συνεχιστεί η συστηματική ανασκαφική έρευνα στο Βασιλικό Γυμνάσιο της αρχαίας Μίεζας εξέφρασε η Υπουργός Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη, κατά την αυτοψία που πραγματοποίησε στον χώρο, στο πλαίσιο της επίσκεψής της στην Ημαθία.
Η κ. Μενδώνη υπογράμμισε ότι «το μείζον αναπτυξιακό πλεονέκτημα της Ημαθίας είναι το πολιτιστικό της απόθεμα, στο οποίο προστίθεται και το Βασιλικό Γυμνάσιο», αναδεικνύοντας τη σπουδαιότητα των ευρημάτων που έρχονται στο φως και τη σημασία τους για τη Νάουσα, την Ημαθία, αλλά και τη διεθνή επιστημονική κοινότητα.
Στο επίκεντρο της επίσκεψης βρέθηκε η ανασκαφή του Βασιλικού Γυμνασίου, ενός μνημειακού συγκροτήματος άμεσα συνδεδεμένου με τον Φίλιππο Β΄, τον Μέγα Αλέξανδρο και τον Αριστοτέλη. Η ανασκαφική έρευνα εξελίσσεται τα τελευταία τρία χρόνια στο πλαίσιο της Προγραμματικής Σύμβασης μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και του Δήμου Ηρωικής Πόλεως Νάουσας, υπό την επιστημονική ευθύνη της επίτιμης Εφόρου Αρχαιοτήτων Δρ. Αγγελικής Κοτταρίδη.
Παρόντες κατά τη διάρκεια της αυτοψίας ήταν η βουλευτής Ημαθίας κ. Στέλλα Αραμπατζή, ο Δήμαρχος Ηρωικής Πόλεως Νάουσας κ. Νίκος Κουτσογιάννης, ο Αντιδήμαρχος Νάουσας κ. Θεόδωρος Δολδούρης, η Γενική Γραμματέας Πολιτισμού κ. Ολυμπία Βικάτου, η Έφορος Αρχαιοτήτων Ημαθίας Δρ. Γεωργία Στρατούλη και η επίτιμη Έφορος Αρχαιοτήτων Δρ. Αγγελική Κοτταρίδη, η οποία ηγείται της ανασκαφικής έρευνας.
Η Υπουργός Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη ανέφερε:
«Στην αρχαία Μίεζα, η συστηματική ανασκαφική έρευνα που εξελίσσεται τα τελευταία τρία χρόνια, στο πλαίσιο της Προγραμματικής Σύμβασης του Υπουργείου Πολιτισμού με τον Δήμο Νάουσας, με την επιστημονική ευθύνη της Δρ. Αγγελικής Κοτταρίδη, φέρνει στο φως ιδιαίτερα σημαντικά ευρήματα.
Η ανασκαφή του Βασιλικού Γυμνασίου παρουσιάζει σημαντικές αναλογίες με τα πρότυπα που γνωρίζουμε από το ανάκτορο των Αιγών. Πρόκειται για μια ανασκαφή που πρέπει να συνεχιστεί και θα συνεχιστεί, καθώς τα σημαντικά νέα αρχαιολογικά ευρήματα φωτίζουν τη μορφή, την αρχιτεκτονική και τις λειτουργίες του Γυμνασίου, ενός μνημειακού συγκροτήματος με καθοριστικό ρόλο στην εκπαίδευση και την προετοιμασία των νεαρών Μακεδόνων.
Για τον Αλέξανδρο και τους εταίρους του, η Μίεζα ήταν ο τόπος μύησης και προετοιμασίας για την ηγεσία. Η αποκάλυψη, η ταύτιση και η ανάδειξη του Βασιλικού Γυμνασίου ξεπερνά τα όρια της Ημαθίας και της πατρίδας μας. Αφορά την Οικουμένη».
Η ανασκαφή του Βασιλικού Γυμνασίου στην αρχαία Μίεζα
Το Βασιλικό Γυμνάσιο, κοντά στη σημερινή Νάουσα, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της μακεδονικής αρχαιότητας. Χρονολογείται στα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ., στην εποχή του Φιλίππου Β΄, ενώ τα νέα ανασκαφικά δεδομένα ενισχύουν την ταύτισή του με το Γυμνάσιο όπου, σύμφωνα με την επιστημονική προσέγγιση, ο Αριστοτέλης δίδαξε τον νεαρό Μέγα Αλέξανδρο και άλλους Μακεδόνες βασιλόπαιδες.
Η ανασκαφική έρευνα ξεκίνησε το 2024, υπό τη διεύθυνση της επίτιμης Εφόρου Αρχαιοτήτων Δρ. Αγγελικής Κοτταρίδη, στο πλαίσιο της Προγραμματικής Σύμβασης μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και του Δήμου Ηρωικής Πόλεως Νάουσας.
Η ανασκαφή αναπτύσσεται σε έκταση περίπου 30 στρεμμάτων και μέχρι σήμερα έχει φέρει στο φως τμήματα της παλαίστρας και του σταδίου, στοές, αίθουσες διδασκαλίας και υδροδοτικά έργα. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό είναι το «ξυστό», μια στεγασμένη στοά μήκους περίπου 200 μέτρων. Μεταξύ των κινητών ευρημάτων περιλαμβάνονται τέσσερις γραφίδες, κεραμική, νομίσματα και αρχιτεκτονικά μέλη.
Η φετινή έρευνα επικεντρώνεται στην ανατολική πλευρά του ενιαίου συγκροτήματος, το οποίο αποτελείται από την παλαίστρα και το «Διδασκαλείο». Στο συγκεκριμένο τμήμα έχουν αναγνωριστεί οι αίθουσες διαλέξεων με τα λίθινα θρανία, καθιστώντας την περιοχή ιδιαίτερα σημαντική για την κατανόηση της αρχιτεκτονικής μορφής και των λειτουργιών του Γυμνασίου.
Παρά τη συστηματική αποδόμηση των οικοδομημάτων από τους Ρωμαίους μετά τη δεύτερη μάχη της Πύδνας, το 148 π.Χ., έχουν διασωθεί σημαντικά αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, τοίχοι με εξαιρετικής ποιότητας κονιάματα και αρχαία δάπεδα, τα οποία διατηρούνται κάτω από στρώματα καταστροφής και εκτεταμένης πυρκαγιάς.
Ιδιαίτερα σημαντικό εύρημα αποτελεί το μεγάλο τριμερές συγκρότημα στο «Διδασκαλείο», συνολικής έκτασης άνω των 160 τετραγωνικών μέτρων, το οποίο περιλαμβάνει έναν κεντρικό προθάλαμο και δύο ανδρώνες – αίθουσες συμποσίων. Και στους δύο ανδρώνες σώζονται ψηφιδωτά δάπεδα, ενώ τα υπερυψωμένα βάθρα για τα ανάκλιντρα επιβεβαιώνουν τη χρήση τους ως χώρων συμποσίων.
Κάθε ανδρώνας διέθετε δέκα ανάκλιντρα και μπορούσε να φιλοξενήσει τουλάχιστον 20 συνδαιτυμόνες. Η ποιότητα και η τεχνική κατασκευής των δαπέδων παρουσιάζουν εντυπωσιακές ομοιότητες με εκείνες του ανακτόρου των Αιγών.
Στην περιοχή της παλαίστρας αποκαλύφθηκαν επίσης τμήματα ιωνικής ζωφόρου, ιωνικός αμφιπεσσοκίονας και κιονόκρανο. Ιδιαίτερα σπάνιο και σημαντικό εύρημα αποτελεί τμήμα γωνιακού δωρικού επιστυλίου περιστυλίου, το οποίο αναμένεται να συμβάλει στην ακριβέστερη αποκατάσταση της αρχιτεκτονικής μορφής της παλαίστρας.
Τα νέα ευρήματα φωτίζουν τη μνημειακότητα, την αρχιτεκτονική και τις λειτουργίες του Βασιλικού Γυμνασίου της αρχαίας Μίεζας, ενός χώρου με καθοριστικό ρόλο στην εκπαίδευση και την προετοιμασία των νεαρών Μακεδόνων. Παράλληλα, ενισχύουν τη σημασία της συνέχισης της ανασκαφικής έρευνας και της μελλοντικής ανάδειξης ενός μνημείου με ιδιαίτερη ιστορική, αρχαιολογική και οικουμενική αξία.
