–Βιβλιοκριτική από τον Δρ. Ιστορίας Δημήτριο Ν. Κασαπίδη
Με το νέο ιστορικό βιβλίο της η βεροιώτισσα Δρ. Σταυρούλα Εμμανουήλ παρουσιάζει το Βασίλειο της Κύπρου και το Πριγκιπάτο του Μορέως μέσα από μια ενδιαφέρουσα συγκριτική μελέτη.
Πώς ζούσαν οι Βυζαντινοί υπό ξένη κυριαρχία κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας; Ποια ήταν η καθημερινότητά τους, ποιες οι οικονομικές, φορολογικές και στρατιωτικές τους υποχρεώσεις και πώς αντιμετώπιζαν το μέλλον; Πώς τους αντιμετώπιζαν οι νέοι κυρίαρχοι και μέσα σε ποιο πλαίσιο συμβίωναν μαζί τους; Ποιες ήταν οι θρησκευτικές αντιλήψεις των δύο πλευρών, σε ποια σημεία συνέκλιναν και σε ποια διαφοροποιούνταν;
Απαντήσεις σε αυτά και σε πολλά ακόμη ερωτήματα επιχειρεί να δώσει το νέο βιβλίο της Δρ. Σταυρούλας Εμμανουήλ, βεροιώτισσας επιστήμονος, η οποία καταπιάνεται με ένα ιδιαίτερα απαιτητικό κεφάλαιο της μεσαιωνικής ιστορίας του ελληνισμού. Στη μελέτη της παρουσιάζει το Βασίλειο της Κύπρου κατά την περίοδο των Λουζινιανών και το Πριγκιπάτο του Μορέως επί των Βιλλεαρδουίνων (1209-1307), μέσα από μια συγκριτική προσέγγιση, βασισμένη στις διαθέσιμες ιστορικές πηγές της εποχής: το Χρονικό του Μαχαιρά και το Χρονικό του Μορέως.
Το βιβλίο, που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις λόγιες εκδόσεις του περιοδικού «Ενδοχώρα», αποτελεί επεξεργασμένη μορφή της διδακτορικής διατριβής της συγγραφέως, η οποία εκπονήθηκε αρχικά στο Πανεπιστήμιο Κύπρου.
Η Δρ. Εμμανουήλ, στη μελέτη των 325 σελίδων, δεν αρκείται στην παράθεση ιστορικών γεγονότων. Θέτει διαρκώς ερωτήματα και αναζητά με υπομονή, εμβρίθεια και επιστημονικό ζήλο τις απαντήσεις μέσα από τις πηγές, επιχειρώντας να ανασυνθέσει όχι μόνο την πολιτική ιστορία, αλλά και τις κοινωνικές, οικονομικές και θρησκευτικές συνθήκες ζωής των ανθρώπων εκείνης της εποχής.
Το έργο διαρθρώνεται σε τέσσερα κεφάλαια. Το πρώτο (σελ. 21-105) είναι αφιερωμένο στο Βασίλειο της Κύπρου υπό τους Λουζινιανούς. Παρουσιάζονται η ιστορική του διαδρομή, η πολιτική, κοινωνική και διοικητική οργάνωση, η φεουδαρχική δομή, η στρατιωτική οργάνωση, η νομισματική αυτοτέλεια και η εκκλησιαστική του διάρθρωση.
Το δεύτερο κεφάλαιο (σελ. 106-173) εξετάζει το Πριγκιπάτο του Μορέως κατά την ηγεμονική περίοδο των Βιλλεαρδουίνων (1209-1307). Πρόκειται για ένα ιδιαίτερο ερευνητικό ενδιαφέρον της συγγραφέως, με το οποίο είχε ήδη ασχοληθεί κατά τις μεταπτυχιακές σπουδές της στο Πανεπιστήμιο του Γιοχάνεσμπουργκ. Εξετάζονται η ιστορική πορεία, η κοινωνική και διοικητική οργάνωση, η φεουδαρχική διαστρωμάτωση, η στρατιωτική οργάνωση, οι οικονομικές δραστηριότητες και η εκκλησιαστική διάρθρωση.
Το τρίτο κεφάλαιο (σελ. 174-241) είναι αφιερωμένο στις πρωτογενείς ιστορικές πηγές που αποτέλεσαν τη βάση της έρευνας. Παρουσιάζονται αναλυτικά το Χρονικό του Μαχαιρά και το Χρονικό του Μορέως, με εκτενείς αναφορές στα κείμενά τους και διασταυρώσεις με την ελληνική και ξενόγλωσση βιβλιογραφία.
Το τέταρτο κεφάλαιο (σελ. 242-264), ίσως και το πλέον ενδιαφέρον, επικεντρώνεται στη συγκριτική μελέτη των δύο χρονικών. Μέσα από την παράλληλη ανάγνωσή τους αναδεικνύονται οι συγκλίσεις και οι αποκλίσεις τους, προσφέροντας μια διαφορετική οπτική στην ιστορική προσέγγιση των δύο περιοχών.
Το έργο ολοκληρώνεται με τα συμπεράσματα, τις συντομογραφίες, την εκτενή βιβλιογραφία και ένα παράρτημα με τον κατάλογο των ηγεμόνων των δύο περιοχών.
Θερμά συγχαρητήρια αξίζουν στη Δρ. Σταυρούλα Εμμανουήλ για την επιτυχημένη παρουσίαση ενός τόσο απαιτητικού επιστημονικού θέματος, που προϋποθέτει βαθιά γνώση των ιστορικών πηγών και εξαιρετική εξοικείωση με την εκτενή ελληνική και ξενόγλωσση βιβλιογραφία. Η Βεροιώτισσα ερευνήτρια προσθέτει με το έργο της μια αξιόλογη συμβολή στη μελέτη της ιστορίας του μεσαιωνικού ελληνισμού.
Συγχαρητήρια αξίζουν, τέλος, και στις εκδόσεις του περιοδικού «Ενδοχώρα», που συμπεριέλαβαν το σημαντικό αυτό επιστημονικό πόνημα στον εκδοτικό τους κατάλογο και φρόντισαν για την ιδιαίτερα προσεγμένη και υποδειγματική έκδοσή του.
Η βιβλιοκριτική υπογράφεται από τον Δρ. Δημήτριο Ν. Κασαπίδη, διδάκτορα Ιστορίας του Πανεπιστημίου του Γιοχάνεσμπουργκ και διδάκτορα Ιστορίας της Τέχνης του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, με σημαντική επιστημονική παρουσία, δημοσιεύσεις σε ελληνικά και ξενόγλωσσα περιοδικά και συμμετοχές σε επιστημονικά συνέδρια.
