-Παρουσιάστηκε στην κατάμεστη αίθουσα της Δημόσιας Βιβλιοθήκης
Τον Νοέμβριο του 2010 έφυγε από τη ζωή η Βούλα Χατζίκου, η αείμνηστη λαογράφος, συγγραφέας, δωρήτρια και ευεργέτιδα της Βέροιας, οπότε δεν ήταν καθόλου τυχαία η ημερομηνία παρουσίασης του βιβλίου «Βούλα Χατζίκου, η ακούραστη θεματοφύλακας της Βέροιας –Μνήμης, τιμής και ευγνωμοσύνης ένεκεν», της Ελένης Μουστιάκα Μπατσαρά, το απόγευμα της Τετάρτης 11 Νοεμβρίου 2026, στην γεμάτη από κόσμο αίθουσα της Δημόσιας Βιβλιοθήκης.
«Το είπε η Χατζίκου…»
«Υπάρχουν κάποια άνθρωποι που όταν η ζωή τους φέρει στο δρόμο μας, κάνουν τη ζωή μας ωραιότερη, την εμπλουτίζουν με εμπειρίες, συναισθήματα και αναμνήσεις. Άνθρωποι που αφήνουν το αποτύπωμά τους μέσα μας, όχι μόνο με όσα μας πρόσφεραν αλλά κυρίως με όσα μας έκαναν να αισθανθούμε, να σκεφτούμε, να αγαπήσουμε…Είναι αυτοί που δεν περνούν απλώς από τη ζωή μας αλλά αφήνουν πίσω τους μία συμβουλή, μία γνώση, μία λέξη και μία υπόδειξη και κάποτε, χρόνια αργότερα, ανακαλύπτουμε πως όλα αυτά που μοιραστήκαμε μαζί τους δεν χάθηκαν». Με αυτά τα λόγια, γραμμένα με μολύβι στις σημειώσεις της, η Ελένη Μουστιάκα – Μπατσαρά, αναβίωσε προς στιγμήν σημεία της ζωής και του έργου της Βούλας Χατζίκου, μέσα και από τις προσωπικές της εμπειρίες. «Την αείμνηστη Βούλα, δεν τη γνώρισα μόνο μέσα από το έργο της και τα γραπτά της κείμενα αλλά και προσωπικά από το 1990, που είχα την τύχη να την επισκεφθώ πολλές φορές στο σπίτι της (αρχοντικό Χατζίκου επι της Κεντρικής), να μιλήσω μαζί της, να την ακούσω να διηγείται ιστορίες βεργιώτικες, να απαντάει με την ευγενική φωνή της πρόθυμα στις απορίες μου», είπε, ενθυμούμενη το χαρακτηριστικό χαμόγελο στο καλωσόρισμά της.
Αφορμή της γνωριμίας της κας Μουστιάκα – Μπατσαρά με τη Βούλα Χατζίκου, στάθηκε η ενασχόλησή της με τα πολιτιστικά και λαογραφικά δρώμενα της πόλης, συμμετέχοντες από το 1990 στα τμήματα του παραδοσιακού χορευτικού συγκροτήματος και της παραδοσιακής χορωδίας της Στέγης, ενώ παράλληλα έκανε διάφορες λαογραφικές παρουσιάσεις και εκπομπές στο Διαδημοτικό τότε ραδιόφωνο για την δράση της Θρακικής Εστίας.
«Όσοι εμπλεκόμασταν ερασιτεχνικά με τα λαογραφικά, ξέραμε πως η αυθεντία στη βεργιώτικη παράδοση ήταν ένα όνομα: Βούλα Χατζίκου. Ήταν τόσο ευρύ το πεδίο των λαογραφικών της γνώσεων ώστε κάθε φορά που προέκυψε κάποια απορία ή αμφιβολία, η επωδός ήταν μία και εφοπλιστική: Το είπε η Χατζίκου, το έδειξε η Χατζίκου, τόσο έντονη ήταν η βεβαιότητα όλων, περί της αξιοπιστίας της», πρόσθεσε.
Στο βιβλίο, η συγγραφέας δεν επιχειρεί μόνο να διατηρήσει άσβεστη τη μνήμη της Χατζίκου αλλά και να μεταφέρει την ευγνωμοσύνη και τον σεβασμό της στην «ακούραστη θεματοφύλακα της Βέροιας που δικαίως χαρακτηρίστηκε αγιάτρευτη Βεροιολάτρισσα», χαρακτηρισμός που τη συνόδευε σε όλη την ζωή της.
Ιδιαίτερη στιγμή της εκδήλωσης ήταν η ανάγνωση ενός μικρού διηγήματος της Βούλας Χατζίκου, με τίτλο «κατά πώς λεν τα κ΄κια» (σύμφωνα με αυτά που λένε τα κουκιά), γραμμένο στην βεροιώτικη ντοπιολαλιά, που αφηγήθηκε η συγγραφέας, αφενός για να ακουστεί στην αίθουσα η γλώσσα που μιλούσαν οι παλιοί Βεργιωτάδες και αφετέρου «για να αντιληφθούν οι νεότεροι, την γοητεία της γραφής της αείμνηστης λαογράφου, που ακόμα αιχμαλωτίζει τον αναγνώστη, με το έξυπνο χιούμορ, την απλή σύνταξη και την αμεσότητά της». Και το πέτυχε!
Το βιβλίο, σύμφωνα με την συγγραφέα, είναι ένα «ευχαριστώ», για όσα άφησε πίσω της η Χατζίκου, ως πολύτιμες παρακαταθήκες: Τη γνώση και τη μνήμη που διέσωσε, τη ντοπιολαλιά και τις ιστορίες που κράτησε ζωντανές, τα ήθη, τα έθιμα, τους χορούς και τα τραγούδια που παρουσίαζε στις λαογραφικές τις εκδηλώσεις από το 1952 καθώς και το αρχοντικό της που δώρισε στο δήμο Βέροιας για πολιτιστικές χρήσεις.
Κλείνοντας ευχαρίστησε τους ομιλητές: Την Χαρούλα Ουσουλτζόγλου, πρώην δήμαρχο Βέροιας, την Αναστασία Γρηγοριάδου, σύζυγο του γιατρού Χρήστου Σιουκιούρογλου που έζησαν και μοιράστηκαν πολλές οικογενειακές στιγμές με την οικογένεια Χατζίκου, τον εκδότη Γεράσιμο Καλλιγά που την ενθάρρυνε λέγοντας πως η ζωή και το έργο αυτής της γυναίκας αξίζουν να έρθουν στο φως και ανέλαβε την δωρεάν εκτύπωση του βιβλίου, όλους όσοι με οιονδήποτε τρόπο συνέβαλαν στη διαμόρφωση του βιβλίου, με φωτογραφίες και πληροφορίες καθώς και όλους όσοι γέμισαν ασφυκτικά την αίθουσα για να παρακολουθήσουν την παρουσίαση, την οποία συντόνισε ο εγγονός της, Θεολόγος Μαρμάγγελος, με ιδιαίτερη επιτυχία και αγάπη.
«Το αρχοντικό Χατζίκου ήταν ένα είδος πολιτιστικού κέντρου»
Παίρνοντας τον λόγο η δημοσιογράφος και πρώην δήμαρχος Χαρούλα Ουσουλτζόγλου-Γεωργιάδη, τόνισε ότι η συγγραφέας στο βιβλίο της «διεισδύει στο σπίτι της Χατζίκου, αλλά κυρίως στη ζωή της, στη μεγάλη της καρδιά, στο πάθος της “να σώσει οτιδήποτε κι αν σώζεται” για να τα χαρίσει γενναιόδωρα στην τοπική ιστορία, διεισδύει στο γενεαλογικό της δένδρο, την όμορφη πολυμελή οικογένεια που έζησε στο αρχοντικό Κεντρικής και νυν Χατζίκου, την αστική καθημερινότητα, τις ενασχολήσεις, τα μπερεκετλίδικα υπάρχοντα, τη δημιουργική πορεία, το συγγραφικό έργο και αποκαλύπτει με διακριτικό και ευγενικό τρόπο την προσωπικότητα της Βούλας». Μίλησε επίσης για την συνεργασία της με την βεροιώτισσα λαογράφο από τα χρόνια της Αντωνιάδειας Στέγης, την οποία η Χατζίκου είχε υπηρετήσει, με ομόφωνη απόφαση του τότε ΔΣ, από τη θέση της Διευθύντριας.
«Ήρθε με το νοικοκυριό της, τα κολαριστά γιακαδάκια της, τη σοβαρότητα της παρουσίας της, αλλά και το μόνιμο χαμόγελό της, τις απαράβατες αστικές αρχές της (λιγο old fashion, σε μια εποχή έντονων ανατροπών, αλλαγών κλπ) και ένα σημειωματάριο, όπου κατέγραφε τα πάντα με απόλυτη τάξη. Η Στέγη, ήταν μια πρόκληση για όλους μας. Δεν υπήρχαν δομές, φορείς, μόνο σύλλογοι. Το αρχοντικό Χατζίκου ήταν ένα είδος πολιτιστικού κέντρου. Εκεί ντυνόντουσαν οι βεροιώτισσες, εκεί γινότανε οι πρόβες, εκεί τα μαθήματα χορού, θεάτρου κλπ…».
Ξεχωριστή μνεία έκανε η κα Ουσουλτζόγλου στους δωρητές της πόλης και στην αξία της Δωρεάς, που είναι ό,τι πιο ιερό έχει να διαχειριστεί ο ..όποιος δωρεοδόχος», υπογράμμισε.
(Να σημειωθεί ότι το Αρχοντικό Χατζίκου δωρήθηκε το 2006 στον δήμο Βέροιας. Το 2011, ένα χρόνο μετά τον θάνατό της, παραχωρήθηκε το ισόγειο του κτιρίου στον Σύλλογο Μικρασιατών και το 2022, παραχωρήθηκε και ο επάνω όροφος).
Μια δυνατή οικογενειακή σχέση
Η εκπαιδευτικός Αναστασία Σιουκιούρογλου-Γρηγοριάδου μίλησε για την σχέση της πολύτεκνης οικογένειας της με την οικογένεια Χατζίκου, καθώς ο σύζυγός της Χρήστος, από μικρό παιδάκι, ως γειτονόπουλο, έχει συνδεθεί μαζί τους. Η σχέση αυτή δέθηκε αργότερα και με το μυστήριο της βάπτισης κοριτσιών της οικογένειας στα οποία δόθηκαν ονόματα της Βούλας, της Ζωής και της Αλίκης. Με συγκίνηση μίλησε για την ζωή των αδελφών στο αρχοντικό τους, για την πρώτη γνωριμία, τις συναντήσεις και συζητήσεις τους αλλά και για την αγάπη με την οποία η Βούλα, την αγκάλιασε ως νύφη.
Πράξη αναγνώρισης, η δωρεά της έκδοσης
«Το βιβλίο είναι ένας φόρος τιμής στην γυναίκα που αφιέρωσε τις δυνάμεις της στον Πολιτισμό, τα Γράμματα, την κοινωνική προσφορά και στη διατήρηση της ιστορικής και πολιτιστικής μνήμης του τόπου, που προσδιορίζεται και από τους ανθρώπους οι οποίοι αγωνίζονται να διαφυλάξουν την ταυτότητά τους, την παρουσία και τη δράση τους. Αυτή την αντίληψη υπηρέτησε η Βούλα Χατζίκου, αποδεικνύοντας ότι ο Πολιτισμός δεν είναι μια αναφορά στο παρελθόν αλλά μια ζωντανή δύναμη που διαμορφώνει το μέλλον», σημείωσε ο εκδότης Γεράσιμος Καλλιγάς, υπογραμμίζοντας ότι η απόφασή του να εκδώσει το βιβλίο ήταν μια συνειδητή πράξη αναγνώρισης του έργου μια σημαντικής προσωπικότητας, ώστε να μην μείνει μόνο στη μνήμη αλλά να παραδοθεί και στις επόμενες γενιές.
Η εκδήλωση έκλεισε με βεργιώτικες αφηγήσεις, μαρτυρίες και ακούσματα του κοινού για την Βούλα Χατζίκου και την υπογραφή των βιβλίων που μοιράστηκαν δωρεάν σε όσους είχαν την τύχη να βρεθούν στην αίθουσα της Βιβλιοθήκης.
Σοφία Γκαγκούση
