Της Ιωάννας Βαλδήρ
Πεθαίνουν νέες μητέρες. Και το κράτος κάνει πως δεν ακούει το μωρό που κλαίει.
Δε χρειάζεται να περάσει κανείς την πόρτα ενός νοσοκομείου για να καταλάβει ότι κάτι δεν λειτουργεί. Αρκεί να δει πόσο γρήγορα εξαφανίζονται από τον δημόσιο διάλογο οι θάνατοι νέων μητέρων. Μια ανακοίνωση, μια ΕΔΕ, μια υπόσχεση για “διερεύνηση” και μετά σιωπή. Σιωπή που δεν είναι ουδέτερη αλλά μηχανισμός.
Και μέσα σε αυτή τη σιωπή, το πιο ανησυχητικό δεν είναι ότι χάνονται γυναίκες. Το πιο ανησυχητικό είναι ότι η χώρα έχει αρχίσει να το θεωρεί διαχειρίσιμο. Κάθε τέτοιος θάνατος αφήνει πίσω του ένα παιδί χωρίς μητέρα, μια οικογένεια διαλυμένη, ένα σύστημα υγείας που αποδεικνύεται επικίνδυνα διάτρητο.
Σε χώρες της ΕΕ, τα περιστατικά μητρικής θνησιμότητας δημοσιοποιούνται ετησίως, με πλήρη ανάλυση αιτιών, καθυστερήσεων, πρωτοκόλλων, ελλείψεων. Στην Ελλάδα;
Αν δεν υπάρξει δημοσιογραφική αποκάλυψη ή αν δεν ξεσπάσει κοινωνική οργή, δεν μαθαίνουμε τίποτα.
Και πως να μάθουμε; Άραγε:
• Υπάρχει ενιαίο εθνικό σύστημα καταγραφής;
• Υπάρχουν υποχρεωτικά πρωτόκολλα αντιμετώπισης επιπλοκών τοκετού;
• Υπάρχει διαφάνεια για τις ελλείψεις σε προσωπικό και εξοπλισμό;
• Υπάρχει αξιολόγηση των νοσοκομείων με βάση δείκτες ασφάλειας ασθενών;
Στην Ελλάδα, η καταγραφή είναι αποσπασματική, συχνά ελλιπής, και σίγουρα όχι δημόσια.
• Η Eurostat κατέγραψε αύξηση επιπλοκών τοκετού τα τελευταία χρόνια.
• Ο ΙΣΑ προειδοποίησε για επικίνδυνη υποστελέχωση σε μαιευτικές κλινικές.
• Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας ζήτησε στοιχεία για καθυστερήσεις σε ΜΕΘ και εφημερίες.
Και όμως, η πολιτεία συνεχίζει να φέρεται σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Σαν να είναι όλα υπό έλεγχο. Σαν να μην πεθαίνουν γυναίκες.
Δεν είναι ότι δεν ξέρουν. Είναι ότι δεν θέλουν να ξέρουμε εμείς.
Αντέχει το σύστημα επιπλοκή τοκετού; Όχι. Και το γνωρίζουν.
Οι μαιευτικές κλινικές λειτουργούν με:
• αναισθησιολόγους που καλύπτουν τρία νοσοκομεία,
• εφημερίες χωρίς διαθέσιμη ΜΕΘ,
• ελλείψεις σε αίμα,
• πρωτόκολλα που αλλάζουν από νοσοκομείο σε νοσοκομείο,
• γιατρούς εξαντλημένους, όχι επικίνδυνους, επικίνδυνο είναι το σύστημα.
Και όταν κάτι πάει στραβά, το κράτος κάνει αυτό που ξέρει καλύτερα, να ρίχνει την ευθύνη στον τελευταίο της αλυσίδας. Στον ειδικευόμενο. Στην μαία. Στον γιατρό της βάρδιας.
Η πολιτεία οφείλει απαντήσεις; Ναι. Οφείλει.
Η υφυπουργός Υγείας, και ναι, το φύλο έχει σημασία όταν μιλάμε για μητρικούς θανάτους, δεν μπορεί να κρύβεται πίσω από υπηρεσιακές ανακοινώσεις. Οφείλει να ζητήσει στοιχεία. Να απαιτήσει ελέγχους. Να βγει δημόσια και να πει τι δεν λειτουργεί.
Αν δεν το κάνει η ίδια, τότε ποιος;
Ώρα λοιπόν, για κοινοβουλευτική ερώτηση.
Η Βουλή δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο της Δημοκρατίας. Είναι ο θεσμός που απαιτεί απαντήσεις όταν η εκτελεστική εξουσία σιωπά.
Μια επίσημη κοινοβουλευτική ερώτηση μπορεί να απαιτήσει:
• πλήρη καταγραφή μητρικών θανάτων την τελευταία δεκαετία,
• ανάλυση αιτιών και καθυστερήσεων,
• στοιχεία για ελλείψεις προσωπικού ανά νοσοκομείο,
• αξιολόγηση πρωτοκόλλων,
• χρονοδιάγραμμα διορθωτικών ενεργειών.
Αυτό δεν είναι «πολιτική αντιπαράθεση». Είναι υποχρέωση απέναντι στις γυναίκες αυτής της χώρας.
Και κάτι τελευταίο, όταν μια γυναίκα μπαίνει να γεννήσει και δεν βγαίνει ζωντανή, δεν φταίει η μοίρα. Δεν φταίει η «κακιά στιγμή».
Φταίει ένα κράτος που έχει αποδεχτεί ότι η ζωή μιας γυναίκας μπορεί να χαθεί χωρίς να ανοίξει μύτη.
Και αυτό πρέπει να τελειώσει.
